JD Vance cho biết Donald Trump muốn chính phủ Mỹ nắm một phần cổ phần trong các công ty AI lớn, như một dạng quỹ tài sản quốc gia.
Tuyên bố này làm nổi bật một cách tiếp cận khác thường đối với các doanh nghiệp công nghệ trong một chính quyền Cộng hòa, đồng thời kéo theo tranh luận về cách phân phối lợi ích từ làn sóng AI cho người dân Mỹ.
- Trump được cho là ủng hộ việc Mỹ sở hữu cổ phần ở các hãng AI lớn.
- JD Vance nghi ngờ chỉ đánh thuế là đủ để chia sẻ “của cải AI” cho người lao động.
- Nhiều nhân vật, trong đó có Elon Musk và Mark Cuban, đã phản biện ý tưởng này.
Trump muốn chính phủ Mỹ nắm cổ phần trong các hãng AI lớn
Donald Trump được JD Vance mô tả là người ủng hộ việc chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần trong các công ty AI lớn. Vance nói Trump xem đây như một ý tưởng theo mô hình quỹ tài sản quốc gia và cho rằng đây là quan điểm “rất khác thường” với một người Cộng hòa.
JD Vance đưa ra nhận xét này trong cuộc trò chuyện trên The Diary Of A CEO. Ông nói thêm rằng chỉ dựa vào thuế để phân bổ lại lợi ích từ AI có thể không phải là cách phù hợp.
Vance cho rằng nếu các công ty AI tạo ra khối tài sản khổng lồ trong 10 đến 20 năm tới, câu hỏi chính là ai sẽ hưởng lợi từ sự tăng trưởng đó. Theo ông, người lao động cần có tiếng nói trong quá trình này.
Vì sao JD Vance nghi ngờ cách đánh thuế để chia sẻ lợi ích AI?
JD Vance nói ông hoài nghi việc chỉ dùng thuế để chuyển phần lợi ích từ AI sang người lao động. Ông cho rằng cách phân phối lại thu nhập thuần túy là một ý tưởng rất hiện đại theo khuynh hướng tự do và có thể tạo ra bất công nếu không đi kèm cơ chế đại diện cho người lao động.
Ông gợi ý mô hình công đoàn có thể là hướng phù hợp hơn. Cách ông diễn đạt là người lao động cần “có chỗ ngồi ở bàn đàm phán”, thay vì chỉ trông chờ vào cơ chế đánh thuế và phân phối lại.
Trong phần tranh luận này, JD Vance cũng nhấn mạnh rằng ông không nghĩ thuế đơn thuần đủ để giải quyết bài toán ai hưởng lợi từ AI. Cách tiếp cận của ông nghiêng về việc để người lao động tham gia trực tiếp hơn vào cấu trúc phân chia giá trị.
Elon Musk và Mark Cuban phản đối ra sao?
Elon Musk cho rằng cách tốt hơn là chuyển tiền trực tiếp cho người dân từ Kho bạc Mỹ. Trên X, ông nói nếu sản lượng hàng hóa và dịch vụ tăng nhanh hơn cung tiền nhờ AI và robot, lạm phát sẽ không xảy ra, thậm chí có thể xuất hiện giảm phát.
Bài đăng của Elon Musk trên X cũng đi xa hơn khi ông nói dự báo của mình là nền kinh tế sẽ phải “chống giảm phát” một cách quyết liệt. Đây là phản hồi trực tiếp với ý tưởng chính phủ nắm cổ phần trong các công ty AI.
Mark Cuban cũng tỏ ra hoài nghi với kế hoạch đưa một nửa cổ phần của các cổ phiếu AI lớn vào quỹ do chính phủ quản lý. Ông nói ý tưởng đó “chưa phải là một kế hoạch” và đặt câu hỏi liệu việc dùng tiền của người nộp thuế để nắm cổ phần có thực sự mang lại lợi ích cho chính người nộp thuế hay không.
Đề xuất của Bernie Sanders làm tranh luận nóng thêm
Cuộc tranh luận này diễn ra sau khi Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đưa ra dự luật lập quỹ tài sản quốc gia AI liên bang. Dự luật của ông đề xuất đánh thuế một lần bằng cổ phiếu đối với các công ty AI lớn để tạo quỹ.
Bernie Sanders ước tính quỹ có thể đạt 7.000 tỷ USD và chi khoảng 1.000 USD mỗi năm cho người Mỹ. Đề xuất này đặt trọng tâm vào việc buộc các công ty AI đóng góp trực tiếp cho công chúng thay vì chỉ để tăng giá trị cho cổ đông.
Trong cùng thời gian, một số ý kiến từ giới công nghệ và chính trị cũng tỏ ra dè dặt. Theo các phát biểu được ghi nhận, nhiều người cho rằng AI cần khung pháp lý và kiểm soát rõ ràng hơn là bơm thêm vốn theo cách này.
Kế hoạch này đang ở giai đoạn nào?
Kế hoạch vẫn đang ở giai đoạn rất sớm và chưa có quyết định cuối cùng. Một cuộc gặp giữa Trump và các CEO ngành AI mà ông từng nhắc tới cũng chưa diễn ra.
Bên trong chính quyền, các trao đổi được cho là đã có từ trước, nhưng chưa thống nhất. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent được cho là muốn dùng cổ phần AI để hỗ trợ các tài khoản Trump Accounts, trong khi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick nghiêng về phương án đưa phần cổ phần đó vào một quỹ tài sản quốc gia.
Điểm cần theo dõi là liệu Nhà Trắng có biến ý tưởng này thành một đề xuất chính sách cụ thể hay không. Nếu có, cuộc tranh luận sẽ không chỉ nằm ở AI mà còn ở cách chính phủ Mỹ tham gia vào phần tăng trưởng của ngành này.
Tổng kết
Ý tưởng chính phủ Mỹ nắm cổ phần ở các công ty AI lớn đang vấp phải nhiều quan điểm trái chiều, từ thuế, quỹ tài sản quốc gia đến vai trò của người lao động. Hiện chưa có quyết định cuối cùng, nhưng chủ đề này đã trở thành một điểm nóng mới trong tranh luận về tương lai của AI tại Mỹ.
