Bộ Quốc phòng Mỹ quyết định đưa hệ thống AI chiến trường Maven của Palantir trở thành chương trình lâu dài trên toàn quân, mở đường cho tích hợp sâu vào tác chiến với cơ chế quản trị và ngân sách ổn định.
Một thư ngày 9/3 của Phó Bộ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg nêu mục tiêu “cắm rễ” Maven trong vận hành quân sự, dự kiến có hiệu lực vào cuối năm tài khóa hiện tại (tháng 9). Cùng lúc, Lầu Năm Góc đẩy nhanh chiến lược lực lượng “AI-first” và mở rộng huấn luyện mô hình trên dữ liệu mật.
- Maven của Palantir được nâng lên trạng thái “vĩnh viễn” trên toàn lực lượng, nhằm tích hợp AI sâu vào tác chiến.
- Giám sát Maven chuyển từ NGA sang Chief Digital and Artificial Intelligence Office của Lầu Năm Góc trong 30 ngày.
- Quân đội Mỹ mở rộng AI mật, hợp tác vận hành mô hình trong môi trường phân loại và theo đuổi định hướng “AI-first”.
Maven trở thành chương trình chính thức trên toàn quân
Việc đưa Maven thành “program of record” giúp hệ thống có vị thế lâu dài, ngân sách ổn định và triển khai rộng hơn trong mọi quân chủng mà ít vướng rào cản thủ tục lặp lại.
Trong thư gửi nhóm lãnh đạo cấp cao và chỉ huy, Steve Feinberg cho rằng mở rộng Maven Smart System sẽ cung cấp cho binh sĩ “các công cụ mới nhất” để phát hiện, răn đe và áp đảo đối thủ “trên mọi miền tác chiến”.
Ông nhấn mạnh nhu cầu đầu tư có trọng tâm để tăng chiều sâu tích hợp trí tuệ nhân tạo trên lực lượng liên quân, đồng thời đặt ra mục tiêu biến ra quyết định có hỗ trợ AI thành “nền tảng” của chiến lược.
Nhà sáng lập Palantir Peter Thiel mô tả Maven là phần mềm chỉ huy-kiểm soát (command-and-control): hệ thống tiếp nhận dữ liệu chiến trường, sàng lọc và hỗ trợ nhận diện mục tiêu để con người ra quyết định.
Theo nội dung thư, quyết định này dự kiến có hiệu lực trước khi kết thúc năm tài khóa hiện tại vào tháng 9, nhằm bảo đảm Maven “ở lại” trong vận hành quân sự trên chặng đường dài thay vì triển khai tạm thời.
Quản trị Maven được chuyển về văn phòng AI của Lầu Năm Góc
Lầu Năm Góc sẽ chuyển trách nhiệm giám sát Maven từ National Geospatial-Intelligence Agency sang Chief Digital and Artificial Intelligence Office trong 30 ngày.
Thay đổi này phản ánh xu hướng gom đầu mối quản trị AI về một trung tâm điều phối, giúp chuẩn hóa cách triển khai, kiểm soát, và tích hợp Maven vào các hệ thống vận hành ở quy mô toàn lực lượng.
Project Maven khởi động từ năm 2017 và mở rộng chức năng theo thời gian
Project Maven, tên chính thức là “Algorithmic Warfare Cross Functional Team”, được khởi động tháng 4/2017 để tăng tốc ứng dụng machine learning và tích hợp dữ liệu trong hoạt động tình báo.
Giai đoạn đầu, Maven tập trung vào tình báo, giám sát, bắt mục tiêu, trinh sát và tình báo địa không gian. Một nhiệm vụ cốt lõi là dùng thị giác máy tính xử lý hình ảnh và video phục vụ phân tích tình báo.
Hiện nay, Maven được mô tả hỗ trợ tác nghiệp nhắm mục tiêu, tích hợp dữ liệu, trực quan hóa cho phân tích viên và huấn luyện mô hình trên các bộ dữ liệu quân sự đã gán nhãn gắn với tài sản và hạ tầng.
Cách Maven vận hành trong chu trình tác chiến
Maven thu thập dữ liệu từ drone, vệ tinh và nhiều cảm biến khác, gắn cờ mục tiêu tiềm năng, trình bày cho phân tích viên, rồi chuyển quyết định của con người vào các hệ thống tác chiến.
Cấu trúc “human-in-the-loop” được mô tả theo chuỗi: cảm biến tạo dữ liệu → hệ thống AI lọc và đề xuất → con người đánh giá và ra quyết định → quyết định được đưa vào hệ thống vận hành. Điều này nhằm giữ vai trò quyết định cuối cùng ở con người, trong khi AI tối ưu tốc độ xử lý và tổng hợp tín hiệu.
Hệ sinh thái nhà thầu tham gia Maven đã thay đổi qua nhiều giai đoạn
Nhiều nhà thầu đã tham gia Maven theo thời gian, bao gồm giai đoạn Google tham gia rồi rút lui năm 2018, sau đó có Palantir, Anduril, Amazon Web Services và Anthropic (rút năm 2026).
Sự luân chuyển này cho thấy Maven không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ mà là một chương trình tích hợp nhiều lớp năng lực: hạ tầng tính toán, xử lý dữ liệu, mô hình AI, và kết nối với hệ thống nghiệp vụ quân sự.
Quân đội Mỹ mở rộng AI mật và thúc đẩy lực lượng “AI-first”
Lầu Năm Góc đang tăng cường huấn luyện mô hình trên dữ liệu phân loại và ký thỏa thuận để vận hành mô hình trong môi trường mật, hướng tới xây dựng lực lượng tác chiến “AI-first”.
Một quan chức quốc phòng Mỹ nói với MIT Technology Review rằng huấn luyện mô hình trên dữ liệu mật được kỳ vọng giúp mô hình chính xác hơn và hữu ích hơn cho một số nhiệm vụ.
Lầu Năm Góc cũng đạt các thỏa thuận với OpenAI và xAI để chạy mô hình trong môi trường phân loại, đồng thời thúc đẩy định hướng lực lượng “AI-first” khi căng thẳng với Iran leo thang theo mô tả trong bài.
“Là một phần của các khoản đầu tư tăng tốc AI và tự động hóa, Bộ sẽ đầu tư nguồn lực đáng kể để mở rộng quyền tiếp cận hạ tầng tính toán AI của chúng ta, từ các trung tâm dữ liệu tới edge. Chúng tôi sẽ tận dụng hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư khu vực tư nhân đang được rót vào lĩnh vực AI của Mỹ thông qua mảng quan hệ đối tác sáng tạo ngày càng mở rộng với các công ty hàng đầu thế giới của Mỹ.”
– Pete Hegseth, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, tài liệu chiến lược AI của Bộ Quốc phòng (tháng 1/2026); xem văn bản
Trong cùng thông điệp, ông nhấn mạnh AI quân sự sẽ là một “cuộc đua” dài hạn và tốc độ là yếu tố quyết định; đồng thời đề cập cần đo lường thời gian chu kỳ và tốc độ áp dụng như biến số then chốt trong kỷ nguyên AI, với quan điểm rủi ro của việc đi quá chậm lớn hơn rủi ro của sự căn chỉnh chưa hoàn hảo.
Những câu hỏi thường gặp
Maven của Palantir là gì?
Maven được mô tả là phần mềm chỉ huy-kiểm soát dùng AI để tiếp nhận dữ liệu chiến trường, sàng lọc và làm nổi bật mục tiêu tiềm năng, sau đó trình cho phân tích viên để con người ra quyết định và chuyển quyết định vào hệ thống tác chiến.
Vì sao việc đưa Maven thành “program of record” lại quan trọng?
Trạng thái “program of record” giúp Maven có chỗ đứng lâu dài trong quân đội, đi kèm cơ chế ngân sách ổn định và thuận lợi hơn khi mở rộng triển khai trên các quân chủng mà không phải vượt lại cùng các rào cản nội bộ mỗi lần.
Lầu Năm Góc chuyển giám sát Maven cho đơn vị nào?
Giám sát Maven được chuyển từ National Geospatial-Intelligence Agency sang văn phòng Chief Digital and Artificial Intelligence Office của Lầu Năm Góc trong vòng 30 ngày theo nội dung thư.
Maven lấy dữ liệu từ đâu và quy trình ra quyết định diễn ra thế nào?
Maven thu thập dữ liệu từ drone, vệ tinh và các cảm biến khác, gắn cờ mục tiêu tiềm năng và trình bày cho con người đánh giá. Quyết định cuối cùng do con người đưa ra, rồi được chuyển vào các hệ thống vận hành/tác chiến.
Những công ty nào từng tham gia hỗ trợ chương trình Maven?
Các đơn vị được nêu gồm Google (sau đó rút năm 2018), Palantir, Anduril, Amazon Web Services và Anthropic (rút năm 2026).
Quân đội Mỹ đang mở rộng AI mật theo hướng nào?
Theo bài viết, Lầu Năm Góc kỳ vọng huấn luyện mô hình trên dữ liệu phân loại sẽ tăng độ chính xác và tính hữu ích cho một số nhiệm vụ, đồng thời ký thỏa thuận để vận hành mô hình trong môi trường mật và thúc đẩy mục tiêu lực lượng “AI-first”.
