Các nhà giao dịch hàng hóa lớn của Mỹ đã chịu cú lỗ hơn 10 tỷ USD trong giai đoạn đầu cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran, khi giá dầu tăng vọt trái với kỳ vọng thị trường.
Diễn biến này cho thấy các chiến lược phòng hộ bằng dầu thô có thể thua lỗ rất nhanh khi xung đột làm gián đoạn vận chuyển ở Vịnh. Tác động không chỉ nằm ở giá, mà còn ở dòng tiền, giao hàng và chi phí ký quỹ của toàn ngành.
- Oliver Wyman ước tính các nhóm giao dịch hàng hóa lớn đã mất hơn 10 tỷ USD khi chiến sự bùng lên.
- Giao thông dầu qua Vịnh bị nghẽn khiến nhiều lô hàng không thể giao đúng kế hoạch và phải mua thay thế với giá cao hơn.
- Giá dầu Brent và dầu WTI tăng mạnh trên 100 USD khi căng thẳng quanh Iran và eo biển Hormuz leo thang.
Vì sao các nhà giao dịch dầu thua lỗ nặng?
Các công ty giao dịch hàng hóa thường kiếm tiền nhờ chênh lệch giá và phòng hộ rủi ro, nhưng đợt tăng sốc của dầu đã đảo ngược các vị thế này. Khi thị trường trước đó nghiêng về kịch bản giá giảm, chiến tranh nổ ra khiến giá đi ngược lại rất nhanh.
Theo phân tích của Oliver Wyman, tổn thất ban đầu của các nhóm lớn đã lên tới hàng tỷ USD. Một phần thua lỗ đến từ các hợp đồng và lô hàng vật chất đang trên đường vận chuyển, đặc biệt khi việc lưu thông ở Vịnh bị gián đoạn.
Nhiều chuyến hàng đã được bán trước cho kỳ giao sau nhưng không thể di chuyển như kế hoạch. Điều đó buộc các bên phải mua nguồn thay thế với giá cao hơn để đáp ứng cam kết giao hàng, làm chi phí tăng mạnh ngay trong lúc thị trường biến động.
Margin call khiến áp lực tiền mặt tăng thêm
Giá Brent tăng mạnh đã kéo theo các yêu cầu ký quỹ lớn đối với những vị thế bán khống hợp đồng tương lai. Đây không phải là khoản lỗ cuối cùng, nhưng nó buộc các công ty phải nộp thêm tiền mặt ngay lập tức.
Với các trader đang nắm hàng hóa vật chất trên tàu, cơ chế phòng hộ bằng futures thường giúp cân bằng rủi ro giá. Tuy nhiên, khi giá dầu tăng đột ngột, phần phòng hộ này lại tạo ra áp lực vốn ngắn hạn rất lớn, nhất là khi thị trường đi quá nhanh so với dự tính ban đầu.
Tác động này lan rộng ra toàn bộ chuỗi giao dịch, từ khâu mua bán thô đến vận chuyển và thanh toán. Trong bối cảnh đó, khả năng quản trị thanh khoản trở thành yếu tố sống còn hơn cả việc dự báo hướng giá.
Giá dầu tăng mạnh vì lo ngại gián đoạn ở Vịnh
Giá dầu bật lên trên 100 USD khi thị trường phản ứng với thông tin Mỹ chuẩn bị phong tỏa các cảng của Iran và nguy cơ gián đoạn trên tuyến hàng hải chiến lược. Dầu WTI kỳ hạn tháng 5 tăng 8% lên 104,40 USD/thùng, còn Brent kỳ hạn tháng 6 tăng hơn 7% lên 102,51 USD/thùng.
LSEG cho biết vào thứ Bảy chỉ có ba siêu tàu chở dầu đi qua khu vực này, trong khi trước chiến sự có hơn 100 tàu mỗi ngày. Sự sụt giảm lưu lượng cho thấy mức độ căng thẳng đã ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy dầu thô toàn cầu.
US Central Command nói việc phong tỏa sẽ áp dụng với tàu đi vào hoặc rời các cảng của Iran, bao gồm khu vực Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Cùng lúc đó, tranh cãi ngoại giao vẫn tiếp diễn khi Mỹ và Iran không đạt được cam kết rõ ràng về vấn đề hạt nhân.
Ngành giao dịch hàng hóa đã yếu hơn trước cuộc chiến
Cú sốc dầu lần này đến đúng lúc lợi nhuận ngành giao dịch hàng hóa đã hạ nhiệt so với mức đỉnh năm 2022. Oliver Wyman cho biết biên lợi nhuận gộp của các công ty giao dịch giảm xuống 92 tỷ USD trong năm ngoái, thấp nhất kể từ 2021.
Trong báo cáo, mảng kim loại là điểm sáng hiếm hoi với lợi nhuận tăng 20%, còn lợi nhuận từ bàn giao dịch dầu giảm 15%. Chi phí vận hành cũng tăng mạnh, với “seat cost” cao hơn hơn 30% so với năm 2021.
Oliver Wyman ước tính lợi nhuận cơ sở hằng năm của ngành trong tương lai có thể nằm trong vùng 90 tỷ USD đến 110 tỷ USD. Điều đó cho thấy ngay cả trước biến cố địa chính trị, môi trường kinh doanh của các nhà giao dịch đã khó hơn đáng kể.
Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần theo dõi gì tiếp theo?
Điều quan trọng nhất là diễn biến của tuyến vận tải qua eo biển Hormuz và mức độ phong tỏa tại các cảng Iran. Nếu lưu lượng tàu tiếp tục thấp, giá dầu có thể còn biến động mạnh và các công ty giao dịch tiếp tục chịu áp lực về ký quỹ, dòng tiền và giao hàng.
Thị trường cũng cần theo dõi xem các khoản lỗ ban đầu có còn tiếp diễn hay đã được bù lại một phần. Với nhóm trader lớn, rủi ro không chỉ đến từ giá dầu mà còn từ khả năng khớp hợp đồng và duy trì thanh khoản khi biến động tăng quá nhanh.
Tổng kết
Cú tăng giá dầu do chiến sự đã khiến nhiều nhà giao dịch hàng hóa lớn thua lỗ nặng và làm lộ rõ rủi ro của các vị thế phòng hộ khi thị trường đảo chiều đột ngột. Hướng đi tiếp theo của giá dầu sẽ phụ thuộc lớn vào tình hình hàng hải ở Vịnh và tiến triển ngoại giao quanh Iran.
