Eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đã đẩy giá dầu lên quanh mức 113 USD/thùng, buộc Ấn Độ và Trung Quốc phải ứng phó theo hai hướng rất khác nhau.
Diễn biến này làm gián đoạn dầu khí từ Trung Đông và gây xáo trộn thương mại toàn cầu. Trong khi Ấn Độ ưu tiên bảo đảm nguồn cung và tuyến vận tải ngay trước mắt, Trung Quốc nhấn mạnh giải pháp dài hạn dựa trên đa dạng hóa và năng lượng sạch.
- Căng thẳng liên quan Iran khiến hạ tầng vận tải bị tấn công, Hormuz gần như đóng và giá dầu tăng lên khoảng 113 USD/thùng.
- Ấn Độ nối lại mua dầu khí từ Iran sau 7 năm, đa dạng nguồn từ hơn 40 quốc gia và đàm phán trực tiếp để bảo đảm an toàn cho 17 tàu treo cờ Ấn Độ.
- Trung Quốc thúc đẩy hệ thống năng lượng “xanh hơn, đa dạng hơn”, dựa vào dự trữ dầu và tăng tốc năng lượng tái tạo dù giá nhiên liệu trong nước vẫn tăng.
Điều gì đang xảy ra với eo biển Hormuz và giá dầu?
Xung đột lan rộng liên quan Iran đã làm gián đoạn vận tải năng lượng, khiến eo biển Hormuz gần như bị đóng và giá dầu tăng lên khoảng 113 USD/thùng.
Moscow cảnh báo rủi ro leo thang khi người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói căng thẳng khu vực tiếp tục tăng và tác động từ các cuộc tấn công nhằm vào Iran gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu.
Đây đều là những hậu quả rất nguy hiểm và tiêu cực của hành động gây hấn nhằm vào Iran… hệ quả đối với kinh tế toàn cầu là “rất, rất tiêu cực”.
– Dmitry Peskov, người phát ngôn Điện Kremlin
Thị trường năng lượng phản ứng mạnh khi các đòn tấn công vào hạ tầng vận tải biển làm đảo lộn dòng chảy hàng hóa. Với nhiều nền kinh tế châu Á, cú sốc dầu lần này không chỉ là câu chuyện chi phí, mà còn là rủi ro an ninh năng lượng và vận tải qua tuyến huyết mạch Hormuz.
Ấn Độ phản ứng ra sao: quay lại mua dầu khí Iran và ưu tiên tuyến vận tải
Ấn Độ nối lại việc mua khí đốt và dầu từ Iran sau 7 năm, đồng thời dựa vào miễn trừ của Mỹ và mở rộng nguồn cung để giảm tác động từ gián đoạn Hormuz.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng bị đứt gãy và giá năng lượng tăng nhanh. Việc nhập khẩu được thực hiện theo một cơ chế miễn trừ của Mỹ, cho phép doanh nghiệp Ấn Độ nhập dầu mỏ Iran.
Bộ Dầu mỏ và Khí đốt Tự nhiên Ấn Độ cho biết các nhà máy lọc dầu trong nước đang lấy nguồn từ hơn 40 quốc gia, trong đó có Iran, nhằm “đệm” cú sốc từ xung đột.
Rủi ro với New Delhi đặc biệt lớn vì Ấn Độ là nước nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới. Khoảng một nửa dầu thô và phần lớn LPG của nước này đi qua eo biển Hormuz, khiến bất kỳ gián đoạn nào tại tuyến này có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung.
Thay vì tham gia liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu, Ấn Độ chọn đàm phán trực tiếp với Iran để bảo đảm hành trình an toàn cho 17 tàu treo cờ Ấn Độ.
Trước đó, Ấn Độ từng giảm sử dụng dầu Nga nhằm hướng tới một thỏa thuận thương mại với Washington. Tuy nhiên, khi giá tăng mạnh, nước này quay lại cả dầu Nga và Iran; nội dung đầu vào nêu giá dầu đi từ 69 USD/thùng vào tháng 2/2026 lên 113 USD/thùng vào tháng 3.
Reema Bhattacharya, trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á tại Verisk Maplecroft, cho rằng cuộc khủng hoảng cho thấy việc trông cậy vào Mỹ như một đối tác “đáng tin cậy” trong tình huống khẩn cấp vẫn luôn khó khăn.
Trung Quốc làm gì khác: đẩy nhanh hệ thống năng lượng mới và tận dụng dự trữ
Trung Quốc nhấn mạnh giải pháp dài hạn: đẩy nhanh xây dựng hệ thống năng lượng “xanh hơn, đa dạng hơn và bền bỉ hơn”, trong khi dự trữ dầu giúp giảm sốc ngắn hạn.
Trong những tuần sau khi chiến sự bùng phát, Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi tăng tốc quy hoạch và xây dựng một hệ thống năng lượng mới để bảo vệ an ninh quốc gia. Trọng tâm không phải chạy đua tìm thêm dầu, mà là gia cố khả năng chống chịu thông qua đa dạng hóa.
Con đường chúng ta đi khi là những người đầu tiên phát triển điện gió và điện mặt trời giờ đây đã chứng minh là có tầm nhìn.
– Tập Cận Bình, phát biểu qua CCTV
So với nhiều nước láng giềng, Trung Quốc được mô tả là có “đệm” tốt hơn trước cú sốc giá dầu. Dự trữ dầu của nước này, theo ước tính của một số nhà phân tích, có thể lên tới 1,4 tỷ thùng; dù vậy, than đá vẫn là nguồn năng lượng chủ đạo.
Đầu tư năng lượng tái tạo dài hạn được nêu là đang phát huy hiệu quả: gió, hạt nhân, mặt trời và thủy điện tạo ra hơn một phần ba điện năng của Trung Quốc trong năm 2025. Đồng thời, ít nhất một phần ba xe mới bán ra là xe điện.
Dù vậy, Trung Quốc không “miễn nhiễm”. Một báo cáo chính thức được China Daily dẫn lại cho biết giá xăng và dầu diesel nội địa tuần trước tăng lần lượt 695 và 670 nhân dân tệ mỗi tấn. Ngoài ra, Trung Quốc cũng khởi công một cơ sở điện mặt trời nhiệt tại Tây Tạng vào ngày thứ Hai.
Vì sao hai chiến lược này đáng chú ý đối với châu Á?
Ấn Độ và Trung Quốc đang thể hiện hai cách quản trị rủi ro năng lượng: một bên ưu tiên xử lý nguồn cung và vận tải trước mắt, bên còn lại tăng tốc tái cấu trúc hệ thống để giảm phụ thuộc Hormuz.
Cách tiếp cận của Ấn Độ dựa nhiều vào ngoại giao thực dụng với Washington và Tehran để duy trì dòng dầu trong bối cảnh rủi ro tuyến hàng hải. Trọng tâm là “giải bài toán hôm nay” bằng đa dạng nhà cung cấp và bảo đảm an toàn tàu thuyền.
Trong khi đó, Trung Quốc coi cú sốc hiện tại như một lập luận củng cố cho hệ thống năng lượng ít phụ thuộc eo biển Hormuz hơn. Dự trữ dầu hỗ trợ ngắn hạn, còn mũi nhọn dài hạn là năng lượng sạch và điện hóa giao thông.
Tổng kết
Eo biển Hormuz gần như đóng và giá dầu tăng lên khoảng 113 USD/thùng đang tạo áp lực lớn lên các nền kinh tế châu Á. Ấn Độ chọn phương án bảo đảm dòng cung ứng bằng cách đa dạng nguồn và đàm phán tuyến vận tải, còn Trung Quốc đẩy nhanh chuyển dịch sang hệ thống năng lượng “xanh hơn” để giảm phụ thuộc về lâu dài. Điều cần theo dõi tiếp theo là mức độ gián đoạn vận tải và phản ứng chính sách trong nước của từng bên.
