Nền kinh tế Mỹ bước vào 2026 với tình trạng tiêu dùng phụ thuộc nhiều hơn vào nhóm giàu, trong khi lạm phát dai dẳng khiến Fed khó tiếp tục hạ lãi suất.
Khoảng cách giàu nghèo đang chi phối tăng trưởng, triển vọng việc làm và chính sách tiền tệ tại Mỹ. Các số liệu mới cho thấy sức mua của nhóm thu nhập cao vẫn nâng đỡ tổng cầu, còn phần lớn hộ gia đình tiếp tục thắt chặt chi tiêu.
- Nhóm 10% người Mỹ giàu nhất đang đóng góp gần một nửa chi tiêu tiêu dùng.
- Lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed, làm giảm dư địa nới lỏng chính sách.
- Giới kinh tế hiện kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất đến hết tháng 12, trong khi triển vọng suy thoái được đánh giá thấp hơn trước.
Nhóm giàu đang nâng đỡ phần lớn chi tiêu ở Mỹ
Nhóm 10% người Mỹ giàu nhất hiện đang chi trả gần một nửa tổng chi tiêu tiêu dùng. Đây là phần đóng góp đủ lớn để giữ tổng cầu không suy yếu quá nhanh, dù nhiều hộ gia đình khác đang cắt giảm mua sắm và theo dõi từng hóa đơn.
Dữ liệu của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy nhóm 1% giàu nhất nắm 29,2% tổng tài sản Mỹ vào cuối năm 2025, tăng mạnh so với khoảng 20% vào đầu thập niên 1990. Trong khi đó, nửa dân số ở dưới cùng chỉ nắm 5,3% tài sản.
Moody’s Analytics ước tính nhóm 10% giàu nhất chịu trách nhiệm cho gần một nửa tổng chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ trong năm 2025, mức cao nhất từng được ghi nhận. Chênh lệch này phản ánh một nền kinh tế mà sức mua không còn phân bổ đồng đều giữa các tầng lớp thu nhập.
Lạm phát vẫn là rào cản chính với Fed
Lạm phát đang khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ khó mở rộng thêm dư địa cắt giảm lãi suất. Giới kinh tế hiện dự báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,4% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 12, cao hơn mức dự báo 3,2% hồi tháng 4.
Dự báo lạm phát lõi PCE cho năm 2026 cũng được nâng lên 3,2% từ 2,9%. Đây là thước đo được Fed theo dõi sát vì loại trừ giá thực phẩm và năng lượng.
Kỳ vọng về lãi suất cho thấy mặt bằng hiện tại có thể được giữ nguyên trong thời gian còn lại của năm. Theo khảo sát, lãi suất được dự đoán duy trì trong vùng 3,5% đến 3,75% đến hết tháng 12, và chỉ 15% người được hỏi cho rằng một đợt tăng lãi suất là có khả năng xảy ra.
Rủi ro dầu mỏ đã hạ nhiệt, nhưng chưa biến mất
Giá dầu từng tăng mạnh khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, sau đó Iran đóng eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Dầu thô lúc đó ở mức 67,02 USD/thùng, rồi vọt lên 112,95 USD vào tháng 4.
Đà sốc năng lượng sau đó giảm nhanh hơn dự kiến. Sau khi Mỹ và Iran đạt ngừng bắn vào tháng 6 và eo biển được mở lại, dầu giảm về 68,55 USD ngày 6/7. Giao tranh sau đó tái diễn, còn dầu đóng cửa phiên cuối tuần ở mức 71,41 USD. Giới kinh tế hiện kỳ vọng giá dầu kết thúc tháng 12 quanh 70 USD.
Tác động của cú sốc này được cho là đã bớt nặng hơn vì nền kinh tế Mỹ hiện dùng ít dầu hơn trước đây, trong khi giá cổ phiếu cao vẫn hỗ trợ chi tiêu của hộ gia đình giàu có.
Triển vọng tăng trưởng và việc làm ổn định hơn, nhưng không quá mạnh
Triển vọng suy thoái tại Mỹ đã dịu bớt so với đầu năm. Xác suất suy thoái trong 12 tháng tới hiện được đánh giá trung bình ở mức 25%, giảm từ 33% hồi tháng 4 và là mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025.
Giới kinh tế hiện dự báo GDP thực tăng 2,1% trong giai đoạn từ quý IV/2025 đến quý IV/2026, nhích lên so với mức 2% trong dự báo tháng 4. Dự báo thất nghiệp vào cuối tháng 12 cũng được hạ xuống 4,3% từ 4,5%.
Về việc làm, các nhà kinh tế kỳ vọng Mỹ tạo thêm khoảng 65.000 việc mỗi tháng trong năm tới, cao hơn mức 45.000 trong dự báo trước đó. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường lao động vẫn có khả năng giữ nhịp, dù không quá nóng.
Fed độc lập hơn trong mắt thị trường, dù tranh cãi vẫn còn
Niềm tin vào tính độc lập của Fed đã tăng lên sau khi Tổng thống Trump không thành công trong việc gây sức ép chính trị lên ngân hàng trung ương dưới thời Jerome Powell. Khảo sát cho thấy 90% nhà giao dịch trên CME cho rằng Fed độc lập hoặc rất độc lập.
Cùng lúc đó, quan điểm về cách Fed công bố dự báo nội bộ vẫn chia rẽ. Gần một nửa số người được hỏi muốn Fed tiếp tục công bố dự báo kinh tế và biểu đồ dot plot, trong khi 27% muốn giữ dự báo nhưng bỏ phần dots, còn 15% muốn loại bỏ toàn bộ phần dự báo.
Kevin Warsh được bổ nhiệm làm Chủ tịch Fed vào tháng 5 sau khi được Trump đề cử từ tháng 1, và ông đang phải xử lý môi trường lạm phát cao hơn mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.
Tổng kết
Kinh tế Mỹ hiện được nâng đỡ nhiều hơn bởi chi tiêu của nhóm giàu, trong khi lạm phát dai dẳng tiếp tục hạn chế khả năng Fed hạ lãi suất. Triển vọng tăng trưởng và việc làm đã bớt xấu hơn, nhưng chênh lệch thu nhập vẫn là điểm đáng theo dõi lớn nhất.
