Trung Quốc gọi quyết định phong tỏa eo biển Hormuz của Trump là “nguy hiểm và vô trách nhiệm”, đồng thời cảnh báo động thái này có thể làm căng thẳng khu vực xấu hơn và gây chấn động thêm cho thương mại dầu mỏ.
Bắc Kinh cho biết nếu Mỹ lấy lý do này để áp thêm thuế với Trung Quốc, họ sẽ đáp trả mạnh. Diễn biến này đáng chú ý vì Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, còn Trung Quốc là khách mua dầu Iran lớn nhất.
- Trung Quốc phản đối quyết định phong tỏa eo biển Hormuz của Trump và xem đây là hành động nguy hiểm.
- Bắc Kinh kêu gọi ngừng chiến, nối lại đối thoại và mở lại lưu thông qua eo biển càng sớm càng tốt.
- Dữ liệu tàu thuyền cho thấy một số tàu vẫn đi qua Hormuz, nhưng lưu lượng đã giảm mạnh so với bình thường.
Trung Quốc phản ứng thế nào trước việc phong tỏa Hormuz?
Trung Quốc mô tả quyết định phong tỏa eo biển Hormuz là một hành động “non nớt”, “nguy hiểm và vô trách nhiệm”. Bắc Kinh cho rằng việc này sẽ khiến tình hình vốn đã mong manh trở nên tệ hơn, thay vì giúp hạ nhiệt xung đột.
Trung Quốc cũng cảnh báo rằng nếu Mỹ dùng diễn biến này làm lý do để áp thêm thuế với Trung Quốc, nước này sẽ có biện pháp đáp trả. Lập trường đó cho thấy Bắc Kinh không chỉ quan tâm tới rủi ro địa chính trị mà còn lo ngại tác động lan sang thương mại song phương.
Vì sao eo biển Hormuz quan trọng với Trung Quốc và thị trường dầu mỏ?
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu thô then chốt, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng tới nguồn cung toàn cầu. Với Trung Quốc, rủi ro còn lớn hơn vì nước này mua nhiều dầu Iran hơn bất kỳ bên nào khác.
Nếu dầu Iran không thể đi qua Hormuz, Trung Quốc có thể mất một nguồn cung quan trọng. Từ đó, áp lực không chỉ dừng ở Trung Đông mà còn có thể tác động tới giá năng lượng, chi phí vận tải và tâm lý thị trường.
Bắc Kinh muốn điều gì để hạ nhiệt căng thẳng?
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Guo Jiakun, nói cách thực tế nhất để làm dịu tình hình là đạt được một lệnh ngừng bắn toàn diện. Ông cũng bác bỏ cáo buộc Trung Quốc đã gửi vũ khí cho Iran, gọi các thông tin này là “hoàn toàn bịa đặt”.
Ông nhấn mạnh các bên cần tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn, ưu tiên đối thoại và đàm phán hòa bình, đồng thời sớm khôi phục lưu thông bình thường qua eo biển. Đây là thông điệp cho thấy Trung Quốc muốn giữ tuyến hàng hải mở và tránh leo thang thêm.
Thực tế tàu thuyền qua Hormuz đang diễn biến ra sao?
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy vẫn có tàu đi qua eo biển sau khi phong tỏa bắt đầu, nhưng lưu lượng không còn như trước. BBC Verify cho biết có bốn tàu liên quan tới Iran đã đi qua Hormuz sau thời điểm phong tỏa được công bố.
Trong số này có các tàu chở hàng và tàu chở dầu bị Mỹ trừng phạt liên quan tới hoạt động thương mại với Iran. Tuy vậy, dữ liệu vị trí tàu có thể bị làm sai lệch bằng kỹ thuật “spoofing”, nên không phải lúc nào cũng xác định chắc chắn được cảng xếp dỡ hàng.
Ngay cả khi có một số lượt đi qua, quy mô giao thông tại tuyến này vẫn giảm mạnh so với bình thường. Trước chiến sự, Hormuz từng xử lý trung bình 138 tàu mỗi ngày, nên bất kỳ sự gián đoạn nào cũng đáng lo cho chuỗi cung ứng năng lượng.
Đàm phán Iran – Mỹ đang ở đâu?
Phía Iran cho biết đã có trao đổi thông qua Pakistan, bên đang đóng vai trò trung gian, nhưng chưa có thông tin về thỏa thuận mở lại đàm phán với Mỹ. Điều này cho thấy kênh ngoại giao vẫn tồn tại, nhưng chưa tạo ra bước tiến rõ ràng.
IRNA dẫn một nguồn ngoại giao nói các trao đổi xoay quanh “diễn biến hiện tại” sau khi cuộc thảo luận cuối tuần với Washington đổ vỡ. Reuters trước đó từng cho biết các nhóm đàm phán Mỹ và Iran có thể quay lại Islamabad trong tuần này để khởi động lại đối thoại.
Iran đang tính thiệt hại chiến tranh như thế nào?
Iran đồng thời đang ước tính chi phí thiệt hại để chuẩn bị cho khả năng đòi bồi thường trong đàm phán. Một quan chức chính phủ Iran nói con số sơ bộ là khoảng 270 tỷ USD, và có thể còn thay đổi khi việc kiểm kê tiếp tục.
Mức ước tính này bao gồm thiệt hại công trình, tổn thất do các ngành công nghiệp phải ngừng hoạt động và các khoản thất thoát khác. Theo Iran, vấn đề bồi thường đã được nêu trong các cuộc trao đổi với Mỹ vào cuối tuần.
Tổng kết
Phản ứng của Trung Quốc cho thấy cuộc khủng hoảng quanh Hormuz không chỉ là vấn đề an ninh khu vực mà còn liên quan trực tiếp tới dầu mỏ, thương mại và đàm phán giữa các bên lớn. Điểm cần theo dõi tiếp theo là lưu lượng tàu qua eo biển, tiến triển ngừng bắn và khả năng nối lại đối thoại Mỹ – Iran.
