Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đã rút các điều khoản đánh thuế giao dịch tiền điện tử khỏi một dự luật lớn sau làn sóng phản đối mạnh từ phe đối lập và các bên liên quan.
Các điều khoản này từng đề xuất thu thuế trên mọi giao dịch qua nền tảng crypto, bao gồm cả chuyển rút về ví tự lưu ký. Quyết định rút vào phút chót cho thấy chính phủ vẫn muốn quản lý dòng tiền crypto, nhưng phải cân bằng giữa thu ngân sách và nguy cơ đẩy người dùng ra nền tảng nước ngoài.
- Thổ Nhĩ Kỳ rút điều khoản đánh thuế giao dịch tiền điện tử khỏi dự luật “omnibus”.
- Đề xuất trước đó gồm thuế giao dịch 0,3% và khấu trừ 10% lợi nhuận, gây lo ngại dòng vốn chảy ra sàn offshore.
- Chuyên gia cảnh báo thuế thiết kế kém có thể không tăng thu ngân sách mà làm “dịch chuyển” cơ sở thuế ra nước ngoài.
Thổ Nhĩ Kỳ rút điều khoản thuế tiền điện tử khỏi dự luật
Các điều khoản đánh thuế giao dịch và thu nhập từ tiền điện tử đã bị loại bỏ khỏi dự luật lớn tại Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ sau đàm phán giữa khối đa số và các phe khác.
Các điều khoản gây tranh cãi này được đưa vào một dự luật “omnibus” bao trùm nhiều nội dung, từ chính sách thuế, các quy định kinh tế khác đến chi tiêu quốc phòng. Theo tường thuật của Hürriyet Daily News (bản tiếng Anh), thỏa thuận rút điều khoản được chốt ngay trước một cuộc họp chính thức do Phó Chủ tịch Quốc hội Celal Adan chủ trì.
Trước khi bị rút, dự thảo dự kiến áp thuế 0,3% lên việc bán và chuyển giao tài sản số được xử lý qua các nhà cung cấp dịch vụ crypto tại Thổ Nhĩ Kỳ. Khoản thu này sẽ được thu và nộp cho nhà nước theo tháng.
Song song, dự thảo còn đề xuất cơ chế thuế đối với thu nhập liên quan đến crypto: các đơn vị trung gian phải khấu trừ 10% trên phần lãi vốn của khách hàng và thực hiện theo quý. Các nội dung này bị phe đối lập chỉ trích mạnh và được cho là do đảng cầm quyền AKP bổ sung vào dự luật.
Dù đã được rút, phía ủng hộ cho biết có thể nộp lại một bản dự thảo sửa đổi trong một sáng kiến lập pháp riêng. Chính phủ Ankara vẫn thể hiện mong muốn tiếp cận dòng tiền lớn phát sinh từ lĩnh vực tiền điện tử, trong bối cảnh thị trường crypto tại Thổ Nhĩ Kỳ mở rộng đáng kể những năm gần đây cùng áp lực lạm phát lên đồng lira.
Đề xuất từng nhắm cả việc rút crypto về ví tự lưu ký
Điểm gây tranh cãi lớn là ý định áp thuế giao dịch cho mọi chuyển khoản qua nhà cung cấp dịch vụ, bao gồm chuyển ra ví tự lưu ký, khiến chính sách giống “đánh thuế rút tiền mặt” hơn là thuế đầu tư.
Theo mô tả, cơ quan thuế bị cho là đóng vai trò lớn trong việc soạn thảo dự thảo, khi tiếp cận crypto chủ yếu từ góc nhìn thu ngân sách. Ussal Sahbaz, managing partner tại Ussal Consultancy & MnP Istanbul Hub, đã phân tích các vấn đề trong một bài đăng trên X tại tài khoản X của ông.
Vấn đề thứ nhất, theo Sahbaz, nằm ở việc thuế giao dịch được áp cho tất cả lệnh chuyển qua đơn vị cung cấp dịch vụ, kể cả chuyển đến ví tự lưu ký. Điều này khiến việc “rút” tài sản về quyền tự quản lý cũng chịu thuế, tạo động lực cho người dùng tìm cách né qua kênh khác.
“Trên thực tế, điều này tương đương với việc đánh thuế rút tiền mặt từ ngân hàng. Trên toàn cầu, cách tiếp cận này cực kỳ hiếm—được cho là chỉ thấy ở Kenya.”
– Ussal Sahbaz, Managing Partner, Ussal Consultancy & MnP Istanbul Hub
Khấu trừ thuế trên lãi crypto có thể đẩy người dùng sang nền tảng offshore
Cơ chế khấu trừ thuế trên lợi nhuận crypto có thể khiến người dùng chuyển sang sàn offshore, nơi nghĩa vụ thuế dựa trên tự kê khai, do chi phí “di chuyển” của tài sản số gần như bằng 0.
Sahbaz cho rằng việc áp khấu trừ thuế với thu nhập crypto tạo ra vấn đề thứ hai: đối với một nhóm tài sản có tính lưu động cao và chi phí chuyển dịch thấp, người dùng có thể ưu tiên nền tảng nước ngoài để tránh bị giữ lại thuế ngay tại nguồn. Ông cảnh báo điều này có thể làm suy yếu mục tiêu tăng thu.
Ông cũng nhắc rằng các diễn biến tương tự đã xuất hiện tại Ấn Độ và Hàn Quốc, nơi nhà chức trách “đang cố sửa” các hệ quả ngoài ý muốn liên quan đến dòng vốn chảy ra. Theo lập luận của ông, với tiền điện tử, “đánh thuế thiết kế kém” không nhất thiết làm tăng thu ngân sách mà có thể chuyển cơ sở thuế sang khu vực khác.
Các biện pháp tài khóa khác vẫn được giữ trong dự luật
Việc rút điều khoản thuế crypto không đồng nghĩa dự luật mất trọng lượng, vì nhiều biện pháp thuế và chi tiêu khác vẫn còn trong văn bản.
Bản dự luật còn lại vẫn bao gồm các biện pháp tài khóa đáng chú ý. Một ví dụ là áp thuế “tiêu thụ đặc biệt” 20% đối với kim cương, ngọc trai và các loại đá quý khác, bao gồm cả sản phẩm làm từ các vật liệu này.
Ngoài ra, dự luật cũng cấm các công ty trong ngành cờ bạc và cá cược tại Thổ Nhĩ Kỳ khấu trừ chi phí quảng cáo khỏi thu nhập chịu thuế, siết chặt cách doanh nghiệp ghi nhận chi phí để giảm nghĩa vụ thuế.
Những câu hỏi thường gặp
Thổ Nhĩ Kỳ đã rút những loại thuế tiền điện tử nào khỏi dự luật?
Các điều khoản bị rút gồm thuế giao dịch 0,3% áp lên bán và chuyển tài sản số qua nhà cung cấp dịch vụ crypto, cùng đề xuất khấu trừ 10% trên lãi vốn (capital gains) của khách hàng theo quý.
Vì sao đề xuất đánh thuế tiền điện tử bị phản đối?
Vì nó dự kiến đánh thuế mọi chuyển khoản qua nền tảng, bao gồm chuyển về ví tự lưu ký, và cơ chế khấu trừ thuế trên lãi có thể khiến người dùng chuyển sang sàn offshore, làm giảm hiệu quả thu ngân sách.
Thuế áp cho chuyển về ví tự lưu ký gây vấn đề gì?
Theo phân tích được nêu trong bài, việc đánh thuế cả chuyển về ví tự lưu ký có thể giống như “đánh thuế rút tiền mặt”, một cách tiếp cận hiếm gặp trên thế giới và dễ tạo động lực né tránh bằng cách đổi kênh giao dịch.
Liệu Thổ Nhĩ Kỳ có thể đưa lại dự thảo thuế crypto trong tương lai?
Có. Dù các điều khoản đã bị loại khỏi dự luật hiện tại, đại diện phía đề xuất cho biết họ có thể nộp lại một bản dự thảo sửa đổi như một sáng kiến lập pháp riêng.
