Mô hình 60/40 cổ điển đang chịu áp lực khi cú sốc thị trường đến từ lạm phát toàn cầu, thay vì chỉ từ tăng trưởng suy yếu như trước đây.
Trong môi trường này, trái phiếu không còn đóng vai trò “đệm” như kỳ vọng quen thuộc, còn chứng khoán và tài sản rủi ro có thể cùng bị ảnh hưởng. Diễn biến gần đây của cổ phiếu Mỹ, lợi suất trái phiếu và crypto cho thấy rủi ro này đang hiện hữu.
- Lạm phát kéo dài làm trái phiếu kém hiệu quả hơn trong vai trò phòng thủ của danh mục 60/40.
- Áp lực lãi suất, giá dầu và lợi suất Treasury có thể khiến cổ phiếu và trái phiếu cùng suy yếu.
- Crypto cũng chịu tác động khi Bitcoin giảm dưới 75.000 USD và thanh lý phái sinh lên 917 triệu USD trong 24 giờ.
Vì sao mô hình 60/40 trở nên kém chắc chắn hơn
Mô hình 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu vốn dựa trên giả định rằng trái phiếu sẽ bảo vệ danh mục khi cổ phiếu giảm. Cách tiếp cận này hiệu quả hơn trong các cú sốc do tăng trưởng yếu hoặc suy thoái, khi lợi suất đi xuống và giá trái phiếu tăng.
Vấn đề nằm ở chỗ lạm phát cao kéo dài có thể làm cả hai tài sản cùng chịu sức ép. Khi lãi suất tăng và kỳ vọng lạm phát chưa hạ nhiệt, trái phiếu dài hạn mất đi vai trò “trú ẩn” như trong các chu kỳ thị trường trước đây.
Phân tích dữ liệu lịch sử gần 150 năm của Morgan Stanley cho thấy điểm yếu này rõ hơn khi lạm phát duy trì ở mức cao. Trái phiếu vẫn tạo ra thu nhập, nhưng không còn được xem là lớp đệm đáng tin cậy trong mọi kịch bản.
Trái phiếu vẫn có ích, nhưng không phải lúc nào cũng phòng thủ được
Trái phiếu không biến mất khỏi vai trò phân bổ tài sản, nhưng chức năng của chúng thay đổi theo bối cảnh vĩ mô. Khi thị trường lo ngại suy thoái, trái phiếu thường hưởng lợi vì lợi suất giảm, qua đó bù đắp phần nào cho đà giảm của cổ phiếu.
Ngược lại, nếu cú sốc đến từ lạm phát, giá dầu, thâm hụt ngân sách hoặc một đợt lo ngại về lãi suất, trái phiếu có thể chỉ còn là công cụ tạo thu nhập. Khi đó, danh mục 60/40 không còn vận hành theo cơ chế bù trừ quen thuộc.
Điều này giải thích vì sao các biến động gần đây trên thị trường không còn đi theo một mẫu cố định. Nhà đầu tư phải đối mặt với khả năng cả tài sản rủi ro lẫn tài sản phòng thủ cùng giảm giá trong cùng một giai đoạn.
Giá dầu, lợi suất Treasury và crypto cùng chịu sức ép
Tuần giao dịch gần đây cho thấy áp lực có thể lan rất nhanh giữa các thị trường. Chỉ số S&P 500 đã phục hồi về gần mức đỉnh, nhưng đầu tuần từng chịu một nhịp giảm kéo dài ba phiên khi giá dầu quay lại trên 100 USD/thùng và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất từ năm 2007.
Diễn biến đó phản ánh một bối cảnh mà lạm phát và lãi suất vẫn có thể làm cả cổ phiếu lẫn trái phiếu biến động mạnh. Dù chỉ số chứng khoán Mỹ vẫn đang tăng theo tuần, rủi ro từ các cú sốc vĩ mô chưa biến mất.
Crypto cũng không đứng ngoài. Bitcoin giảm xuống dưới 75.000 USD, có lúc chạm 74.344 USD trước khi hồi lên vùng giữa 75.000 USD, trong khi Ethereum quanh 2.060 USD và SOL gần 84 USD. Đà giảm này diễn ra sau nhiều tuần BTC bị rút khỏi các quỹ ETF.
Thanh lý phái sinh cho thấy mức độ căng thẳng trên thị trường crypto
Áp lực trên thị trường phái sinh là tín hiệu rõ nhất về mức độ rủi ro ngắn hạn. Tổng giá trị thanh lý crypto trong 24 giờ lên tới 917 triệu USD, trong đó Bitcoin chiếm 371 triệu USD và Ethereum khoảng 261 triệu USD.
Phần lớn khoản thanh lý, khoảng 827 triệu USD, đến từ vị thế long bị quét sạch sau khi BTC rơi xuống dưới 75.000 USD. Điều này cho thấy các lệnh đòn bẩy đang chịu áp lực lớn khi thị trường biến động mạnh hơn bình thường.
Với nhà đầu tư crypto, điểm cần theo dõi không chỉ là giá Bitcoin hay Ethereum, mà còn là hướng đi của lãi suất, giá dầu và lợi suất trái phiếu Mỹ. Đây là những biến số có thể tiếp tục ảnh hưởng đồng thời đến cả thị trường truyền thống lẫn tài sản số.
Tổng kết
Mô hình 60/40 vẫn có vai trò nhất định, nhưng môi trường lạm phát cao và lãi suất biến động khiến khả năng phòng thủ của trái phiếu suy yếu. Diễn biến gần đây ở chứng khoán, trái phiếu và crypto cho thấy rủi ro vĩ mô có thể lan sang nhiều nhóm tài sản cùng lúc.
