Washington đang đối mặt với câu hỏi liệu người trong chính quyền có đang dùng thông tin nội bộ để kiếm tiền trên các nền tảng dự đoán hay không, trong khi việc thực thi pháp luật vẫn còn nhiều khoảng trống.
Vụ việc gây chú ý vì các thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket đang gắn trực tiếp với những sự kiện chính trị, quân sự và quyết định của Nhà Trắng. Khi tiền điện tử, tài khoản ẩn danh và pháp lý chưa theo kịp, ranh giới giữa giao dịch hợp pháp và trục lợi từ thông tin mật trở nên rất khó kiểm soát.
- Các giao dịch trên thị trường dự đoán đang bị soi vì nhiều cược xuất hiện đúng thời điểm nhạy cảm.
- Polymarket dùng crypto và hoạt động ngoài phạm vi quản lý dễ dàng của luật Mỹ, còn Kalshi bị giám sát chặt hơn.
- Quốc hội và cơ quan quản lý đang chịu áp lực phải làm rõ cách xử lý giao dịch dựa trên thông tin nội bộ.
Vì sao các cược “đi đúng thời điểm” đang bị chú ý
Nghi vấn bùng lên khi nhiều khoản cược lớn xuất hiện sát các sự kiện chính trị hoặc quân sự có tác động rõ rệt đến thị trường. Điểm đáng lo không chỉ là quy mô tiền, mà là khả năng một số người đã biết trước thông tin chưa công bố rộng rãi.
Ở Polymarket, các thị trường mở rộng từ thời tiết, thể thao sang chiến tranh, bầu cử và quyết định của chính phủ. Đáng chú ý là nền tảng này dùng crypto cho toàn bộ giao dịch, khiến việc lần dấu người đặt cược khó hơn so với hệ thống tài chính truyền thống.
Một ví dụ được nhắc đến là thị trường hỏi khi nào Tổng thống Donald Trump sẽ tuyên bố chấm dứt chiến dịch quân sự ở Iran, với hơn 25 triệu USD đã được giao dịch tính đến thứ Tư. Các hợp đồng như vậy khiến mọi thay đổi chính sách hoặc phát biểu chính thức đều có thể kéo theo biến động lớn.
Những giao dịch nào làm dấy lên nghi ngờ?
Hai trường hợp nổi bật nhất là các cược liên quan đến lệnh ân xá phút chót của cựu Tổng thống Biden và thời điểm không kích Iran của Mỹ. Cả hai đều xuất hiện đúng lúc, đúng sự kiện, khiến giới quan sát đặt câu hỏi liệu đó có đơn thuần là may mắn hay không.
Hãng dữ liệu Bubblemaps cho biết một tài khoản trên Polymarket đã lãi 316.346 USD từ các cược liên quan đến lệnh ân xá của Biden. Giáo sư Joshua Mitts của Đại học Columbia, người tư vấn cho Bộ Tư pháp, nói khả năng đó chỉ là trùng hợp là “gần như bằng không”.
Trong một trường hợp khác, sáu tài khoản bị nghi giao dịch dựa trên thông tin nội bộ đã thu về tổng cộng 1,2 triệu USD vào thời điểm Mỹ không kích Iran. Senator Elizabeth Warren gọi đây không phải là may rủi mà là “insider trading” và cho biết bà đang thúc đẩy điều tra.
Vì sao luật hiện tại khó xử lý?
Khó khăn lớn nhất nằm ở chỗ thị trường dự đoán không được xếp vào nhóm thị trường chứng khoán, nên các quy tắc insider trading quen thuộc không áp dụng trực tiếp. Trong khi đó, luật đạo đức công vụ như STOCK Act cấm quan chức dùng thông tin không công khai để kiếm lợi cá nhân, nhưng việc truy ra chủ tài khoản lại rất khó.
Richard Painter, cựu luật sư đạo đức hàng đầu tại Nhà Trắng thời George W. Bush, cho rằng rào cản nằm ở chính cấu trúc pháp lý hiện nay. Nếu tài khoản ẩn danh không gắn được với người trong Nhà Trắng hay cơ quan công quyền, quá trình điều tra có thể bị chững lại ngay cả khi có dấu hiệu bất thường.
Thêm vào đó, các nền tảng crypto làm mờ dấu vết giao dịch. Điều này khiến việc chứng minh ai là người thực sự đặt lệnh, ai đứng sau ví điện tử, và thông tin họ sử dụng đến từ đâu trở thành bài toán rất phức tạp đối với cơ quan chức năng.
Kalshi và Polymarket khác nhau thế nào?
Kalshi và Polymarket không vận hành trong cùng một khung giám sát. Kalshi có giấy phép liên bang dưới dạng Designated Contract Market và chịu sự quản lý của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), trong khi Polymarket hoạt động chủ yếu ngoài tầm với của luật Mỹ.
Kalshi yêu cầu xác minh danh tính người dùng và có quy tắc chống giao dịch nội gián. CEO Tarek Mansour nói tại một hội nghị gần đây rằng giao dịch nội gián trên nền tảng này “rồi sẽ có lúc” trở thành tội liên bang, và Bộ Tư pháp có thể sẽ đưa ra truy tố.
Ngược lại, Polymarket gặp khó hơn vì cấu trúc offshore và việc dùng crypto. Công tố viên liên bang ở Manhattan đã gặp công ty để xem xét liệu các thị trường của họ có vượt ranh giới pháp lý hay không, nhưng việc giám sát vẫn bị hạn chế.
Yếu tố nhân sự và nguồn lực cũng làm vụ việc thêm khó xử lý. CFTC hiện chỉ có một thành viên đương nhiệm là Chủ tịch Michael Selig, thay vì năm người như thông lệ, đồng thời ngân sách của cơ quan này dưới 400 triệu USD.
Quốc hội và cơ quan quản lý đang phản ứng ra sao?
Phản ứng từ Washington đang đi theo hai hướng: cảnh báo đạo đức công vụ và siết lại phạm vi hợp đồng được phép giao dịch. Tháng 3, nhân viên Nhà Trắng đã nhận email nhắc rằng dùng thông tin chính phủ để đặt cược trên các thị trường này là vi phạm quy tắc đạo đức liên bang.
Trên Đồi Capitol, Thượng nghị sĩ Adam Schiff và Hạ nghị sĩ Mike Levin đã giới thiệu dự luật mang tên Death Bets Act. Dự luật này nhắm tới việc cấm các thị trường liên quan đến khủng bố, ám sát và chiến tranh.
Ở cấp giám sát thị trường, Selig dự kiến sẽ nói trước Quốc hội rằng bất kỳ ai liên quan đến gian lận hay giao dịch nội gián trong lĩnh vực này sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh của pháp luật. Điều đó cho thấy áp lực chính sách đang tăng lên, dù công cụ thực thi vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường.
Nhà đầu tư và người theo dõi thị trường cần lưu ý gì?
Điểm cần theo dõi là cách Mỹ định nghĩa và xử lý giao dịch trên thị trường dự đoán trong thời gian tới. Nếu Quốc hội hoặc cơ quan quản lý siết mạnh hơn, các nền tảng gắn với chiến tranh, bầu cử hay quyết định chính sách có thể đối mặt với thay đổi lớn về thanh khoản và phạm vi sản phẩm.
Với thị trường crypto, câu chuyện này còn cho thấy cách tài sản số và tài khoản ẩn danh có thể làm phức tạp việc giám sát hành vi giao dịch. Đây không chỉ là vấn đề của một nền tảng riêng lẻ, mà là bài kiểm tra cho khung pháp lý khi dữ liệu, tiền điện tử và chính trị giao nhau.
Tổng kết
Vụ việc phơi bày khoảng trống giữa tốc độ phát triển của thị trường dự đoán và khả năng giám sát của cơ quan chức năng. Điều đáng theo dõi nhất là liệu Washington có siết luật, mở điều tra rộng hơn và làm rõ ranh giới giữa giao dịch hợp pháp với trục lợi từ thông tin nội bộ hay không.
