OECD hạ đánh giá triển vọng kinh tế toàn cầu do xung đột Mỹ và Israel tấn công Iran gây cú sốc năng lượng, làm suy yếu tăng trưởng và đẩy lạm phát tăng.
Trước khi chiến sự leo thang, OECD cho biết kinh tế toàn cầu đang tốt hơn dự báo nhờ đầu tư AI mạnh và lãi suất thấp hơn. Tuy nhiên, từ cuối tháng 2, rủi ro chuỗi cung ứng năng lượng và vận tải gia tăng, đặc biệt quanh eo biển Hormuz, đã đảo chiều kỳ vọng.
- OECD cảnh báo cú sốc năng lượng từ chiến sự có thể kéo giảm tăng trưởng toàn cầu và đẩy chi phí lên diện rộng.
- Kịch bản giá năng lượng cao kéo dài có thể khiến tăng trưởng năm nay chỉ còn 2,6%, thấp hơn hơn 0,5 điểm phần trăm so với kỳ vọng trước chiến sự.
- Lạm phát dự báo tăng mạnh ở nhiều nền kinh tế lớn; G7 châu Âu cảnh báo chiến sự đã gây thiệt hại kinh tế trước thềm hội nghị.
Xung đột Iran gây cú sốc năng lượng và kéo giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu
OECD cho biết chiến sự đã làm gián đoạn các mắt xích năng lượng và vận tải, khiến triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi và rủi ro lạm phát tăng.
OECD mô tả nền kinh tế đang chịu “hai lực đối nghịch”: dữ liệu ban đầu tốt hơn dự kiến, nhưng sau đó chiến sự bắt đầu kéo lùi đà tăng trưởng. Asa Johansson, Giám đốc nghiên cứu chính sách, nhấn mạnh dự báo bị chi phối bởi các yếu tố triệt tiêu lẫn nhau.
Yếu tố bất định lớn nhất là thời gian và phạm vi của cú sốc năng lượng. OECD cho biết chưa thể biết cú sốc sẽ kéo dài bao lâu hoặc lan rộng đến mức nào, khiến các kịch bản dự báo có độ nhạy cao với giá năng lượng và điều kiện vận tải.
Sau khi các địa điểm năng lượng và vận tải quan trọng bị hư hại, eo biển Hormuz bị hạn chế và được Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi tuyên bố “chính thức dừng đối với mọi kẻ thù của Iran”. Đây là nút thắt có thể làm tăng chi phí vận chuyển, bảo hiểm và rủi ro nguồn cung.
Trong kịch bản cơ sở, OECD giữ nguyên triển vọng tăng trưởng toàn cầu năm 2026 với giả định giá năng lượng giảm vào cuối năm. Tuy nhiên, tổ chức này cũng đưa ra kịch bản xấu hơn nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao.
Nếu năng lượng tiếp tục đắt đỏ, kinh tế toàn cầu năm nay chỉ tăng 2,6%, thấp hơn hơn 0,5 điểm phần trăm so với mức được kỳ vọng trước chiến sự. OECD cho biết tác động đến năm 2027 còn lớn hơn trong kịch bản bất lợi này.
Dự báo theo quốc gia phân hóa: Mỹ được nâng, châu Âu bị hạ
OECD nâng dự báo Mỹ nhờ chi tiêu cho AI, trong khi eurozone và Anh bị cắt giảm do nền tảng tăng trưởng yếu và tác động từ cú sốc chiến sự.
OECD nâng triển vọng Mỹ lên 2% từ 1,7%, với động lực được nêu là chi tiêu liên quan đến AI. Trong khi đó, châu Âu đi theo hướng ngược lại: eurozone được dự báo chỉ 0,8% thay vì 1,2%.
Trung Quốc giữ nguyên ở 4,4%. Anh chịu mức cắt giảm lớn nhất: tăng trưởng còn 0,7%, giảm từ 1,2%. OECD cho rằng nền kinh tế Anh đã yếu trước khi chiến sự bắt đầu, nên dễ tổn thương hơn khi cú sốc năng lượng xuất hiện.
Những thay đổi này cho thấy câu chuyện tăng trưởng đang tách đôi: khu vực có nền tảng đầu tư công nghệ mạnh và sức cầu nội địa ổn định có thể trụ vững hơn, còn các nền kinh tế nhạy với giá năng lượng và thương mại dễ chịu tác động tiêu cực hơn.
Lạm phát tăng ở các nền kinh tế lớn, G7 cảnh báo thiệt hại kinh tế
OECD nâng dự báo lạm phát năm nay trên diện rộng, đồng thời cảnh báo chiến sự đã gây thiệt hại kinh tế và có thể làm phức tạp quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương.
OECD dự báo lạm phát trung bình tại các nước G20 sẽ là 4% trong năm nay, tăng từ mức 2,8% được nhìn nhận trước đó. Các điều chỉnh đáng chú ý gồm: Mỹ 4,2% (từ 3%), Anh 4% (từ 2,5%), eurozone 2,6% (từ 1,9%), Nhật Bản 2,4% (nhích lên so với trước).
OECD cho rằng lạm phát có thể dịu lại vào năm 2027 nếu giá năng lượng quay về mức trước chiến sự. Vì vậy, các ngân hàng trung ương có thể không cần tăng lãi suất nếu đợt tăng giá chỉ mang tính ngắn hạn và không lan sang kỳ vọng lạm phát dài hạn.
Bên ngoài OECD, áp lực chính sách gia tăng khi các thành viên châu Âu thuộc G7 cảnh báo chiến sự đã làm hại kinh tế trước một hội nghị thượng đỉnh quan trọng tại Pháp. Ngoại trưởng Mỹ, Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý và Nhật Bản họp trong hai ngày, với Iran và Ukraine là các chủ đề trọng tâm.
Các quan chức châu Âu muốn Mỹ tìm cách hạ nhiệt căng thẳng với Iran. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến tới vào thứ Sáu, trong bối cảnh đàm phán bế tắc và chưa có lệnh ngừng bắn, đồng thời dấy lên lo ngại leo thang, bao gồm khả năng mở rộng hoạt động trên bộ.
“Để nói cho thật rõ ràng, cuộc chiến này là một thảm họa đối với kinh tế toàn cầu.”
– Boris Pistorius, Bộ trưởng Quốc phòng Đức
“Không ai hỏi ý kiến chúng tôi trước. Đây không phải cuộc chiến của chúng tôi.”
– Boris Pistorius, Bộ trưởng Quốc phòng Đức
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao OECD hạ triển vọng kinh tế toàn cầu?
OECD cho rằng chiến sự liên quan đến Mỹ và Israel tấn công Iran tạo cú sốc năng lượng và gián đoạn vận tải, làm tăng chi phí và kéo giảm tăng trưởng, đồng thời đẩy lạm phát lên.
Kịch bản xấu của OECD về tăng trưởng toàn cầu là gì?
Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, OECD nêu kịch bản tăng trưởng toàn cầu năm nay chỉ đạt 2,6%, thấp hơn hơn 0,5 điểm phần trăm so với kỳ vọng trước khi chiến sự bùng phát.
Những nền kinh tế nào bị điều chỉnh lạm phát đáng chú ý?
OECD nâng dự báo lạm phát năm nay cho G20 lên 4%, trong đó Mỹ 4,2%, Anh 4%, eurozone 2,6% và Nhật Bản 2,4%.
Ngân hàng trung ương có thể phản ứng thế nào nếu lạm phát tăng do năng lượng?
OECD cho rằng nếu giá chỉ tăng tạm thời và năng lượng giảm trở lại, các ngân hàng trung ương có thể không cần tăng lãi suất; lạm phát có thể hạ vào năm 2027 trong kịch bản giá năng lượng quay về mức trước chiến sự.
OECD dự báo tăng trưởng Mỹ và eurozone thay đổi ra sao?
Mỹ được nâng lên 2% từ 1,7% nhờ chi tiêu cho AI, còn eurozone bị hạ xuống 0,8% từ 1,2%.
Tham khảo thêm về triển vọng lạm phát và chi phí sinh hoạt tại Mỹ trong tài liệu của OECD: phân tích của OECD về lạm phát và chi phí sinh hoạt.
