Washington đã mở rộng đợt trừng phạt kinh tế mới nhắm vào Iran, tập trung vào mạng lưới tài chính ngầm, giao dịch ngoại tệ, vận chuyển dầu và một phần dòng tiền liên quan đến crypto.
Diễn biến này cho thấy Mỹ tiếp tục dồn áp lực lên các kênh tạo doanh thu của Tehran, trong khi Iran vẫn chưa nhượng bộ theo kỳ vọng của Washington. Tác động đáng chú ý là các tổ chức tài chính, hãng vận tải, nhà môi giới và sàn giao dịch có liên quan đến giao dịch xuyên biên giới với Iran có thể đối mặt rủi ro tuân thủ cao hơn.
- Mỹ nhắm vào các nhà đổi ngoại tệ, mạng lưới tài chính ngầm và 19 tàu chở dầu, hóa dầu liên quan đến Iran.
- Bộ Tài chính Mỹ nói gần nửa tỷ USD crypto liên quan đến chính phủ Iran đã bị phong tỏa.
- Washington cảnh báo các ngân hàng, hãng hàng không, nhà máy lọc dầu và công ty nước ngoài có thể bị trừng phạt thứ cấp nếu hỗ trợ giao dịch với Iran.
Mỹ tiếp tục siết các kênh tạo doanh thu của Iran
Đợt trừng phạt mới tập trung vào các nguồn tiền mà Iran dùng để luân chuyển doanh thu từ dầu, hóa dầu và tài chính quốc tế. Đây là cách Washington duy trì áp lực lên nền kinh tế Iran thay vì chỉ nhắm vào một số cá nhân hoặc thực thể riêng lẻ.
Phía Mỹ cho biết chiến dịch này được triển khai từ ngày 16/4 và sử dụng “đầy đủ công cụ và thẩm quyền sẵn có” nhằm vào kinh tế Iran. Tuy nhiên, các bước đi ban đầu vẫn khá gần với mô hình “Maximum Pressure” mà Donald Trump từng áp dụng trong nhiệm kỳ đầu.
Trong khoảng 8 năm, Mỹ đã áp 2.000 lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran, bao gồm cả việc rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018. Điều đó cho thấy đây không phải là một chiến dịch đơn lẻ, mà là sự nối dài của nhiều vòng siết chặt trước đó.
Đối tượng bị nhắm tới là ai?
Danh sách mới gồm một nhà đổi ngoại tệ lớn của Iran, các pháp nhân liên quan và 19 tàu bị cáo buộc chở dầu hoặc hóa dầu của Iran. Mỹ nói các nhà đổi ngoại tệ đóng vai trò quan trọng vì Iran không thể sử dụng các kênh ngân hàng thông thường do bị trừng phạt.
Theo phía Mỹ, các mạng lưới này xử lý hàng trăm triệu USD giao dịch cho các ngân hàng Iran và giúp Tehran tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế. Ngoài ra, các tàu bị nhắm tới bị cáo buộc vận chuyển hàng hóa sang thị trường quốc tế và tạo ra lợi nhuận lớn cho Iran.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp này nằm dưới Sắc lệnh Hành pháp 13902, vốn bao trùm những cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, dầu mỏ và hóa dầu của Iran. Cơ quan này cũng nói các biện pháp mới cộng thêm vào những đợt trừng phạt trước đó với nhà đổi ngoại tệ, ngân hàng Iran, sàn crypto và các nhóm bị cáo buộc hỗ trợ Tehran lách hạn chế.
Crypto cũng nằm trong danh sách giám sát
Mỹ cho biết gần nửa tỷ USD crypto liên quan đến chính phủ Iran đã bị phong tỏa. Đây là chi tiết đáng chú ý vì cho thấy tài sản số đã được tích hợp sâu hơn vào các biện pháp thực thi trừng phạt.
Bộ Tài chính Mỹ nói họ sẽ đồng thời tập trung vào hành vi lách trừng phạt và các giao dịch tài sản số. Theo cách tiếp cận này, broker, công ty vận tải, ngân hàng, sàn crypto hoặc công ty vỏ bọc đều có thể trở thành đối tượng bị theo dõi nếu bị cho là hỗ trợ thanh toán cho Iran.
Điều này không có nghĩa toàn bộ thị trường crypto bị nhắm trực tiếp, nhưng nó cho thấy các giao dịch có yếu tố xuyên biên giới và liên quan đến thực thể bị trừng phạt sẽ tiếp tục nằm trong vùng rủi ro cao hơn.
Washington cảnh báo trừng phạt thứ cấp với bên thứ ba
Mỹ đã cảnh báo các ngân hàng nước ngoài, hãng hàng không, công ty hàng hóa và doanh nghiệp tài chính rằng họ có thể bị xử phạt nếu tham gia giao dịch với Iran. Nhóm đặc biệt được nhắc tới gồm cả các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, dù không có công ty niêm yết nào được nêu tên trong biện pháp lần này.
Washington cũng cho biết sẽ nhắm vào các mạng lưới bị cáo buộc cung cấp vũ khí và phụ tùng quân sự cho Iran, đồng thời áp thêm biện pháp với một quan chức Iraq bị cáo buộc hỗ trợ bán dầu cùng các lực lượng thân Iran tại Iraq.
Ở một hướng khác, chương trình Rewards for Justice của Bộ Ngoại giao Mỹ đang treo thưởng tới 15 triệu USD cho thông tin giúp phá vỡ hệ thống tài chính của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và các nhánh của lực lượng này.
“Hệ thống ngân hàng ngầm của Iran tạo điều kiện cho việc chuyển tiền bất hợp pháp phục vụ mục đích khủng bố.”
– Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ
Tổng kết
Đợt trừng phạt mới cho thấy Mỹ tiếp tục nhắm vào các mắt xích tài chính, năng lượng và tài sản số để hạn chế dòng tiền của Iran. Với thị trường crypto, điểm cần theo dõi là cách Washington mở rộng giám sát đối với giao dịch liên quan đến thực thể bị trừng phạt và các bên trung gian quốc tế.
