Kenya’s Finance Bill 2026 đề xuất áp thuế tiêu thụ đặc biệt 10% lên phí mà các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số thu từ giao dịch crypto và các hoạt động liên quan.
Đề xuất này có thể làm tăng chi phí vận hành của các sàn và đơn vị cung cấp dịch vụ crypto tại Kenya, đồng thời đi kèm nhiều yêu cầu tuân thủ mới như phí cấp phép, phí gia hạn và báo cáo giao dịch cho cơ quan thuế.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt 10% được đề xuất áp lên phí của VASPs, cao hơn mức 5% trong ngành cá cược.
- Các công ty crypto còn phải đối mặt với phí cấp phép một lần 150 triệu KSh và phí gia hạn hằng năm 2 triệu KSh.
- Bộ quy định mới cũng mở rộng nghĩa vụ báo cáo, có thể làm tăng chi phí và siết hoạt động của thị trường crypto tại Kenya.
Thuế mới nhắm trực tiếp vào phí dịch vụ crypto
Điểm nổi bật nhất của Finance Bill 2026 là đề xuất thuế tiêu thụ đặc biệt 10% lên phí do các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số thu từ giao dịch crypto và các hoạt động khác. Mức này cao gấp đôi thuế 5% đang áp dụng cho ngành cá cược.
Nếu được thông qua, chi phí phát sinh có thể được chuyển một phần sang người dùng qua biểu phí cao hơn, hoặc được các công ty tự hấp thụ vào biên lợi nhuận. Với các nền tảng giao dịch, đây là một thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc chi phí.
Phí cấp phép và nghĩa vụ báo cáo sẽ siết chặt hơn
Bên cạnh thuế mới, các công ty crypto còn phải nộp phí cấp phép một lần 150 triệu KSh, tương đương 1,1 triệu USD, trước khi được hoạt động tại Kenya. Phí gia hạn hằng năm là 2 triệu KSh, tương đương 1,5 triệu USD.
Finance Bill 2026 cũng yêu cầu các sàn và nền tảng giao dịch cung cấp báo cáo thường niên cho Cơ quan Thuế Kenya, bao gồm thông tin người dùng và giao dịch. Đây là một lớp tuân thủ bổ sung ngoài nghĩa vụ thuế trực tiếp.
Tác động có thể lan sang thanh khoản và hoạt động khu vực
Kenya vẫn là một thị trường lớn ở Đông Phi về kinh tế số và mức độ chấp nhận crypto. Khi chi phí và yêu cầu tuân thủ tăng lên, một số trader và doanh nghiệp có thể cân nhắc chuyển hoạt động sang những thị trường có chính sách thuận lợi hơn.
Nếu điều đó xảy ra, Kenya có thể mất bớt vai trò trong khối lượng giao dịch crypto của khu vực. Từ đó, thanh khoản khu vực và tâm lý với các tài sản số có nguồn gốc từ châu Phi cũng có thể chịu tác động.
Thuế với thanh toán số và fintech cũng được mở rộng
Dự thảo ngân sách không chỉ nhắm vào crypto mà còn mở rộng sang thanh toán số và fintech. Một số đề xuất gồm thuế khấu trừ 5% với giao dịch thẻ nội địa, 20% với giao dịch thẻ của người không cư trú và VAT 16% với một số dịch vụ thanh toán số.
Quy định khác cho phép cơ quan thuế áp dụng agency notice với ngân hàng, SACCO hoặc nhà cung cấp ví tiền di động như M-Pesa ngay cả khi người nộp thuế đã khiếu nại. Thời hạn nộp tờ khai cũng được rút ngắn, còn lợi nhuận chưa phân phối của công ty tư nhân có thể bị giả định là cổ tức chịu thuế ở mức 60%.
Biểu tình và áp lực xã hội quay lại Nairobi
Các diễn biến mới quanh Finance Bill 2026 đã kéo theo làn sóng biểu tình do Gen Z dẫn đầu tại Nairobi và một số thành phố lớn. Mối quan ngại chính là tác động của việc tăng thuế đối với dịch vụ số, crypto, điện thoại di động và giao dịch tài chính nói chung.
Trong ngắn hạn, các gián đoạn này có thể làm giảm doanh thu của tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào dòng tiền hàng ngày. Bối cảnh đó khiến tranh luận quanh dự luật không chỉ còn là câu chuyện thuế, mà còn liên quan đến chi phí sinh hoạt và hoạt động kinh doanh.
“Tôi không phản đối việc người dân xuống đường nếu có điều gì đó sai với Finance Bill. Nhưng nếu không có gì sai, hãy chấp nhận nó.”
– CS Mbadi, phát biểu được đăng lại trên X
Tổng kết
Finance Bill 2026 của Kenya đang đặt crypto vào nhóm chịu áp lực thuế và tuân thủ cao hơn, đồng thời mở rộng tác động sang thanh toán số và fintech. Nếu dự luật tiến triển, chi phí hoạt động và môi trường giao dịch tại Kenya có thể thay đổi đáng kể.
