Mỹ và Israel tấn công Iran, làm dấy lên tranh cãi về tính hợp pháp, động cơ và chi phí, trong bối cảnh Nhà Trắng chịu áp lực chính trị trong nước.
Diễn biến quân sự cuối tuần qua không chỉ tác động Trung Đông mà còn khuấy động Washington, khi nhiều chính trị gia và bình luận viên đặt câu hỏi: chính quyền Trump đã tính bước đi tiếp theo, rủi ro kinh tế và hệ quả pháp lý đến đâu.
- Chiến dịch không kích Mỹ–Israel vào Iran bị đặt vấn đề về hợp pháp và động cơ chính trị.
- Chi phí quân sự được nêu cụ thể theo ngày, trong khi nợ công Mỹ đã vượt 38,7 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 2/2026.
- Dầu Brent bật tăng, rủi ro gián đoạn Hormuz có thể đẩy giá năng lượng lên cao và tạo hệ quả nhân đạo.
Cuộc tấn công Mỹ–Israel vào Iran làm bùng lên nghi vấn về tính hợp pháp và kế hoạch “hậu chiến”
Nhiều ý kiến cho rằng chiến dịch quân sự thiếu cơ sở giải trình công khai và không có lộ trình rõ ràng, gợi lại tiền lệ Iraq năm 2003 về khoảng trống kế hoạch sau can thiệp.
Sau các đợt tấn công, tranh luận chính trị tại Washington tập trung vào việc chính quyền có chuẩn bị cho kịch bản leo thang hay không. Một số quan sát viên liên hệ với lịch sử khi Mỹ lật đổ Saddam Hussein nhưng thiếu phương án ổn định sau chiến tranh, dẫn đến hệ lụy kéo dài.
Những người chỉ trích cho rằng lần này mức độ “mở” của chiến dịch còn lớn hơn, trong khi lập luận trước công chúng lại ít hơn. Cuộc tấn công cũng diễn ra đúng thời điểm Nhà Trắng vướng nhiều áp lực: phản ứng xã hội quanh căng thẳng dân quyền ở Minneapolis, và việc Tòa án Tối cao bác bỏ các phần quan trọng trong chính sách thuế quan toàn cầu.
Đồng thời, hồ sơ Jeffrey Epstein tiếp tục thu hút chú ý trở lại. Một số phân tích mô tả cuộc tấn công là cách đánh lạc hướng dư luận giữa các bê bối trong nước, bao gồm tranh cãi liên quan phán quyết thuế quan của Tòa án Tối cao và làn sóng rà soát mới đối với hồ sơ Epstein.
Các bình luận công khai gọi chiến dịch là “bất hợp pháp” và đặt nghi vấn về động cơ
Một số nhà bình luận và nghị sĩ cho rằng hoạt động quân sự mang tính đơn phương, có thể xung đột với các chuẩn mực pháp lý quốc tế và quy trình trao quyền chiến tranh, từ đó làm tăng rủi ro chính trị.
Trong buổi phát sóng trực tiếp trên Zeteo ngày 28/2, bình luận viên chính trị Mehdi Hasan nói chiến dịch “vốn dĩ hoàn toàn bất hợp pháp”. Ông cho rằng Tổng thống Donald Trump đã sử dụng sức mạnh quân sự đơn phương nhiều hơn tổng các nhân vật như Dick Cheney, George W. Bush và nhóm tân bảo thủ thời đó.
Hasan cũng khẳng định: “Đúng 100% là Epstein là một yếu tố trong tất cả chuyện này.” Theo ông và đồng nghiệp Swin Subh, mục tiêu thúc đẩy thay đổi chế độ ở Iran đã ăn sâu trong tư tưởng của một bộ phận đảng Cộng hòa và giới tân bảo thủ nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.
“Mỗi tổng thống Cộng hòa lên nắm quyền, cắt phúc lợi cho người nghèo, giảm thuế cho người giàu, đẩy giá tăng, rồi ném bom một quốc gia ở Trung Đông.”
– Mehdi Hasan, bình luận trong buổi phát sóng Zeteo (28/2)
Chi phí quân sự được ước tính theo ngày và làm nổi bật áp lực nợ công Mỹ
Các ước tính chi phí cho thấy chiến dịch có thể tiêu tốn hàng chục triệu USD mỗi ngày, trong khi nợ quốc gia Mỹ đã ở mức xấp xỉ 38,7–38,8 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 2/2026.
Vấn đề “ai trả tiền” trở thành trọng tâm tranh luận. Theo một nghiên cứu của Forbes công bố ngay trước các đợt tấn công, vận hành một nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ tốn khoảng 6,5 triệu USD mỗi ngày.
Chi phí ước tính mỗi ngày cho việc tăng cường hiện diện quân sự rộng hơn quanh Iran trong năm 2026 được nêu trong khoảng 25–40 triệu USD. Bên cạnh đó, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) cảnh báo chi phí trả lãi nợ quốc gia dự kiến lên tới mức “nghìn tỷ” trong các năm tới.
Tính đến cuối tháng 2/2026, nợ quốc gia Mỹ đã vượt 38,7 nghìn tỷ USD và tiến gần 38,8 nghìn tỷ USD. Trong bối cảnh đó, một chiến dịch kéo dài có thể làm gia tăng áp lực ngân sách, nhất là khi chi phí lãi vay tăng và các ưu tiên chi tiêu trong nước cạnh tranh trực tiếp.
Ai hưởng lợi và ai chịu thiệt khi căng thẳng Iran leo thang
Những người chỉ trích cho rằng người dân có thể chịu chi phí năng lượng cao hơn và gánh nợ lớn hơn, trong khi các bên liên quan đến quốc phòng và dòng vốn “ăn theo” xung đột có thể hưởng lợi.
Các câu hỏi về “ai hưởng lợi” cũng xuất hiện cùng lúc các vụ lộ lọt liên quan Epstein quay lại tâm điểm. Một số quan sát viên cho rằng những mạng lưới tinh hoa bị bẽ mặt bởi các tiết lộ mới có thể vẫn hưởng lợi khi căng thẳng địa chính trị làm tăng chi tiêu quốc phòng và tái cơ cấu dòng tiền.
Thời điểm cũng được nhắc đến khi Borge Brende, Chủ tịch kiêm CEO Diễn đàn Kinh tế Thế giới, từ chức ngày 26/2 sau khi một rà soát nội bộ xác nhận ông có các bữa tối và liên lạc với Jeffrey Epstein.
Đại tá Lực lượng Không gian Mỹ đã nghỉ hưu Bree Fram, một nhà hoạt động quyền người chuyển giới, chỉ trích mạnh mẽ. Trong bài đăng công khai, bà gọi các cuộc không kích là “chủ nghĩa phiêu lưu liều lĩnh và sự đánh lạc hướng”, đồng thời nói ông Trump “luôn đặt lợi nhuận và lợi ích cá nhân lên trên sinh mạng của người Mỹ”.
Giá dầu phản ứng nhanh, rủi ro Hormuz có thể đẩy chi phí năng lượng tăng mạnh
Dầu Brent đã tăng hơn 6% lên 77,84 USD sau tin tấn công, và một số phân tích cảnh báo kịch bản phong tỏa Eo biển Hormuz có thể đẩy Brent lên 100 USD/thùng.
Thị trường năng lượng phản ứng ngay sau thông tin leo thang. Theo chú thích dữ liệu từ Trading Economics, dầu Brent tăng hơn 6% lên 77,84 USD trong bối cảnh Mỹ–Israel mở rộng tấn công Iran.
Theo các nhà phân tích được Reuters và Forbes dẫn lời, nếu Eo biển Hormuz bị chặn, dầu Brent “có thể” chạm 100 USD/thùng. Kịch bản này thường kéo theo tác động lạm phát, vì năng lượng là đầu vào của vận tải, sản xuất và nhiều hàng hóa thiết yếu.
Giá tăng có thể gây bất lợi cho khách hàng tại các nền kinh tế phương Tây, trong khi tạo thêm lợi thế cho các nước xuất khẩu như Saudi Arabia, Nga và Venezuela. Ngoài ra, giới bình luận còn lo ngại rủi ro nhân đạo trong nội địa Iran, dòng người tị nạn hướng sang châu Âu, và áp lực bổ sung lên lực lượng Mỹ vốn đang phân bổ nguồn lực cho châu Á và châu Âu.
Tranh cãi về thẩm quyền: kêu gọi Quốc hội bỏ phiếu và viện dẫn Hiến chương LHQ
Một số nghị sĩ và cựu quân nhân cho rằng chiến dịch thiếu sự chấp thuận của Quốc hội và có thể vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc cũng như War Powers Resolution.
Dân biểu Cộng hòa Thomas Massie (Kentucky), đồng bảo trợ dự luật buộc Quốc hội bỏ phiếu về chiến tranh, đăng trên X: “PSA: Ném bom một quốc gia ở nửa kia địa cầu sẽ không làm hồ sơ Epstein biến mất, cũng như Dow vượt 50.000 điểm sẽ không làm được.”
Một số thành viên Dân chủ tại Quốc hội và các cựu quân nhân mô tả đây là cuộc chiến “không chính danh” vì khởi sự mà không có sự đồng thuận của Quốc hội. Lập luận của họ nhấn mạnh rủi ro xung đột với các nguyên tắc trong Hiến chương Liên Hợp Quốc và các giới hạn quyền lực theo War Powers Resolution.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao cuộc tấn công Mỹ–Israel vào Iran bị đặt câu hỏi về tính hợp pháp?
Một số bình luận viên và nghị sĩ cho rằng chiến dịch được tiến hành mà không có sự chấp thuận rõ ràng của Quốc hội Mỹ, đồng thời có thể mâu thuẫn với các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc và War Powers Resolution.
Chi phí quân sự được nêu trong bài là bao nhiêu?
Một nghiên cứu của Forbes ước tính vận hành một nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ khoảng 6,5 triệu USD/ngày. Chi phí ước tính mỗi ngày cho việc tăng cường quân sự rộng hơn quanh Iran trong năm 2026 được nêu trong khoảng 25–40 triệu USD.
Nợ công Mỹ được đề cập đang ở mức nào?
Tính đến cuối tháng 2/2026, nợ quốc gia Mỹ đã vượt 38,7 nghìn tỷ USD và gần 38,8 nghìn tỷ USD.
Giá dầu Brent đã phản ứng ra sao và kịch bản rủi ro là gì?
Dầu Brent được mô tả tăng hơn 6% lên 77,84 USD sau tin leo thang. Một số phân tích cảnh báo nếu Eo biển Hormuz bị phong tỏa, Brent có thể lên 100 USD/thùng.
Ai có thể hưởng lợi và ai có thể chịu thiệt từ căng thẳng leo thang?
Các ý kiến chỉ trích cho rằng người dân có thể chịu giá năng lượng cao hơn và gánh nợ lớn hơn, trong khi nhà thầu quốc phòng và nhà đầu tư liên quan lĩnh vực quân sự có thể hưởng lợi khi chi tiêu quốc phòng tăng.
