Cuộc đua vốn cho AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang tăng tốc, với dòng tiền đổ vào cả startup lẫn các quỹ do nhà nước hậu thuẫn.
Trong quý 1/2026, AI toàn cầu huy động 255,5 tỷ USD, còn các công ty AI Trung Quốc riêng lẻ nhận hơn 110 tỷ nhân dân tệ, tương đương 16,2 tỷ USD. Ở cả hai thị trường, chính sách và vốn đầu tư đang ngày càng gắn chặt với mục tiêu bảo vệ công nghệ nội địa.
- AI tại Mỹ và Trung Quốc đều hút vốn lớn, nhưng theo những cách khác nhau.
- Trung Quốc đang đẩy mạnh vai trò của các quỹ định hướng và vốn nhà nước.
- Căng thẳng công nghệ khiến cả hai bên siết đầu tư xuyên biên giới và kiểm soát chặt hơn.
Dòng vốn AI tại Trung Quốc tăng mạnh trong quý 1/2026
AI tại Trung Quốc tiếp tục hút vốn lớn, với hơn 110 tỷ nhân dân tệ được rót vào các công ty trong quý 1/2026. Đây là một phần của làn sóng đầu tư rộng hơn vào công nghệ nền tảng, từ mô hình ngôn ngữ lớn đến robot và chip.
Tại Bắc Kinh hồi tháng 2, một quỹ hướng dẫn đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia đã được công bố với quy mô ước tính khoảng 1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 144,45 tỷ USD. Quỹ này tập trung vào doanh nghiệp giai đoạn sớm, quy mô nhỏ, dài hạn và công nghệ khó, trong đó có AI, bán dẫn và sản xuất tiên tiến.
Bên cạnh đó, các nhà đầu tư liên quan đến chính phủ Trung Quốc được cho là đã tham gia hơn 140 thương vụ AI trong năm 2025, tăng mạnh so với khoảng 10 thương vụ mỗi năm trước 2018. Chính quyền cũng phối hợp với tổ chức tài chính và chính quyền địa phương để lập nhiều quỹ khác, tổng quy mô vượt 350 tỷ nhân dân tệ.
DeepSeek và nhiều startup AI khác đang thu hút vốn lớn
DeepSeek được cho là sẽ có vòng gọi vốn bên ngoài đầu tiên do Quỹ Đầu tư Công nghiệp Mạch tích hợp Trung Quốc, còn gọi là “Big Fund”, dẫn dắt. Công ty này được biết đến với các mô hình có chi phí vận hành thấp hơn nhiều đối thủ.
Định giá của DeepSeek đã tăng từ 10 tỷ USD lên 20 tỷ USD trong tháng 4, rồi lên mức ước tính 45–50 tỷ USD vào đầu tháng 5. Đây là một trong những trường hợp thể hiện rõ cách dòng vốn đang săn tìm các công ty AI có quy mô và khả năng thương mại hóa nhanh.
Một số thương vụ khác cũng có sự hậu thuẫn từ phía nhà nước, gồm Moore Threads với vòng gọi vốn 720 triệu USD ở mức định giá 4,1 tỷ USD vào tháng 2/2025, Moonshot AI nhận 700 triệu USD ở mức định giá 10 tỷ USD trong tháng 1/2026, và StepFun được cho là đã huy động 717 triệu USD.
Ở mảng robot, Linkerbot đang nhắm tới mức định giá 6 tỷ USD với sự hậu thuẫn của Ant Group và Bank of China Asset Management, trong khi Unitree Robotics đã nộp hồ sơ niêm yết tại Thượng Hải với mức định giá mục tiêu lên tới 7 tỷ USD.
Mỹ và Trung Quốc đều siết đầu tư xuyên biên giới
Cả Washington lẫn Bắc Kinh đều đã áp dụng các biện pháp hạn chế dòng vốn ngoại vào các lĩnh vực AI và chip. Mỹ cấm nhà đầu tư Mỹ rót vốn vào các công ty AI và bán dẫn của Trung Quốc từ tháng 1/2025.
Cuối tháng 4, Trung Quốc cũng triển khai cơ chế tương tự khi yêu cầu Moonshot AI, StepFun và ByteDance không nhận vốn từ Mỹ nếu chưa có phê duyệt rõ ràng từ chính phủ. Quy định này được đưa ra sau thương vụ Meta mua Manus với giá 2 tỷ USD.
Phía Mỹ cũng cáo buộc các phòng lab Trung Quốc có hành vi “chưng cất” mô hình AI quy mô công nghiệp, tức dùng dữ liệu từ mô hình lớn để huấn luyện mô hình nhỏ hơn. Một bản ghi nhớ của Nhà Trắng đã nêu bốn biện pháp để ngăn chặn, trong đó có chia sẻ thông tin tình báo về các kỹ thuật chưng cất và phối hợp phòng vệ với các công ty AI Mỹ.
Thị trường vẫn tăng trưởng bất chấp căng thẳng
Quý 1/2026 cho thấy hoạt động đầu tư tại cả hai nước vẫn rất sôi động. Ở Trung Quốc, thị trường vốn cổ phần tư nhân ghi nhận 2.568 giao dịch với tổng giá trị 234,4 tỷ nhân dân tệ, còn số thương vụ bằng ngoại tệ tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ lên 210.
Giá trị đầu tư công bố tại Trung Quốc tăng 495% lên 67,3 tỷ nhân dân tệ, tương đương 9,9 tỷ USD. Trong khi đó, tổng vốn đầu tư AI tại Mỹ trong quý 1/2026 đã vượt mức 254,4 tỷ USD của cả năm 2025, với OpenAI, Anthropic và xAI chiếm hơn hai phần ba tổng số.
Dù cách tiếp cận khác nhau, cả hai thị trường đều đang tạo ra kết quả. Đến năm 2026, các công ty mô hình lớn của Trung Quốc đã rút ngắn chu kỳ lặp sản phẩm xuống dưới ba tháng, và một báo cáo của Stanford cho rằng khoảng cách hiệu năng giữa các mô hình AI hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc đã gần như được thu hẹp.
Tổng kết
Cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc hiện không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là cuộc cạnh tranh về vốn, chính sách và kiểm soát chuỗi giá trị. Dòng tiền vẫn đang chảy mạnh, nhưng rào cản đầu tư xuyên biên giới cũng ngày càng rõ rệt.
