Washington đang siết các ví crypto liên quan đến Iran trong lúc ước tính lượng tài sản số của nước này lên tới 7,7 tỷ USD.
Động thái này cho thấy tiền điện tử đã trở thành một phần trong cuộc đối đầu về trừng phạt, dòng tiền và khả năng lách kiểm soát tài chính. Tuy vậy, các dữ liệu hiện có cũng cho thấy Iran vẫn duy trì được dòng tài sản số đi vào hệ thống.
- Ước tính gần đây cho thấy Iran nắm khoảng 7,7 tỷ USD tài sản số.
- Bộ Tài chính Mỹ đã phong tỏa gần 500 triệu USD crypto liên quan tới chính phủ Iran.
- Các dữ liệu giao dịch cho thấy việc phong tỏa có thể gây áp lực, nhưng chưa chắc làm thay đổi cách Iran sử dụng crypto.
Quy mô crypto của Iran đang được nhắc tới là bao nhiêu?
Con số được nói nhiều nhất hiện nay là 7,7 tỷ USD tài sản số liên quan tới Iran.
Số liệu này xuất hiện sau một cuộc phỏng vấn trên Fox Business, trong đó có dẫn một công ty dữ liệu phát hiện mối đe dọa không nêu tên. Con số này cũng khá gần với ước tính 7,8 tỷ USD từ Chainalysis cho năm 2025.
Chainalysis cho biết khoảng một nửa trong số đó được quy cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Phần còn lại được cho là đến từ người dân Iran và các hoạt động giao dịch thông thường.
TRM Labs ước tính người Iran đã giao dịch 11,4 tỷ USD crypto trong năm 2024 và 10 tỷ USD trong năm 2025.
Mỹ đã làm gì với các ví crypto liên quan đến Iran?
Mỹ đã phong tỏa nhiều ví gắn với chính phủ Iran và cảnh báo sẽ tiếp tục lần theo các dòng tiền ra ngoài nước này.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết cơ quan của ông đã đóng băng gần 500 triệu USD crypto liên quan tới chính phủ Iran, trong đó riêng tháng 4 là 344 triệu USD. Đợt phong tỏa tháng 4 nhắm vào hai địa chỉ ví mà Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) xác định thuộc Ngân hàng Trung ương Iran, Bank Markazi.
TRM Labs cho biết các ví bị trừng phạt đã nhận khoảng 370 triệu USD trong giai đoạn từ tháng 3/2021 đến cuối năm 2023 qua gần 1.000 giao dịch. Dữ liệu này cũng cho thấy chưa đến 7% dòng tiền đi ra khỏi ví, và không có giao dịch nào được chuyển tới các địa chỉ nạp của sàn giao dịch đã xác định.
Các số dư trong ví này được cho là gần như không hoạt động từ cuối năm 2023 cho đến khi Mỹ phong tỏa tài sản.
Vì sao Iran vẫn dùng crypto?
Crypto giúp Iran vận hành một phần dòng tiền bên ngoài hệ thống tài chính do Mỹ kiểm soát, qua đó giảm áp lực từ trừng phạt.
Bên cạnh yếu tố lách trừng phạt, Iran còn đang tìm các phương án thay thế khi nhiều lựa chọn truyền thống bị thu hẹp. Một ví dụ là dịch vụ bảo hiểm hàng hải thanh toán bằng Bitcoin dành cho tàu đi qua eo biển Hormuz, được gọi là Hormuz Safe.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết một cơ quan mới, Persian Gulf Strait Authority, sẽ giám sát dịch vụ này. Chính phủ Iran nói chương trình có thể tạo ra hơn 10 tỷ USD mỗi năm, nhưng trang web vẫn hiển thị trạng thái “coming soon”. Hiện chưa có quốc gia hay hãng vận tải nào công khai bày tỏ quan tâm.
Việc phong tỏa có thể đủ để gây sức ép hay không?
Chưa có dấu hiệu cho thấy việc phong tỏa riêng các ví crypto sẽ làm thay đổi đáng kể lập trường của Tehran.
Một số nhà quan sát cho rằng sổ cái công khai của blockchain có thể khiến dòng tiền dễ bị theo dõi hơn. Tuy nhiên, Daniel Tannebaum, nghiên cứu viên cao cấp tại Atlantic Council, nói với CNN rằng các biện pháp phong tỏa dù “có ý nghĩa” vẫn khó làm thay đổi cách Iran theo đuổi chiến lược trong bối cảnh nước này đã bị trừng phạt rất sâu.
Ông cho rằng cách hiệu quả hơn là nhắm vào các bên trung gian ở nước thứ ba đang hỗ trợ Iran.
Tổng kết
Câu chuyện crypto của Iran cho thấy tài sản số vừa là công cụ tài chính, vừa là mục tiêu của các biện pháp trừng phạt. Các số liệu hiện có cho thấy Mỹ đã phong tỏa một phần đáng kể dòng tiền, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy Iran đã mất khả năng sử dụng crypto để duy trì hoạt động.
