Dòng tiền đang tìm đến các công ty công nghệ Trung Quốc trong lúc một tòa án ở nước này ra phán quyết rằng doanh nghiệp không thể sa thải nhân viên chỉ để thay bằng hệ thống tự động hóa.
Hai diễn biến này diễn ra gần nhau và cùng đặt ra một câu hỏi: việc bảo vệ việc làm có làm chậm hay ngược lại có thể tạo thêm động lực cho phát triển trí tuệ nhân tạo. Ở Hong Kong, Morgan Stanley dự báo 1,25 tỷ đến 1,75 tỷ USD sẽ chảy vào chỉ số cổ phiếu công nghệ khi hai công ty AI được thêm vào rổ tham chiếu vào ngày 8/6.
- Morgan Stanley dự báo dòng tiền lớn sẽ vào cổ phiếu công nghệ Hong Kong khi hai công ty AI được đưa vào chỉ số.
- Tòa án Hàng Châu nói doanh nghiệp không được sa thải người lao động chỉ để thay bằng AI.
- Trung Quốc đang vừa thúc đẩy AI vừa siết cách doanh nghiệp dùng tự động hóa với lao động.
Áp lực dòng tiền và triển vọng của nhóm cổ phiếu AI tại Hong Kong
Dự báo của Morgan Stanley được đưa ra trong lúc Hang Seng Tech Index đã giảm hơn 11% kể từ đầu tháng 1. Hai doanh nghiệp được nhắc đến là Knowledge Atlas Technology, hoạt động dưới tên Zhipu AI, và MiniMax. Cả hai bắt đầu giao dịch tại Hong Kong vào tháng 1 năm nay.
Cổ phiếu của hai công ty này đã tăng mạnh. Morgan Stanley nâng giá mục tiêu của Knowledge Atlas lên 990 HKD, từ mức 560 USD, và nâng mục tiêu của MiniMax lên 1.100 HKD, từ 990 USD. Theo ngân hàng này, việc hai doanh nghiệp AI lớn lên sàn công khai có thể làm thay đổi cách chỉ số công nghệ Hong Kong được cấu thành, vận động và hút tiền.
Vì sao hai công ty này được xem là dấu mốc của thị trường AI Trung Quốc
Zhipu là đơn vị nổi bật nhờ các mô hình xử lý tốt tác vụ lập trình. MiniMax được biết đến với dải tính năng rộng, từ tạo văn bản đến tạo âm thanh. Một số người dùng công cụ tác nhân AI OpenClaw đã chọn MiniMax một phần vì các mô hình AI Trung Quốc thường rẻ hơn so với lựa chọn của Mỹ.
Chênh lệch giá đó đang thu hẹp. Trong ba tháng đầu năm nay, chi phí truy cập các mô hình AI Trung Quốc bằng ít nhất 17% mức giá của mô hình Mỹ. Một năm trước, tỷ lệ này chỉ là 5%. Morgan Stanley cũng cho rằng các nhà phát triển mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc sẽ mỗi bên đạt ít nhất 1 tỷ USD doanh thu trong năm nay, và con số này sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm sau.
Điểm khác biệt của hai doanh nghiệp nói trên là họ là những công ty Trung Quốc lớn đầu tiên tập trung vào mô hình AI bán cổ phần ra công chúng. Các đối thủ như Moonshot, đơn vị vận hành mô hình Kimi AI, và StepFun vẫn là công ty tư nhân.
Phán quyết của tòa án về sa thải vì tự động hóa
Ở mảng lao động, Tòa án Nhân dân Trung cấp Hàng Châu đã ra phán quyết rằng doanh nghiệp không được hợp pháp sa thải nhân viên chỉ để thay họ bằng AI. Vụ việc liên quan đến một người lao động bị yêu cầu chấp nhận vị trí thấp hơn vì công việc của anh đã bị tự động hóa. Khi người này từ chối, công ty đã sa thải anh, và tòa cho rằng doanh nghiệp đã vi phạm luật.
Phán quyết nêu rằng người sử dụng lao động không được chuyển chi phí vận hành sang cho người lao động. Tòa cũng cho biết AI có thể giúp doanh nghiệp vận hành tốt hơn, giải phóng nhân lực và cải thiện điều kiện làm việc, nhưng doanh nghiệp vẫn phải tính đến quyền lợi hợp pháp của người lao động và không thể lấy thay đổi công nghệ làm lý do để tự ý cắt giảm lương hay chấm dứt hợp đồng.
Trung Quốc đang đặt AI vào cả thị trường vốn lẫn nội dung số
Morgan Stanley cho biết các công ty AI và mô hình ngôn ngữ lớn sẽ trở thành lực lượng lớn hơn nhiều trên thị trường chứng khoán Hong Kong. Ngân hàng này cũng lưu ý rằng nhóm công nghệ chiếm 40% số tiền huy động qua IPO tại Hong Kong từ đầu năm đến nay, và chiếm 43% số thương vụ đang chờ triển khai.
Tencent và Alibaba, hai cổ phiếu có vốn hóa lớn nhất trong Hang Seng Tech Index, đều đã giảm hai chữ số phần trăm trong năm nay. Morgan Stanley chọn Alibaba là cổ phiếu ưu tiên trong nhóm internet Trung Quốc, xem mảng thương mại điện tử này là một hướng tiếp cận đầu tư vào AI thông qua điện toán đám mây và mô hình AI.
Ở bên ngoài thị trường vốn, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự mở rộng của micro drama, tức các tập phim rất ngắn, mỗi tập chỉ kéo dài một hoặc hai phút và được thiết kế cho màn hình điện thoại dọc. Thể loại này phát triển mạnh trong giai đoạn dịch bệnh và đạt khoảng 660 triệu người xem tại Trung Quốc trong năm 2024.
Một công ty sản xuất ở Hàn Quốc là Vigloo hiện dành khoảng 30% ngân sách cho công cụ AI. Doanh nghiệp này cho biết có thể hoàn thành một bộ phim trong một tháng thay vì ba tháng, với chi phí bằng một phần năm mức thông thường. Giám đốc điều hành Neil Choi nói cạnh tranh từ ngành micro drama của Trung Quốc đang tăng lên khi nước này tiếp tục ủng hộ sản xuất nội dung dựa trên AI.
Còn thiếu gì để kết luận rõ hơn
Dữ liệu hiện có cho thấy AI đang được thúc đẩy trên hai mặt: vốn hóa thị trường và ứng dụng trong sản xuất. Tuy vậy, vẫn chưa rõ dòng tiền dự báo của Morgan Stanley sẽ phân bổ chính xác vào những mã nào, cũng chưa có thêm chi tiết về tác động thực tế của phán quyết ở Hàng Châu đối với các doanh nghiệp đang triển khai tự động hóa. Vì vậy, bức tranh hiện tại mới cho thấy xu hướng chính sách và thị trường đang đi cùng lúc, chứ chưa đủ để kết luận tác động dài hạn.
Tổng kết
Diễn biến ở Hong Kong và phán quyết của tòa án Trung Quốc cho thấy AI tại nước này không chỉ là câu chuyện công nghệ. Nó còn liên quan đến phân bổ vốn, định giá cổ phiếu, quyền lợi lao động và cách doanh nghiệp tổ chức lại sản xuất. Dữ kiện hiện có cho thấy AI đang được mở rộng, nhưng cách nó được áp dụng vẫn sẽ phụ thuộc nhiều vào khung pháp lý và phản ứng của thị trường.
