Đồng rial của Iran đã rơi xuống mức thấp kỷ lục mới trong tháng 4/2026, khi áp lực kinh tế tiếp tục gia tăng từ các biện pháp của Mỹ và căng thẳng khu vực.
Dữ liệu theo dõi tỷ giá trên thị trường tự do cho thấy đồng tiền này giảm xuống 1.800.000 rial đổi 1 USD vào ngày 29/4. Diễn biến này nối dài xu hướng mất giá đã bắt đầu từ đầu năm 2025 và tăng tốc rõ hơn trong những tháng gần đây.
Rial mất giá mạnh từ nửa cuối năm 2025
Đầu năm 2025, rial của Iran còn giao dịch quanh 800.000 rial đổi 1 USD và dao động trong một biên độ hẹp hơn trong nửa đầu năm. Từ nửa cuối năm, xu hướng yếu đi rõ rệt hơn khi đồng tiền này giảm đều qua từng giai đoạn.
Đến tháng 9, tỷ giá đã vượt 1.100.000 rial/USD, sau đó lên trên 1.300.000 vào tháng 12 và tiếp tục suy yếu sang năm 2026. Trong những tuần đầu năm, rial vẫn có các nhịp biến động ngắn hạn, nhưng xu hướng chung không đổi.
Mốc 1.800.000 rial/USD phản ánh mức độ căng thẳng mới
Việc chạm 1.800.000 rial/USD vào cuối tháng 4 được xem là mức cao nhất trong giai đoạn được ghi nhận. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực lên đồng nội tệ vẫn chưa hạ nhiệt, dù thị trường đã trải qua nhiều nhịp biến động trong ngắn hạn.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết áp lực kinh tế đến từ chiến dịch của Mỹ có tên Operation Economic Fury. Ông nói chiến dịch này nhằm làm gián đoạn các mạng lưới tài chính bằng cách tịch thu tài sản, phong tỏa tài khoản và ngăn các giao dịch tài chính toàn cầu.
Mỹ nói đã tịch thu gần 500 triệu USD tài sản crypto của Iran
Theo ông Bessent, gần 500 triệu USD tài sản crypto liên quan đến Iran đã bị tịch thu. Ông cũng cho biết Mỹ đang phong tỏa các tài khoản và theo dõi tài sản ở nước ngoài, gồm cả bất động sản và tiền tiết kiệm có liên quan đến Iran. Ông nói chiến dịch này đã diễn ra hơn một năm và được tăng cường từ các chỉ thị ban hành trong tháng 3/2025.
Dữ liệu hiện có chưa cho thấy quy mô đầy đủ của các tài sản bị ảnh hưởng, cũng như tác động cụ thể của từng biện pháp lên tỷ giá thị trường tự do. Tuy vậy, các thông tin này cho thấy kênh tài chính của Iran đang chịu sức ép kéo dài.
Lạm phát tăng cùng lúc với đồng nội tệ suy yếu
Sự mất giá của rial diễn ra song song với lạm phát trong nước tăng lên. Dữ liệu từ ngân hàng trung ương Iran cho thấy lạm phát hằng năm đã tăng từ mức trên 40% trước xung đột lên 50% tính đến ngày 4/4. Diễn biến này phản ánh chi phí hàng thiết yếu tăng mạnh hơn.
Giá gạo, trứng và thịt gà đã tăng trong cùng giai đoạn. Khi khả năng tiếp cận ngoại tệ giảm và dòng thương mại bị gián đoạn, hàng nhập khẩu như lương thực, thuốc men và nguyên liệu thô đều chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động tỷ giá.
Iran cũng đang chịu sức ép từ việc hạn chế nguồn thu dầu mỏ và dòng ngoại tệ vào nước này. Theo báo cáo trước đó của Cryptopolitan, việc phong tỏa các cảng của Iran đã làm giảm khả năng tiếp cận doanh thu dầu và siết nguồn ngoại tệ vào nền kinh tế.
Căng thẳng ở eo biển Hormuz tiếp tục phủ bóng lên thị trường
Diễn biến của rial cũng đi cùng với căng thẳng địa chính trị quanh eo biển Hormuz. Tuyến đường này xử lý một phần lớn thương mại dầu và khí đốt toàn cầu trong thời bình, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể tác động đến chuỗi cung ứng và giá nhiên liệu.
Dù Iran và Mỹ đã đạt thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8/4, căng thẳng vẫn kéo dài. Ngày 13/4, Mỹ áp đặt phong tỏa, làm hạn chế thêm khả năng tạo doanh thu từ xuất khẩu của Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng bác bỏ đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển để đổi lấy việc nới lỏng các biện pháp hạn chế.
Đề xuất này nhằm trì hoãn các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, nhưng các bất đồng chính vẫn chưa được giải quyết. Vì vậy, tình trạng bế tắc vẫn tiếp diễn và nhiều quốc gia tiếp tục kêu gọi mở lại tuyến hàng hải này vì lý do kinh tế và nhân đạo.
Tổng kết
Rial của Iran đã giảm sâu xuống mức thấp kỷ lục mới, phản ánh áp lực từ các biện pháp của Mỹ, nguồn ngoại tệ bị siết chặt, lạm phát tăng và căng thẳng quanh eo biển Hormuz. Dữ liệu hiện có cho thấy xu hướng suy yếu đã kéo dài từ đầu năm 2025, nhưng vẫn chưa có đủ chi tiết để xác định yếu tố nào đang tác động mạnh nhất lên tỷ giá trong từng thời điểm.
