Các nền tảng thị trường dự đoán đang bị cơ quan quản lý và giới lập pháp soi xét vì cho phép đặt cược vào các sự kiện nhạy cảm như vũ khí hạt nhân, chiến tranh và lãnh đạo nước ngoài.
Làn sóng chỉ trích này làm dấy lên câu hỏi lớn về người đang giao dịch là ai và liệu một số tài khoản có thể nắm thông tin trước thị trường hay không, đặc biệt khi các hợp đồng liên quan địa chính trị thu hút khối lượng giao dịch đáng kể.
- Polymarket đã lưu trữ (gỡ) hợp đồng đặt cược về việc kích nổ vũ khí hạt nhân sau phản ứng dữ dội.
- Kalshi đối mặt chỉ trích vì kèo cược xoay quanh tình trạng “out” của lãnh đạo tối cao Iran và phải làm rõ cách tất toán.
- CFTC khởi động bước đầu cho quy định mới, nhấn mạnh rủi ro “đẩy thị trường ra nước ngoài” nếu chỉ chặn cấm.
Polymarket gỡ hợp đồng vũ khí hạt nhân sau phản ứng dữ dội
Polymarket đã âm thầm lưu trữ một hợp đồng cho phép người dùng đặt cược về khả năng một vũ khí hạt nhân sẽ được kích nổ trong năm nay, sau khi vấp phải làn sóng chỉ trích và áp lực giám sát.
Trang sự kiện hiện hiển thị thông báo lưu trữ tại “Sự kiện đã được lưu trữ”. Trước khi bị gỡ, hợp đồng này có các mốc thời điểm để phân xử gồm 31/03, 30/06 và một mốc “trước năm 2027”, đồng thời ghi nhận hơn 650.000 USD khối lượng giao dịch theo bản lưu trang.
Polymarket cũng xóa một bài đăng trên X từng nêu xác suất 22% cho kịch bản “kích nổ hạt nhân vào năm 2026”. Ở góc độ vận hành thị trường dự đoán, việc điều chỉnh nội dung công khai như vậy thường bị nhìn nhận là dấu hiệu “nhạy cảm pháp lý”, nhất là khi chủ đề liên quan an ninh quốc tế.
Việc gỡ hợp đồng diễn ra trong bối cảnh áp lực tăng cao sau một sự cố liên quan đến hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran. Điểm khiến dư luận đặc biệt quan tâm là câu hỏi: liệu các giao dịch “đúng chiều” xuất hiện trước sự kiện có phản ánh thông tin nội bộ hay chỉ là đầu cơ ngẫu nhiên.
Các giao dịch “đặt trước” liên quan Mỹ tấn công Iran làm dấy nghi vấn thông tin nội gián
Một số tài khoản ẩn danh đã đặt cược “Có” cho kịch bản Mỹ tấn công Iran trước khi sự việc xảy ra, làm bùng lên nghi ngờ rằng người tham gia có thể đã tiếp cận thông tin chưa công bố.
Ngày 28/02, Mỹ tiến hành không kích Tehran và một số thành phố Iran. Theo mô tả trong nội dung gốc, vài giờ trước khi bom rơi, sáu tài khoản ẩn danh trên Polymarket đã đặt cược “Yes” cho câu hỏi liệu Mỹ có tấn công Iran hay không, và khoảng 1,2 triệu USD tiền thưởng đã được trao cho sáu người dùng này.
Đơn vị phân tích on-chain Bubblemaps cho biết họ đã xem xét các ví liên quan và phát hiện phần lớn được nạp tiền cùng ngày, ngay trước các cuộc không kích; chi tiết được chia sẻ tại bài đăng của Bubblemaps trên X. Kiểu dòng tiền “nạp gấp” sát thời điểm sự kiện thường được soi kỹ vì có thể trùng với hành vi chuẩn bị cho một giao dịch có cơ sở thông tin.
Vấn đề cốt lõi là thị trường dự đoán hoạt động trong “vùng xám” pháp lý, khiến việc phản hồi cáo buộc trở nên khó khăn. Tuy nhiên, nếu người dùng thực sự giao dịch dựa trên thông tin về một chiến dịch quân sự chưa công bố, hành vi đó có thể bị nhìn nhận như giao dịch nội gián dưới lăng kính quản trị rủi ro và thực thi pháp luật.
Kalshi hứng chỉ trích vì kèo cược về lãnh đạo tối cao Iran
Kalshi bị phản ứng dữ dội khi quảng bá một thị trường hỏi liệu Lãnh đạo Tối cao Iran Ali Khamenei có còn giữ vị trí đứng đầu hay không, ngay trong bối cảnh thông tin không kích khiến dư luận liên tưởng đến kèo cược dựa trên cái chết.
Kalshi đã giới thiệu một thị trường xoay quanh câu hỏi liệu Ali Khamenei, 86 tuổi, có “out” khỏi vị trí lãnh đạo tối cao sau các cuộc không kích Mỹ–Israel diễn ra vào rạng sáng thứ Bảy. Giao dịch này được làm nổi bật trên ứng dụng và trang web của công ty.
Kalshi còn đăng trên X rằng: “BREAKING: The odds Ali Khamenei is out as Supreme Leader have surged to 68 percent.” Sau đó, Khamenei được xác nhận đã thiệt mạng sau các cuộc tấn công, khiến cách diễn giải “out” trở nên cực kỳ nhạy cảm về đạo đức và tuân thủ.
Kalshi phản hồi rằng họ không cung cấp thị trường “tất toán theo cái chết”. Công ty cho biết nếu Khamenei qua đời, thị trường sẽ được phân xử dựa trên mức giá khớp lệnh cuối cùng trước khi cái chết được xác nhận. CEO Tarek Mansour cũng đăng giải thích trên X tại tài khoản của mình, nói rằng “out” chỉ hàm ý từ chức hoặc chuyển giao quyền lực hòa bình.
Lời giải thích không dập tắt chỉ trích. Kalshi đề nghị hoàn tiền cho các kèo cược, phí và các khoản lỗ phát sinh từ những giao dịch được đặt trước khi công ty đăng thông tin làm rõ. Sự việc cũng dẫn tới cảnh báo từ một số nghị sĩ Mỹ, kêu gọi cấm hoàn toàn các dạng cược tương tự.
CFTC khởi động quy trình xây dựng quy định mới cho thị trường dự đoán
CFTC đang chuẩn bị một đề xuất quy định mới để đưa thị trường dự đoán vào khuôn khổ, bắt đầu bằng bước “thông báo sớm” nhằm lấy ý kiến công chúng và ngành trước khi soạn quy tắc cụ thể.
Ngay sau hơn hai tháng nhậm chức, Chủ tịch CFTC Michael Selig đã gửi “advance notice of proposed rulemaking” tới văn phòng ngân sách của tổng thống để xem xét, theo bài đăng trên X của ông. Đây được xem là bước chính thức đầu tiên nhằm mở đường cho một quy tắc mới, cho phép cơ quan quản lý thu thập phản hồi từ thị trường.
Trong một phát biểu, Selig thừa nhận xung đột giữa việc thực thi quy định và nguy cơ đẩy hoạt động sang “chợ đen” hoặc ra nước ngoài. Ông cho rằng nếu cố chặn các thị trường này, kịch bản giống crypto có thể lặp lại: hoạt động chuyển ra offshore.
“Càng cố chặn các thị trường này, như những gì chúng ta thấy với crypto, nó càng chuyển ra nước ngoài. Vì vậy, quan điểm của tôi là chúng ta phải đặt ra quy tắc và quy định phù hợp ngay tại Mỹ, nếu không chúng ta sẽ chỉ có các thị trường chợ đen ở nước ngoài.”
– Michael Selig, Chủ tịch CFTC, phát biểu tại Washington (trích theo tuyên bố công khai liên kết trên trang CFTC)
Selig cũng nhấn mạnh nhu cầu xây dựng một tiêu chuẩn quốc gia thống nhất, thay vì “chắp vá” bởi 50 bộ luật cấp bang khác nhau. Với thị trường dự đoán, cách tiếp cận này có thể tác động trực tiếp đến việc sàng lọc loại hợp đồng được phép niêm yết, yêu cầu KYC/AML, cơ chế giám sát thao túng và cách xử lý các sự kiện nhạy cảm.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao thị trường dự đoán bị soi xét mạnh trong giai đoạn này?
Vì một số hợp đồng cho phép đặt cược vào chiến tranh, vũ khí hạt nhân hoặc lãnh đạo quốc gia, làm phát sinh rủi ro đạo đức, an ninh và nghi vấn giao dịch dựa trên thông tin chưa công bố.
Polymarket đã làm gì với hợp đồng “kích nổ vũ khí hạt nhân”?
Polymarket đã lưu trữ (archive) trang sự kiện, khiến hợp đồng không còn được giao dịch công khai; đường dẫn hiển thị thông báo “The event has been archived.”
Bubblemaps phát hiện gì về các ví liên quan các kèo cược trước không kích?
Bubblemaps cho biết phần lớn các ví liên quan được nạp tiền trong một ngày, ngay trước khi các cuộc không kích diễn ra, khiến thời điểm giao dịch trở nên đáng ngờ với nhiều người quan sát.
Kalshi giải thích thế nào về kèo “Ali Khamenei out”?
Kalshi nói thị trường không phân xử theo cái chết; nếu có xác nhận qua đời thì thị trường sẽ dựa trên mức giá giao dịch cuối cùng trước thời điểm xác nhận, và “out” được hiểu là rời nhiệm sở hoặc chuyển giao quyền lực.
CFTC đang tiến hành bước gì để ban hành quy định cho thị trường dự đoán?
CFTC đã gửi thông báo sớm về dự thảo quy định (advance notice of proposed rulemaking) để mở giai đoạn lấy ý kiến công chúng và ngành, trước khi soạn thảo quy tắc cụ thể.
