IMF cảnh báo việc token hóa tài sản có thể làm rủi ro với ngân hàng trung ương tăng lên, vì tốc độ và tự động hóa của hệ thống mới có thể khiến khủng hoảng lan nhanh hơn khả năng phản ứng của cơ quan quản lý.
Trong các báo cáo gần đây, IMF coi token hóa là một “dịch chuyển cấu trúc” của hệ thống tài chính. Dù hứa hẹn tối ưu quy trình và tăng minh bạch, IMF nhấn mạnh tác động ròng đến ổn định tài chính vẫn chưa chắc chắn và phụ thuộc lớn vào cách xây dựng khuôn khổ giám sát.
- IMF cho rằng token hóa có thể giảm rủi ro truyền thống nhờ thanh toán tức thời và minh bạch hơn, nhưng cũng tạo rủi ro mới do tốc độ và tự động hóa.
- Tobias Adrian cảnh báo token hóa có thể làm dòng vốn khó đoán hơn, tăng tốc dịch chuyển tiền tệ và làm suy yếu tính độc lập tiền tệ.
- Thị trường RWA on-chain (không gồm stablecoin) hiện khoảng 28 tỷ USD; dự báo dài hạn chênh lệch lớn, từ 2 nghìn tỷ USD đến 16 nghìn tỷ USD.
Token hóa là gì và vì sao IMF coi đây là “dịch chuyển cấu trúc”?
Token hóa là quá trình chuyển các tài sản thực như cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ thành token kỹ thuật số trên sổ cái phân tán, làm thay đổi cách phát hành, quản lý và giao dịch sản phẩm tài chính.
IMF nhấn mạnh đây không chỉ là nâng cấp công nghệ “nhanh hơn một chút”, mà có thể tái định hình nền tảng vận hành của thị trường. Khi tài sản và giao dịch chuyển sang hạ tầng số, tốc độ khớp lệnh, đối soát và thanh toán có thể tăng mạnh, đồng thời thay đổi cách rủi ro lan truyền trong hệ thống.
Theo IMF, nếu không có phản ứng chính sách nhanh và phối hợp, ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý có thể bị “chậm nhịp” so với tốc độ và độ phức tạp của thị trường token hóa.
Token hóa ảnh hưởng thế nào đến ổn định tài chính?
IMF cho rằng tác động ròng của token hóa đến ổn định tài chính là chưa chắc chắn: thanh toán nguyên tử và minh bạch hơn có thể giảm một số rủi ro cũ, nhưng tốc độ và tự động hóa lại tạo ra rủi ro mới.
IMF nêu quan điểm rằng những cải tiến như giảm rủi ro đối tác và khả năng quan sát cao hơn có thể hỗ trợ quản trị rủi ro. Tuy vậy, chính sự “tức thời” cũng làm gia tăng tính dây chuyền khi có cú sốc, đặc biệt khi các quy trình tự động kích hoạt hành động trên diện rộng.
Tác động ròng của token hóa đối với ổn định tài chính là không chắc chắn. Thanh toán nguyên tử và minh bạch hơn giúp giảm một số rủi ro truyền thống, nhưng tốc độ và tự động hóa lại tạo ra những rủi ro mới.
– IMF, trích báo cáo gần đây về token hóa
Tobias Adrian cảnh báo rủi ro nào cho ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý?
Tobias Adrian cho rằng token hóa có thể làm dòng vốn khó dự đoán hơn, thúc đẩy dịch chuyển tiền tệ nhanh hơn và làm suy yếu tính độc lập tiền tệ.
Ông lập luận rằng trong hệ thống truyền thống, độ trễ thanh toán thường tạo ra một “khoảng thời gian” để ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý can thiệp khi khủng hoảng xảy ra. Ngược lại, khi token hóa đưa thanh toán về gần như tức thời, các yêu cầu bổ sung ký quỹ (margin call) có thể diễn ra trước khi cơ quan quản lý kịp phản ứng.
Vì vậy, ông kêu gọi thay thế các quy tắc đã lỗi thời bằng khuôn khổ linh hoạt hơn để giám sát tài sản số mà không làm suy yếu vai trò kinh tế của ngân hàng trung ương. Theo ông, cơ quan chức năng cũng cần phương pháp mới để theo dõi thanh khoản và đòn bẩy theo thời gian thực.
“Điểm kiểm soát” trong hệ thống token hóa nằm ở đâu?
Adrian nhận định các điểm kiểm soát của hệ thống token hóa có thể nằm ở khóa quản trị, cơ chế đồng thuận hoặc các hợp đồng thông minh vận hành liên tục xuyên biên giới.
Cách nhìn này khác với mô hình truyền thống, nơi nhà quản lý thường dựa vào thẩm quyền trực tiếp với ngân hàng và tài sản. Khi thị trường vận hành bằng phần mềm và các quy tắc thực thi tự động, việc giám sát có thể cần chuyển trọng tâm sang cấu trúc quản trị của hạ tầng và cách các luật chơi được nhúng vào hệ thống.
Thị trường và hạ tầng đang phát triển ra sao?
Một số tổ chức tài chính lớn đang thử nghiệm token hóa để tăng hiệu quả giao dịch cổ phiếu và trái phiếu, trong khi các sàn và đơn vị hạ tầng cũng tìm cách đưa sản phẩm token hóa vào nền tảng được quản lý.
BlackRock, JPMorgan Chase và các tổ chức khác đang triển khai các chương trình thí điểm nhằm làm giao dịch cổ phiếu và trái phiếu hiệu quả hơn. Nasdaq đã tiếp cận Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào tháng 9 để xin phê duyệt giao dịch cổ phiếu token hóa trên nền tảng được quản lý.
New York Stock Exchange cho biết có kế hoạch sử dụng blockchain để tạo một địa điểm cho giao dịch liên tục đối với cổ phiếu token hóa và ETF token hóa.
Về quy mô hiện tại, RWA.xyz ghi nhận khoảng 28 tỷ USD tài sản thế giới thực (không gồm stablecoin) đang được token hóa on-chain. Các dự báo dài hạn còn phân hóa: Boston Consulting Group từng dự báo 16 nghìn tỷ USD vào năm 2030 (năm 2022), trong khi McKinsey & Co. (năm 2024) ước tính chỉ khoảng 2 nghìn tỷ USD.
Các kịch bản khuôn khổ token hóa theo Adrian: CBDC, stablecoin tư nhân và hợp tác xuyên biên giới
Adrian cho rằng tương lai token hóa còn bất định và phụ thuộc vào tốc độ chấp nhận ở từng thị trường cũng như mức độ hợp tác xuyên biên giới của cơ quan chức năng.
Ông nêu kịch bản nếu hạ tầng token hóa dựa nhiều hơn vào tài sản thanh toán an toàn như CBDC, hiệu quả có thể tăng mà không làm tổn hại ổn định, đồng thời khu vực công tiếp tục là “mỏ neo niềm tin” cuối cùng. Ở hướng khác, stablecoin tư nhân và nền tảng độc quyền có thể trở thành tài sản thanh toán chủ chốt, khiến hệ thống phụ thuộc nhiều hơn vào quản trị tư nhân và niềm tin thị trường.
Rủi ro ổn định tài chính tăng lên khi giám sát trở nên không đồng đều và quản lý khủng hoảng phức tạp hơn.
– Tobias Adrian, cố vấn tài chính của IMF
Ông cũng nhấn mạnh “cửa sổ” để định hình kiến trúc hệ thống tài chính token hóa đang mở, nhưng sẽ không mở mãi, hàm ý nhu cầu xây dựng khuôn khổ kịp thời và có phối hợp.
Tổng kết
IMF nhìn nhận token hóa như một thay đổi cấu trúc có thể vừa giảm rủi ro truyền thống vừa tạo rủi ro mới do tốc độ và tự động hóa. Trọng tâm cần theo dõi là cách khuôn khổ quản lý được cập nhật, “điểm kiểm soát” trong hạ tầng số được định vị ra sao, và mức độ phối hợp xuyên biên giới khi thị trường token hóa mở rộng.
