Liên minh châu Âu đang đưa cuộc siết quản lý AI lên cấp lãnh đạo khi trưởng ban chống độc quyền Teresa Ribera trực tiếp gặp CEO của Alphabet, Meta và OpenAI tại San Francisco để đánh giá nguy cơ quyền lực AI bị tập trung quá mức.
Chuyến công tác kéo dài một tuần tại Mỹ diễn ra trong bối cảnh EU mở rộng giám sát toàn bộ “ngăn xếp AI”, đồng thời căng thẳng với Washington gia tăng quanh các bộ luật số của châu Âu như DSA và DMA.
- EU gặp trực tiếp lãnh đạo Big Tech để xem xét rủi ro cạnh tranh trong toàn bộ hệ sinh thái AI.
- Ủy ban châu Âu lo ngại các nền tảng lớn ưu tiên sản phẩm AI “cây nhà lá vườn”, gây bất lợi cho đối thủ.
- Nghị sĩ EU phản bác sức ép từ Mỹ về việc nới các bộ luật số, khẳng định DMA/DSA là thực tế pháp lý đã được thông qua dân chủ.
EU đưa giám sát cạnh tranh AI đến thẳng lãnh đạo Big Tech tại Mỹ
Teresa Ribera dự kiến gặp CEO Alphabet Sundar Pichai, CEO Meta Mark Zuckerberg và CEO OpenAI Sam Altman tại San Francisco để thảo luận rủi ro cạnh tranh từ AI và tác động của Big Tech lên thị trường EU.
Theo lịch trình của Ủy ban châu Âu, cuộc gặp diễn ra vào thứ Ba tại San Francisco. Chuyến đi của Ribera kéo dài một tuần tại Mỹ và chưa dừng ở đó.
Bà cũng dự kiến gặp CEO Amazon Andy Jassy vào thứ Tư, và tham gia phát biểu tại một hội thảo của Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ (American Bar Association) vào thứ Sáu.
EU mở rộng rà soát “toàn bộ ngăn xếp AI” từ chatbot đến dữ liệu và hạ tầng đám mây
EU cho biết đang xem xét toàn bộ chuỗi AI, gồm chatbot, dữ liệu huấn luyện và hạ tầng điện toán đám mây, nhằm xác định liệu quyền lực thị trường có đang bị tập trung và làm méo cạnh tranh.
Ribera cho biết trong tháng này bà đang đánh giá toàn bộ ngăn xếp AI. Trọng tâm gồm các chatbot AI, tập dữ liệu dùng để huấn luyện, và lớp hạ tầng điện toán đám mây đứng phía sau.
Ủy ban châu Âu phụ trách thực thi luật cạnh tranh trên toàn EU và cho rằng rủi ro lớn có thể đến từ việc các công ty Big Tech ưu tiên sản phẩm AI của chính họ ở nhiều lớp khác nhau trong hệ sinh thái.
Ủy ban cũng đã mở nhiều cuộc điều tra liên quan đến thực tiễn kinh doanh của Google và Meta. Cơ quan này cảnh báo các công ty có sức mạnh nền tảng có thể “đẩy” dịch vụ AI của riêng họ trên chính nền tảng của mình và vô hiệu hóa cơ hội của đối thủ.
Bên cạnh khía cạnh cạnh tranh, các tập đoàn như OpenAI, Nvidia, Meta và Google đã rót hàng tỷ USD vào hạ tầng AI khi nhu cầu tăng cao. Điều này khiến năng lực tính toán trở thành một “vũ khí kinh doanh” khó thay thế trong cuộc đua công nghệ.
Các cuộc gặp tại San Francisco diễn ra khi châu Âu cân nhắc liệu làn sóng quyền lực mới từ AI đã bắt đầu tập trung quá mức hay chưa, đặc biệt khi hạ tầng và dữ liệu có thể tạo ra rào cản gia nhập dài hạn cho thị trường.
EU phản bác sức ép từ Mỹ về việc nới lỏng luật số
Nhiều nghị sĩ EU nói Mỹ nên ngừng tìm cách thay đổi bộ luật số của châu Âu, khẳng định các quy định này được xây dựng qua quy trình dân chủ nhiều năm và không phải “quân bài” trong đàm phán thương mại.
Cùng lúc, Brussels và Washington đang có một mặt trận khác liên quan đến các quy tắc số của EU. Một số nghị sĩ EU tuyên bố Mỹ không nên tiếp tục gây áp lực để điều chỉnh các bộ luật này.
“Có một mức độ mệt mỏi nhất định ở Brussels khi phải phản hồi các luận điểm như vậy từ Washington.”
– Andreas Schwab, nghị sĩ Đức, trích dẫn POLITICO
Tranh luận về DSA và DMA gắn với thương mại và chính trị xuyên Đại Tây Dương
Mỹ kêu gọi đối thoại chính trị mới về bộ quy tắc số của EU trong bối cảnh thảo luận thương mại, nhưng EU nhấn mạnh DSA/DMA nhằm bảo vệ người tiêu dùng và thị trường, không nhắm riêng công ty Mỹ.
Andreas Schwab phản hồi các bình luận của Andrew Puzder, đại sứ Mỹ tại EU, người kêu gọi mở các cuộc đối thoại chính trị mới về “sách luật số” của EU.
Trong một cuộc phỏng vấn hôm thứ Hai, Puzder nói ông kỳ vọng một cuộc bỏ phiếu trong tuần này về thỏa thuận thương mại EU–Mỹ tại Nghị viện châu Âu có thể giúp mở đàm phán về việc nới các quy định số.
Tuy nhiên, nghị sĩ Ý Brando Benifei cho biết ông không thấy “khẩu vị chính trị” nào tại Nghị viện châu Âu, thậm chí cả trong Hội đồng, cho việc thu hẹp luật số liên quan đến nội dung độc hại, thao túng, hoặc đối xử bất công với startup và người tiêu dùng.
Chính quyền Mỹ nhiều lần phản đối Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) và Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), cho rằng chúng nhắm bất công vào các công ty Mỹ. EU bác bỏ lập luận này và nói sẽ không lùi bước.
Schwab nhấn mạnh kịch bản lặp lại: phía Mỹ gọi luật châu Âu là một “cuộc tấn công”, trong khi bỏ qua việc các quy định được tranh luận dân chủ trong nhiều năm, phục vụ lợi ích người tiêu dùng và doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp Mỹ.
Ông cũng nói DMA “không phải lời đề nghị mở màn trong đàm phán thương mại; đó là một thực tế pháp lý đã được chốt.”
Nghị viện châu Âu bỏ phiếu về tiến trình thỏa thuận thương mại 2025 trong lúc căng thẳng luật số tăng
Nghị viện châu Âu dự kiến bỏ phiếu về việc tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương năm 2025, trong khi Mỹ và EU tranh cãi gay gắt về cách diễn giải các luật số mới.
Nghị viện châu Âu dự kiến bỏ phiếu vào thứ Năm về việc có tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương 2025 mà EU và Mỹ đã thống nhất hay không.
Vào thứ Ba, Jamie Raskin, một nghị sĩ Dân chủ cấp cao của Mỹ, nói với các thành viên Ủy ban Thị trường Nội bộ rằng các cuộc tấn công vào luật số EU có liên hệ với một chương trình nghị sự “đồng điệu MAGA”.
Raskin nói chính quyền Trump “nỗ lực thúc đẩy phong trào MAGA ở châu Âu dưới vỏ bọc bảo vệ tự do ngôn luận”, trong khi siết tự do ngôn luận trong nước.
Tháng 2, Ủy ban Tư pháp Hạ viện do Jim Jordan lãnh đạo gọi DSA là “công cụ kiểm duyệt nước ngoài” và nêu tên gần 30 quan chức EU tham gia thực thi đạo luật này.
Những câu hỏi thường gặp
Teresa Ribera gặp những ai trong chuyến đi Mỹ lần này?
Bà dự kiến gặp CEO Alphabet Sundar Pichai, CEO Meta Mark Zuckerberg, CEO OpenAI Sam Altman vào thứ Ba tại San Francisco; gặp CEO Amazon Andy Jassy vào thứ Tư và phát biểu tại hội thảo của American Bar Association vào thứ Sáu.
“Toàn bộ ngăn xếp AI” mà EU nói tới gồm những gì?
EU đề cập đến chatbot AI, dữ liệu dùng để huấn luyện các mô hình, và hạ tầng điện toán đám mây hỗ trợ vận hành AI. Mục tiêu là đánh giá rủi ro cạnh tranh khi một số công ty có thể kiểm soát nhiều lớp trong cùng hệ sinh thái.
Vì sao EU lo ngại Big Tech có thể bóp méo cạnh tranh trong AI?
Ủy ban châu Âu cho rằng các công ty nền tảng lớn có thể ưu tiên sản phẩm AI của chính họ trên các nền tảng do họ kiểm soát, từ đó hạn chế khả năng tiếp cận người dùng của đối thủ và làm tăng rào cản gia nhập.
Mỹ phản đối DSA và DMA vì lý do gì, và EU trả lời ra sao?
Mỹ nói DSA và DMA nhắm bất công vào các công ty Mỹ. EU bác bỏ, khẳng định các luật này được xây dựng qua tranh luận dân chủ nhiều năm nhằm bảo vệ người tiêu dùng và bảo đảm cạnh tranh công bằng, không phải công cụ mặc cả thương mại.
