Doanh nghiệp than khó phát triển trung tâm dữ liệu khi Nhật Bản chậm chân

Nhật Bản đang muốn mở rộng mạnh hạ tầng trung tâm dữ liệu để phục vụ AI, nhưng bài toán điện năng đang trở thành nút thắt lớn. Câu hỏi không chỉ là xây thêm bao nhiêu cơ sở, mà là có đủ điện ổn định, giá hợp lý và hạ tầng phù hợp để vận hành hay không.

Thông tin được nêu tại SusHi Tech Tokyo 2026 cho thấy sức ép về nguồn điện đang tăng lên khi nhu cầu của hộ gia đình và các trung tâm dữ liệu AI cùng tranh giành nguồn cung. Các doanh nghiệp trong ngành cũng đang tìm cách mở rộng ra ngoài khu vực đô thị lớn, trong khi chính phủ Nhật Bản muốn thúc đẩy mô hình phân bổ hạ tầng gắn với năng lượng tái tạo ở các vùng khác.

Áp lực điện năng trở thành vấn đề trung tâm của làn sóng AI

Tại sự kiện ở Tokyo, Rocky Lee của Zettabyte cho rằng độ trễ thấp là yêu cầu then chốt của các dịch vụ AI, và điều đó kéo theo nhu cầu điện lớn hơn cho GPU. Ông nói nếu AI phản hồi quá chậm, trải nghiệm của người dùng cá nhân và doanh nghiệp đều không đạt yêu cầu, nên nguồn điện phải được chuyển tới GPU để đáp ứng tải vận hành.

Ông cũng cảnh báo rằng hộ gia đình tại Nhật Bản có thể chịu tác động rõ hơn nếu cạnh tranh điện năng tiếp tục tăng. Lee nói AI đang cạnh tranh với người dùng thông thường; khi có bên sẵn sàng trả cao hơn một chút, bên còn lại sẽ gặp bất lợi. Ở Mỹ, giá điện bán buôn đã tăng mạnh tại các thành phố tập trung nhiều trung tâm dữ liệu như Virginia, Texas và Silicon Valley.

Nhật Bản muốn phân tán trung tâm dữ liệu ra ngoài các thành phố lớn

Nhu cầu về dịch vụ AI có độ trễ thấp đang khiến doanh nghiệp có xu hướng xây trung tâm dữ liệu gần các đô thị lớn như Tokyo và Osaka. Tuy vậy, chính phủ Nhật Bản lại đang đi theo hướng khác, muốn hình thành các cụm công nghiệp gắn với nguồn năng lượng tái tạo ở khu vực vùng miền. Ngày 24/4, nước này công bố mở rộng chiến lược GX, nhưng các khu vực được chọn chưa được công bố chính thức, dù Hokkaido, Tohoku và Kyushu được xem là những cái tên có khả năng nằm trong kế hoạch.

Dữ liệu được nêu tại sự kiện cho thấy Nhật Bản hiện có khoảng 256 trung tâm dữ liệu đang vận hành. Con số này thấp hơn nhiều so với 5.400 cơ sở ở Mỹ, khoảng 520 ở Đức, 500 ở Anh và xấp xỉ 450 ở Trung Quốc. Chênh lệch này cho thấy Nhật Bản vẫn còn dư địa mở rộng, nhưng cũng cho thấy tốc độ tăng thêm sẽ phụ thuộc nhiều vào điện năng và cơ chế quy hoạch.

Kagoshima nổi lên như một điểm đến mới cho hạ tầng AI

GMI Cloud là một startup cloud AI đang chuẩn bị xây dựng trung tâm dữ liệu lớn nhất của Nhật Bản tại thành phố Kagoshima, phía nam nước này. Dự án được mô tả là quy mô gigawatt, có tổng vốn 12 tỷ USD và dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Việc lựa chọn địa điểm cho thấy cuộc đua hạ tầng AI ở Nhật Bản không chỉ xoay quanh Tokyo hay Osaka mà còn hướng về các khu vực có điều kiện phù hợp hơn cho điện và mặt bằng.

Alex Yeh, nhà sáng lập kiêm CEO của GMI Cloud, nói một lý do quan trọng là Nhật Bản có nguồn điện hạt nhân tương đối dồi dào. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của Nhật Bản như một trung tâm cáp quang nối từ Mỹ sang châu Á, gồm Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và phần còn lại của Đông Nam Á. Theo ông, đây là lý do nhiều tên tuổi lớn như Google, Amazon và Microsoft Azure hiện diện tại Nhật Bản.

Dữ liệu và chủ quyền số là lợi thế khác của Nhật Bản

Yeh cho rằng chính sách bảo vệ dữ liệu của Nhật Bản cũng là một lợi thế khi xây dựng các trung tâm dữ liệu chủ quyền. Ông nói dữ liệu thường rất nhạy cảm, gồm dữ liệu của chính phủ, quân đội và doanh nghiệp, nên không phải lúc nào cũng nên đặt ở những khu vực có rủi ro địa chính trị cao. Theo lập luận này, Nhật Bản trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc khi doanh nghiệp cần nơi lưu trữ dữ liệu được kiểm soát chặt hơn.

Điểm đáng chú ý ở đây là Nhật Bản không chỉ cạnh tranh bằng hạ tầng điện và đường truyền, mà còn bằng yếu tố pháp lý và vị trí địa lý. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có chưa cho thấy mức độ chuyển dịch thực tế của các doanh nghiệp sang Nhật Bản sẽ lớn đến đâu, hoặc bao nhiêu dự án sẽ đi vào vận hành đúng tiến độ.

NTT và các tập đoàn lớn đang tái cấu trúc theo hướng AI

Không chỉ startup, các tập đoàn công nghiệp và viễn thông lâu đời của Nhật Bản cũng đang điều chỉnh chiến lược sang trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện. NTT, doanh nghiệp viễn thông lớn của nước này, hiện có thị phần trung tâm dữ liệu lớn nhất tại Nhật Bản và đang vận hành hơn 160 cơ sở trên toàn bộ 47 tỉnh, thành. Công ty này cũng mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển sang hạ tầng AI-native.

Ngày 27/4, NTT công bố sáng kiến AI x OWN nhằm thiết kế lại internet theo hướng phục vụ ứng dụng AI thời gian thực. Trong tuyên bố của mình, Chủ tịch Akira Shimada nói hạ tầng AI của NTT phải chuyển từ hạ tầng ICT truyền thống sang hạ tầng cho một thị trường mới dựa trên việc sử dụng AI. NTT cũng đặt mục tiêu nâng công suất điện trong nước từ khoảng 300 MW hiện nay lên khoảng 1 GW vào năm tài khóa 2033.

Tranh luận về nới lỏng quy định và mô hình xây dựng

Tại SusHi Tech Tokyo 2026, Alex Yeh cho rằng việc nới lỏng quy định từ cấp quản lý trung ương có thể giúp Nhật Bản cạnh tranh hơn trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu AI. Ông cũng phê bình cách các doanh nghiệp truyền thống kìm hãm đổi mới và cho rằng Nhật Bản đang quá ưu tiên kiểu trung tâm dữ liệu xây bằng bê tông.

Yeh đề xuất mô hình trung tâm dữ liệu mô-đun giống ở Mỹ và Đài Loan, với các cụm container dài 40 feet có thể vận chuyển và triển khai nhanh. Theo ông, cách làm này giúp rút ngắn thời gian xây dựng còn 6 đến 8 tháng, thay vì 18 đến 24 tháng như với công trình bê tông truyền thống. Hiện chưa có thêm chi tiết về việc Nhật Bản có thay đổi quy chuẩn hay tốc độ triển khai thực tế của mô hình này trong thời gian tới.

Tổng kết

Câu chuyện trung tâm dữ liệu ở Nhật Bản đang đi cùng hai bài toán song song: mở rộng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu AI, nhưng không làm căng thêm hệ thống điện và chi phí vận hành. Các phát biểu tại SusHi Tech Tokyo 2026 cho thấy Nhật Bản có lợi thế về vị trí, kết nối và dữ liệu, song quy mô triển khai còn phụ thuộc vào nguồn điện, quy định xây dựng và khả năng phân bổ hạ tầng ra ngoài các đô thị lớn.