Vitalik Buterin đã quay lại một đề xuất cũ: thay vì lấy USD làm mốc mặc định cho stablecoin, người dùng có thể nắm giữ một rổ vị thế thị trường dự báo được cá nhân hóa theo chi tiêu của riêng mình.
Ý tưởng này đi ngược cách stablecoin phổ biến hiện nay và phản ánh cuộc tranh luận rộng hơn về việc hệ thống tài chính số có nhất thiết phải neo vào đồng USD hay không.
- Vitalik muốn thay USD bằng một cơ chế ổn định dựa trên rổ dự báo chi tiêu cá nhân.
- Ông cho rằng stablecoin neo USD vẫn vướng rủi ro chính sách tiền tệ, chi phí cơ hội và thiết kế oracle.
- USDT vẫn chiếm phần lớn nguồn cung stablecoin, trong khi các lựa chọn phi tập trung khác còn nhỏ hơn nhiều.
Đề xuất mới của Vitalik Buterin là gì?
Vitalik Buterin đề xuất bỏ đồng USD khỏi vai trò tham chiếu mặc định của stablecoin và thay bằng một rổ tài sản cá nhân hóa gắn với chi tiêu dự kiến của từng người.
Trong cách ông mô tả, một mô hình LLM chạy trên thiết bị của người dùng sẽ phân tích thói quen chi tiêu rồi tạo ra rổ vị thế thị trường dự báo tương ứng với số ngày chi phí trong tương lai. Theo đó, phần tăng trưởng tài sản có thể đến từ việc nắm giữ cổ phiếu, ETH hoặc tài sản khác, còn phần ổn định đến từ rổ cá nhân hóa.
Ông cũng cho rằng các thị trường dự báo nên được định giá bằng những tài sản mà người dùng thực sự muốn nắm giữ, chẳng hạn tiền tệ truyền thống có lãi suất, cổ phiếu được bọc hoặc ETH. Quan điểm của ông là các đồng tiền không sinh lãi tạo ra chi phí cơ hội quá lớn để làm lớp nền tảng.
Vì sao Vitalik muốn rời khỏi mốc USD?
Ông cho rằng việc neo stablecoin vào USD khiến các hệ thống được gọi là phi tập trung vẫn phụ thuộc vào chính sách tiền tệ và mức độ rủi ro địa chính trị của một đồng tiền quốc gia.
Về dài hạn, theo lập luận này, ngay cả lạm phát ở mức vừa phải cũng có thể làm giảm giá trị sử dụng của stablecoin neo USD. Ngoài ra, nếu stablecoin dùng ETH đã staking làm tài sản thế chấp, lợi suất từ phần tài sản bị khóa sẽ cạnh tranh với khoản sinh lời mà người dùng có thể nhận được từ kênh khác.
Vitalik cũng nhắc đến rủi ro ở tầng oracle. Ông cho rằng các hệ thống chủ yếu do nắm giữ token kiểm soát thường thiếu cơ chế phòng thủ tự nhiên và phải thu phí cao để khiến tấn công trở nên kém kinh tế. Nếu oracle bị các tác nhân có nguồn lực lớn chi phối, giao thức có thể gặp rủi ro.
Những lựa chọn thay thế đồng USD đang xuất hiện
Việc tìm kiếm một mốc giá khác USD không chỉ diễn ra trong crypto mà còn xuất hiện ở thương mại toàn cầu. Dữ liệu nghiên cứu của J.P. Morgan cho thấy ngày càng nhiều hợp đồng năng lượng trong thị trường hàng hóa được định giá bằng các đồng tiền khác USD, trong khi tỷ trọng dự trữ ngoại hối bằng USD đã giảm trong hai thập kỷ qua.
Ở cấp độ giao thương, một số thỏa thuận thanh toán song phương bằng tiền tệ địa phương cũng đã được nhắc tới. Tài liệu của Center for International Relations and Sustainable Development cho biết Nga hiện thực hiện khoảng một phần ba giao dịch thương mại bằng nhân dân tệ; Brazil và Trung Quốc đã đồng ý thanh toán thương mại trực tiếp giữa real và nhân dân tệ; còn Ấn Độ từng mua 1 triệu thùng dầu bằng rupee trong năm 2023.
Trong crypto, xu hướng này chưa chuyển thành thay đổi lớn về mặt sử dụng. Hiện 90% giao dịch ngoại hối và 48% thanh toán SWIFT vẫn được thực hiện bằng USD, còn phần lớn người dùng crypto vẫn ưu tiên stablecoin neo USD cho thanh toán và lưu trữ giá trị.
Stablecoin phi tập trung vẫn còn nhỏ so với USDT
USDT của Tether hiện chiếm khoảng 186,8 tỷ USD lưu hành, tương đương hơn 60% tổng nguồn cung stablecoin.
So với đó, các lựa chọn phi tập trung hoặc thay thế khác vẫn nhỏ hơn nhiều. Ethena’s USDe và Sky Dollar mỗi loại khoảng 6,3 tỷ USD, trong khi DAI đã giảm còn khoảng 4,5 tỷ USD.
Điều này cho thấy dù cuộc thảo luận về “hậu USD” đang tăng lên, stablecoin neo USD vẫn là chuẩn mặc định của phần lớn thị trường crypto.
Nhà đầu tư crypto nên theo dõi điểm nào?
Điểm cần theo dõi là liệu các mô hình stablecoin mới có tìm được cách cân bằng giữa ổn định giá, chi phí cơ hội và mức độ an toàn của oracle hay không.
Nếu các thiết kế thay thế chứng minh được tính khả thi, chúng có thể mở rộng lựa chọn ngoài mô hình neo USD. Ngược lại, phần lớn thanh khoản và nhu cầu thực tế hiện vẫn đang nghiêng về stablecoin gắn với đồng USD.
Tổng kết
Đề xuất của Vitalik Buterin đặt lại câu hỏi nền tảng về stablecoin: “ổn định” phải được đo theo USD hay theo nhu cầu chi tiêu thực tế của người dùng. Dù vậy, trên thị trường hiện nay, stablecoin neo USD vẫn đang chiếm ưu thế rõ rệt.
