Arthur Hayes cho rằng nếu Mỹ sa lầy trong một chiến dịch quân sự kéo dài với Iran, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) gần như chắc chắn sẽ nới lỏng tiền tệ mạnh, qua đó tạo điều kiện để Bitcoin hưởng lợi khi tiền pháp định bị pha loãng.
Trong bài luận “iOS Warfare”, Hayes nhìn lại lịch sử các cuộc can thiệp quân sự lớn của Mỹ ở Trung Đông và lập luận rằng áp lực kinh tế, đặc biệt qua giá năng lượng, thường dẫn tới các bước đi hỗ trợ của Fed, dù quan điểm này đang bị nhiều nhà kinh tế phản biện.
- Hayes lập luận xung đột Mỹ–Iran có thể tạo “vỏ bọc chính trị” để Fed nới lỏng, hỗ trợ Bitcoin.
- Dữ liệu lịch sử cho thấy các cuộc chiến lớn trước đây thường đi kèm hạ lãi suất hoặc QE, theo dẫn chứng của Hayes.
- Nhiều nhà kinh tế cảnh báo cú sốc nguồn cung từ dầu và thuế quan có thể khiến Fed khó cắt giảm lãi suất do lạm phát dai dẳng.
Hayes xem xung đột Mỹ–Iran là chất xúc tác khiến Fed nới lỏng tiền tệ
Luận điểm trung tâm của Hayes là chiến sự kéo dài có thể đẩy Fed vào thế phải hỗ trợ tăng trưởng và tài trợ chi phí chiến tranh bằng cách hạ lãi suất hoặc bơm thanh khoản, từ đó làm tăng sức hấp dẫn của Bitcoin như một tài sản hưởng lợi khi tiền pháp định bị mất giá.
Trong bài viết trên Substack, Hayes gọi cách tiếp cận này là một “macro play” dựa trên địa chính trị, với kỳ vọng rằng cú sốc chiến tranh sẽ khiến chính sách tiền tệ chuyển hướng sang “nới lỏng quyết liệt”. Ông cho rằng khi chi phí tài trợ tăng và nền kinh tế chịu áp lực, Fed thường bị thúc đẩy hành động để giảm căng thẳng tài chính.
Hayes nhấn mạnh rủi ro nhà đầu tư “vào lệnh quá sớm”. Tại thời điểm ông viết, Bitcoin quanh mức 66.200 USD. Ông khuyến nghị chờ tín hiệu rõ ràng từ Fed, ví dụ công bố cắt giảm lãi suất hoặc tăng cung tiền, thay vì mua đuổi theo tin tức.
Mẫu hình lịch sử: các chiến dịch Trung Đông thường đi kèm nới lỏng của Fed
Hayes lập luận rằng trong khoảng 40 năm, nhiều chiến dịch quân sự lớn của Mỹ tại Trung Đông kết thúc bằng việc Fed chuyển sang nới lỏng, dù bối cảnh lạm phát và giá dầu có thể bất lợi trong ngắn hạn.
Ông đưa ra các ví dụ và chi tiết trong bài “iOS Warfare”, bao gồm diễn biến chính sách tiền tệ sau một số giai đoạn căng thẳng. Hayes tổng hợp các trường hợp để củng cố quan điểm rằng áp lực chiến tranh và biến động tài sản thường thúc đẩy Fed hành động.
- Chiến tranh Vùng Vịnh 1990: dù giá dầu tăng gây lạm phát, Fed đã hạ lãi suất vào tháng 11 và tháng 12 sau giai đoạn giữ nguyên.
- Sau sự kiện 11/9: Alan Greenspan thực hiện cắt giảm khẩn cấp 50 điểm cơ bản trong năm 2001 nhằm nâng đỡ niềm tin khi tài sản suy giảm.
- Đợt tăng quân Afghanistan năm 2009: khi lãi suất đã về 0, Fed triển khai nới lỏng định lượng (QE), theo mô tả của Hayes, để tạo nguồn tiền quy mô lớn cho nền kinh tế thời chiến.
Hayes cũng cung cấp đường dẫn tới bài viết gốc để người đọc kiểm tra lập luận và dẫn chứng: bài “iOS Warfare” của Arthur Hayes.
Chi phí chiến tranh có thể chuyển thành lạm phát như một “thuế ẩn”
Hayes cho rằng chiến tranh khiến xã hội gánh “mất mát năng lượng ròng”, khi nguồn lực bị điều chuyển từ tiêu dùng thường nhật sang chi tiêu quân sự, làm tăng áp lực giá cả và tạo ra lạm phát giống một loại thuế ẩn.
Theo Hayes, dòng tiền rời khỏi khu vực dân sự để phục vụ các hoạt động quân sự làm suy yếu sức mua. Ông còn mô tả một phần chi tiêu có thể hướng tới các hệ thống vũ khí AI mang tính tấn công, khiến tổng chi phí xã hội tăng lên và tác động lan sang giá hàng hóa, dịch vụ.
Ông lưu ý Iran có vị thế nhạy cảm trong thương mại quốc tế vì có khả năng ảnh hưởng Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây có thể gây sốc thị trường năng lượng và kéo theo rủi ro lạm phát rộng hơn.
Tranh luận chính: Fed có “vỏ bọc chính trị” để cắt giảm lãi suất hay bị kẹt bởi cú sốc dầu?
Hayes tin rằng áp lực kinh tế từ xung đột có thể giúp Fed dễ biện minh cho việc nới lỏng, trong khi nhiều nhà kinh tế dòng chính cho rằng cú sốc nguồn cung từ giá dầu và thuế quan sẽ khiến lạm phát cao kéo dài, làm giảm khả năng cắt giảm lãi suất.
Một số ý kiến phản biện cho rằng leo thang với Iran không mở đường cho cắt giảm lãi suất trong năm 2026 mà ngược lại làm “bốc hơi” dư địa nới lỏng. Lập luận trọng tâm là giá dầu tăng và thuế quan khắt khe có thể giữ lạm phát ở mức cao, buộc Fed phải ưu tiên kiểm soát lạm phát hơn là hỗ trợ tăng trưởng.
Brian Bethune (Boston College) cho rằng lý do để hạ lãi suất đang “bốc hơi ngay trước mắt chúng ta” vì xung đột đẩy giá dầu tăng và lạm phát dai dẳng. Xem chi tiết nhận định tại: bài viết trên Morningstar/MarketWatch.
Ông lập luận đây là cú sốc phía cung làm tăng giá “ở mọi nơi”, trong khi bộ công cụ của Fed chủ yếu tác động tới cầu, không giải được đứt gãy nguồn cung, vì vậy “Fed không thể hạ lãi suất” trong kịch bản đó.
Scott Anderson (BMO Capital Markets) ước tính mức tăng 10 USD/thùng có thể khiến lạm phát CPI tăng thêm khoảng 0,2% đến 0,4% trong năm tiếp theo. Ông cảnh báo xung đột kéo dài có thể làm lạm phát trầm trọng hơn; trong bối cảnh lạm phát PCE lõi được nêu là tiến gần 3,1% vào đầu năm 2026, Fed có thể phải giữ nguyên hoặc thậm chí tăng lãi suất thay vì nới lỏng.
Christopher Granville (TS Lombard) cho rằng dù một cuộc khủng hoảng dầu toàn diện không chắc chắn, vẫn có thể xuất hiện một “cơn giông dầu” tương tự giai đoạn sau khi Nga xâm lược Ukraine, khi giá tăng vọt lên trên 100 USD/thùng trong nhiều tháng. Điều này có thể tạo “phí rủi ro” kéo dài, khiến lạm phát khó hạ và Fed khó kiểm soát hơn.
Chiến lược của Hayes: kiên nhẫn chờ tín hiệu chính sách trước khi tăng mua Bitcoin
Hayes khuyến nghị không chạy theo hưng phấn, mà giữ tiền mặt và chỉ tăng mua khi Fed phát tín hiệu nới lỏng rõ ràng, như cắt giảm lãi suất hoặc bơm thanh khoản, vì đó mới là thời điểm “vở kịch lạm phát” có thể hỗ trợ Bitcoin.
Thông điệp hành động của ông là “khi tình hình xấu đi, hãy kiên nhẫn”. Theo Hayes, nhà đầu tư nên tránh đặt cược dựa trên tiêu đề tin tức và thay vào đó theo dõi quyết định thực tế của Fed. Khi các dấu hiệu nới lỏng xuất hiện, ông cho rằng có thể chuyển “kịch tính toàn cầu” thành một kèo phòng hộ lạm phát truyền thống bằng cách gia tăng vị thế ở Bitcoin và các tài sản chất lượng.
Những câu hỏi thường gặp
Arthur Hayes dự đoán điều gì sẽ xảy ra với chính sách của Fed nếu xung đột Mỹ–Iran kéo dài?
Ông cho rằng chiến sự kéo dài gần như sẽ buộc Fed phải nới lỏng mạnh, thông qua hạ lãi suất hoặc tăng cung tiền, nhờ áp lực kinh tế và “vỏ bọc chính trị” để biện minh cho hỗ trợ chính sách.
Hayes dựa vào những ví dụ lịch sử nào để củng cố luận điểm?
Ông nêu Chiến tranh Vùng Vịnh 1990 (Fed hạ lãi suất vào tháng 11 và 12), giai đoạn sau 11/9 (cắt giảm khẩn cấp 50 điểm cơ bản năm 2001), và đợt tăng quân Afghanistan 2009 (triển khai QE khi lãi suất đã về 0).
Vì sao một số nhà kinh tế cho rằng Fed có thể không cắt giảm lãi suất dù chiến tranh leo thang?
Họ lập luận giá dầu tăng và thuế quan tạo cú sốc phía cung, khiến lạm phát kéo dài. Trong bối cảnh đó, Fed khó hạ lãi suất vì công cụ tiền tệ chủ yếu xử lý vấn đề phía cầu, không giải được đứt gãy nguồn cung.
Mức tăng 10 USD/thùng có thể tác động thế nào đến lạm phát theo BMO Capital Markets?
Scott Anderson ước tính tăng 10 USD/thùng có thể làm lạm phát CPI tăng khoảng 0,2% đến 0,4% trong năm kế tiếp, và xung đột kéo dài có thể khiến Fed phải giữ hoặc tăng lãi suất thay vì nới lỏng.
Hayes khuyến nghị nhà đầu tư Bitcoin hành động ra sao?
Ông khuyên không mua quá sớm, ưu tiên kiên nhẫn và chờ tín hiệu rõ ràng từ Fed như cắt giảm lãi suất hoặc bơm tiền. Khi tín hiệu xuất hiện, ông cho rằng đó là lúc hợp lý hơn để tăng vị thế Bitcoin.
