Đại diện Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, Fu Cong, cho biết các cuộc gặp sắp tới giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ tập trung mạnh vào eo biển Hormuz. Ông nói việc mở lại tuyến hàng hải này là “khẩn cấp”.
Ông Fu đưa ra bình luận sau khi Trung Quốc tiếp quản chức Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc trong tháng 5. Ông cũng xem Trung Đông là khu vực nóng nhất hiện nay và là ưu tiên hàng đầu của Hội đồng.
Hormuz trở thành điểm nóng trong trao đổi ngoại giao
Theo ông Fu Cong, vấn đề cấp bách nhất hiện nay là duy trì lệnh ngừng bắn trong chiến sự Iran. Ông nói lệnh ngừng bắn phải kéo dài và hai bên cần đàm phán với thiện chí. Ông cũng cho rằng eo biển Hormuz vẫn có thể bị phong tỏa khi ông Trump thăm Trung Quốc, nên chủ đề này sẽ nằm ở vị trí cao trong chương trình nghị sự của cuộc gặp song phương.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump dự kiến diễn ra ngày 14-15/5 nếu tuyến đường này vẫn chưa mở lại. Nhà Trắng đã xác nhận kế hoạch này. Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong 8 năm.
Tác động kinh tế của việc gián đoạn qua eo biển
Đường biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt của thế giới. Khi căng thẳng lên cao, lưu lượng bị chặn tương đương khoảng 13 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Khi đó, thị trường phải rút từ dự trữ và giá năng lượng tăng nhanh.
Ngân hàng Thế giới hiện dự báo giá năng lượng sẽ tăng 24% trong năm 2026. Giá phân bón được dự báo tăng 31%. Diễn biến này có thể làm lạm phát trầm hơn và kéo giảm tăng trưởng ở các nền kinh tế nghèo hơn.
Trong bối cảnh đó, một số người mua chuyển sang các lựa chọn thay thế có lợi cho Trung Quốc. Doanh số sản phẩm năng lượng của Trung Quốc đạt 26 tỷ USD trong tháng 3/2026, cao hơn một nửa so với mức của năm trước.
Căng thẳng thương mại Mỹ – Trung vẫn chưa hạ nhiệt
Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc xấu đi trong năm qua. Thuế với một số mặt hàng đã lên tới 145%. Kim ngạch thương mại giữa hai nước giảm khoảng 30%, còn 130 tỷ USD hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ không còn xuất hiện trong dòng chảy thương mại.
Để bù đắp, Trung Quốc chuyển hướng hàng hóa sang các thị trường khác. Khoảng 55 tỷ USD xuất khẩu đã được chuyển sang châu Âu và các thị trường ở châu Á, Trung Đông và châu Phi.
Áp lực cũng lan sang công nghệ và chuỗi cung ứng chip
Một khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế vào tháng 3/2026 cho thấy 56% doanh nghiệp chip và công nghệ phải chờ hơn 180 ngày để được cấp giấy phép xuất khẩu. Khoảng một phần ba chờ quá 300 ngày.
Hơn một nửa số doanh nghiệp cho biết họ mất cơ hội kinh doanh vì sự chậm trễ này. Khoảng 62% nói quan hệ với khách hàng bị ảnh hưởng, còn 58% mất khách vào tay đối thủ nước ngoài.
Trong một khảo sát khác của CSIS China Power Project năm 2026 do Bonny Lin phụ trách, 57% chuyên gia Mỹ không tin quan hệ hai nước đang ổn định hơn. Chỉ 26% cho rằng tình hình cải thiện. Chỉ 3% tin rằng cả hai bên sẽ tuân thủ đầy đủ các thỏa thuận.
Nhận định về khả năng đạt được thỏa thuận
Daniel Lacalle, một nhà kinh tế Tây Ban Nha quản lý gần 1 tỷ euro tại Tressis Gestion, cho rằng áp lực từ nhiều phía cuối cùng sẽ buộc các bên phải đi đến thỏa thuận. Khi phát biểu trên podcast MacroVoices vào thứ Năm, ông mô tả đây là thế giằng co giữa Mỹ, Iran và Trung Quốc.
Ông Lacalle cho rằng ông Trump tin Mỹ có thể chịu được giá xăng cao vì nước này xuất khẩu dầu. Ông cũng nói Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran không quan tâm đến việc người dân Iran chịu thiệt. Theo ông, Trung Quốc tin rằng kho dự trữ nguyên liệu sẽ giúp nước này chống đỡ.
Ông dự báo chi phí cuối cùng sẽ đẩy các bên tiến tới một thỏa thuận gộp cả tranh chấp thương mại và chiến sự Iran. Khi eo biển được mở lại, ông cho rằng chỉ số USD có thể giảm về 96. Ông cũng nhận định giá dầu đã đạt đỉnh và sẽ giảm dần, dù không quay lại mức trước chiến sự. Vàng đã giảm khoảng 20% so với đỉnh hồi đầu năm, và ông cho rằng nguyên nhân là giới giao dịch đã đóng các vị thế đặt cược vào việc đồng USD suy yếu khi căng thẳng ở Vùng Vịnh tăng lên.
Tổng kết
Các phát biểu từ phía Trung Quốc cho thấy eo biển Hormuz đang được đặt cùng lúc trong hai bài toán: an ninh khu vực và cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung. Dữ liệu hiện có cho thấy gián đoạn tại tuyến hàng hải này không chỉ tác động đến giá năng lượng mà còn kéo theo áp lực lên lạm phát, thương mại và chuỗi cung ứng công nghệ. Tuy vậy, hiện chưa có thêm chi tiết về khả năng hai bên sẽ đạt được thỏa thuận như thế nào, hay thời điểm nào tuyến đường này có thể mở lại hoàn toàn.
