Một doanh nhân Iran từng bị Mỹ trừng phạt đang bị nêu tên trong mạng lưới giao dịch crypto liên quan đến tài chính cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và việc lách trừng phạt.
Các chi tiết được nhắc tới cho thấy một tài khoản trên Binance đã xử lý khoảng 850 triệu USD giao dịch crypto trong 2 năm, trong bối cảnh Iran tiếp tục dùng tài sản số để phục vụ thanh toán và luân chuyển vốn qua biên giới.
- Babak Zanjani bị cho là có liên quan đến hoạt động xử lý tài chính cho IRGC qua crypto.
- Một tài khoản Binance được nêu đã thực hiện khoảng 850 triệu USD giao dịch trong 2 năm, gồm cả nạp và rút.
- Vụ việc làm nổi bật cách Iran tiếp tục tận dụng crypto để né trừng phạt và phục vụ thanh toán quốc tế.
Zanjani bị nêu tên trong các giao dịch crypto liên quan đến IRGC
Babak Zanjani được cho là có liên quan đến việc xử lý dòng tiền cho IRGC thông qua crypto. Các tài liệu tuân thủ nội bộ, phân tích blockchain và thông tin từ giới chức thực thi pháp luật được nhắc tới như cơ sở của các cáo buộc này.
Trong khoảng 2 năm, một tài khoản giao dịch duy nhất trên Binance đã thực hiện khoảng 850 triệu USD giao dịch crypto. Trong số đó, gần một nửa, tương đương khoảng 425 triệu USD, được cho là liên quan đến hoạt động quân sự của Iran.
Các giao dịch được mô tả gồm cả nạp và rút tiền, với tài khoản đã hoạt động ít nhất 15 tháng. Hiện chưa rõ mức độ tiếp cận của từng cá nhân trong mạng lưới này, nhưng có thông tin cho rằng tài khoản được dùng chung thiết bị và liên quan đến nhiều người thân cận của Zanjani.
Cách dòng tiền được chuyển từ dầu mỏ sang crypto
Chuỗi chuyển tiền được mô tả bắt đầu từ doanh thu bán dầu Iran, đi qua ngân hàng tại Thổ Nhĩ Kỳ rồi vào các tài khoản Binance của công ty con ở Dubai. Sau đó, tiền được chuyển sang các sàn khác như Nobitex ở Iran để đổi sang rial.
Mô hình này cho thấy crypto có thể đóng vai trò cầu nối trong việc di chuyển giá trị xuyên biên giới khi hệ thống ngân hàng truyền thống bị hạn chế. Tuy vậy, bài toán tuân thủ cũng trở nên phức tạp hơn vì dòng tiền có thể đi qua nhiều lớp trung gian.
Trong các tài liệu được nhắc đến, nội bộ đã phát hiện nhiều dấu hiệu rủi ro như liên quan đến người Iran và truy cập từ Tehran. Dù vậy, các giao dịch vẫn bị cho là đã được hoàn tất.
Vì sao Zanjani từng nằm trong tầm ngắm của Mỹ?
Zanjani từng được biết đến như một người chuyên phá vòng vây trừng phạt trong các giao dịch dầu mỏ. Mỹ đã áp trừng phạt ông vào năm 2013 vì sử dụng một ngân hàng tại Malaysia để chuyển hàng tỷ USD thay mặt cho chính quyền Iran.
Các lệnh trừng phạt sau đó được tạm dừng vào năm 2016 sau thỏa thuận hạt nhân, rồi được khôi phục vào năm 2026 theo mô tả trong nội dung liên quan đến vai trò của ông trong việc hỗ trợ các luồng chuyển tiền cho IRGC qua crypto và quản lý Zedcex.
Zanjani từng bị xét xử tại Iran và bị tuyên án tử hình vào năm 2016 vì biển thủ, nhưng bản án này đã bị đảo ngược vào năm 2024. Ông vẫn đang tranh chấp pháp lý với ngân hàng trung ương Iran về các khoản vay chưa thanh toán.
Iran tiếp tục mở rộng cách dùng crypto trong điều kiện bị trừng phạt
Iran được cho là đang nắm giữ lượng crypto đáng kể, ước tính 7,7 tỷ USD, để thích ứng với các biện pháp trừng phạt. IRGC cũng bị nêu là đang luân chuyển gần 3 tỷ USD qua các kênh số, trong đó có các khoản thanh toán liên quan đến dầu mỏ và vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Đáng chú ý, một số thông tin còn đề cập đến việc Iran triển khai chương trình bảo hiểm hàng hải hỗ trợ bằng crypto có tên Hormuz Safe, nhằm phục vụ các doanh nghiệp vận tải và chủ hàng đi qua khu vực này. Dữ liệu hiện có chưa cho thấy quy mô thực tế của sáng kiến này ngoài mô tả ban đầu.
Ở góc độ giám sát, các cơ quan chức năng đã thu giữ gần nửa tỷ USD crypto liên quan đến Iran và cảnh báo về vai trò của IRGC trong các hoạt động sử dụng tài sản số. Đây là lý do các giao dịch xuyên biên giới liên quan đến Iran tiếp tục bị theo dõi chặt hơn.
Tổng kết
Vụ việc cho thấy crypto vẫn là một kênh được nhắc đến trong các chiến lược né trừng phạt của Iran, đồng thời đặt áp lực lớn hơn lên các sàn giao dịch trong việc phát hiện và ngăn chặn dòng tiền rủi ro.
