Hoa Kỳ đã áp thuế mới đối với hơn 60 nền kinh tế theo Mục 301, thay thế mức thu tạm thời vừa hết hiệu lực và làm gia tăng căng thẳng với nhiều đối tác thương mại.
Biện pháp này có hiệu lực từ 12:01 sáng ngày 24/7/2026 (giờ miền Đông), trong lúc tranh cãi pháp lý về thẩm quyền áp thuế của tổng thống Mỹ vẫn chưa chấm dứt. Một số nền kinh tế ở nhóm bị ảnh hưởng đã phản ứng ngay và cho biết sẽ theo đuổi các bước đi tiếp theo.
- Thuế mới được áp theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974.
- Mức thuế được chia thành hai nhóm: 10% và 12,5%.
- Brazil, Trung Quốc, Việt Nam và Nga nằm trong nhóm chịu mức 12,5%.
Thuế Mục 301 mới của Mỹ là gì?
Thuế Mục 301 mới của Mỹ là gói thuế quan thay thế mức thu tạm thời 10% vừa hết hiệu lực và được thiết kế để áp dụng dài hạn hơn. Cơ chế này nhắm vào các nền kinh tế mà Washington cho rằng chưa ngăn được hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức đi vào thị trường quốc tế.
Biện pháp do Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer công bố và bắt đầu có hiệu lực vào lúc 12:01 sáng ngày 24/7/2026 theo giờ miền Đông. Trước đó, chính quyền đã dùng một luật thương mại khác để áp mức 10% tạm thời trong tối đa 150 ngày.
Các mức thuế được chia như thế nào?
Chính sách mới chia các nền kinh tế thành hai nhóm: nhóm 10% và nhóm 12,5%. Các nước đã cấm hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, đã cam kết cấm hoặc có hệ thống một phần sẽ chịu mức thấp hơn.
Canada, Mexico, Ấn Độ và Vương quốc Anh nằm trong nhóm 17 nền kinh tế được áp 10%. Đài Loan và Liên minh châu Âu cũng đủ điều kiện ở mức này, nhưng với EU, mức thuế được trừ phần thuế tối huệ quốc thông thường trên từng hàng hóa; riêng một số mặt hàng như kim cương, nút bần, thuốc generic, hóa chất hoạt tính và linh kiện máy bay được miễn trừ đặc biệt.
Nhóm 12,5% gồm 38 nền kinh tế, trong đó có Brazil, Trung Quốc, Việt Nam và Nga. Với Brazil và Trung Quốc, mức thuế mới cộng thêm lên gánh nặng Mục 301 vốn đã tồn tại trước đó.
Brazil và một số đối tác đã phản ứng ra sao?
Brazil gọi các mức thuế mới là “tùy tiện” và “vô lý”, đồng thời cho biết Washington đã “bóp méo một vấn đề rất quan trọng đối với nhân quyền” để phục vụ mục tiêu bảo hộ. Brasília dự định theo đuổi vụ việc tại Tổ chức Thương mại Thế giới theo Luật Tương hỗ.
Australia cho biết sẽ tìm cách để các mức thuế bị bãi bỏ, trong khi Canada nói rằng nước này “không nên bị nhắm tới” vì đã có lịch sử phản đối hàng nhập khẩu liên quan đến lao động cưỡng bức. Norway cũng cho rằng các cáo buộc mới là không có cơ sở.
Tác động pháp lý và kinh tế của động thái này
Thuế mới có thể làm tăng chi phí chuỗi cung ứng và đẩy giá hàng hóa lên cao hơn đối với người tiêu dùng Mỹ. Brazil đặc biệt dễ chịu tác động vì là nguồn cung thịt bò lớn cho Mỹ và là nước xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới.
Về pháp lý, nhiều ý kiến cho rằng động thái này có thể tiếp tục bị thách thức tại tòa. Sau phán quyết 6-3 của Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2, theo đó việc đặt thuế thời bình thuộc thẩm quyền của Quốc hội, câu hỏi về quyền hạn của tổng thống trong chính sách thuế vẫn là trọng tâm tranh cãi.
Những câu hỏi thường gặp
Thuế Mục 301 mới của Mỹ áp dụng từ khi nào?
Thuế mới có hiệu lực từ 12:01 sáng ngày 24/7/2026 theo giờ miền Đông.
Những nước nào chịu mức 10%?
Canada, Mexico, Ấn Độ và Vương quốc Anh nằm trong nhóm 17 nền kinh tế chịu mức 10%.
Những nước nào chịu mức 12,5%?
Brazil, Trung Quốc, Việt Nam và Nga nằm trong số 38 nền kinh tế chịu mức 12,5%.
Liên minh châu Âu có bị áp thêm thuế như các đối tác khác không?
EU vẫn thuộc nhóm đủ điều kiện 10%, nhưng mức thuế được tính sau khi trừ thuế tối huệ quốc thông thường, nên không cộng dồn như phần lớn đối tác khác.
Tổng kết
Gói thuế mới của Mỹ đánh dấu bước chuyển từ thuế tạm thời sang một cơ chế dài hơn, đồng thời mở ra thêm tranh chấp thương mại và pháp lý với nhiều đối tác lớn.
