Xung đột Mỹ–Israel với Iran đang gia tăng rủi ro gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz, gây áp lực trực tiếp lên các hãng xe nước ngoài như Toyota, Hyundai và nhiều thương hiệu Trung Quốc ở các thị trường ô tô quan trọng của Trung Đông.
Mối lo chính đến từ việc chiến sự lan sang tuyến thương mại, vận chuyển và năng lượng, làm tăng thời gian vận chuyển, chi phí logistics và nguy cơ chậm giao xe, đồng thời kéo theo biến động giá dầu khiến chi phí vận tải leo thang.
- Toyota, Hyundai và các hãng xe Trung Quốc chịu rủi ro lớn khi eo biển Hormuz bị siết chặt, ảnh hưởng chuỗi cung ứng xe và phụ tùng vào Trung Đông.
- Dòng chảy dầu qua Hormuz suy giảm mạnh, giá dầu tăng hơn 15% và tồn đọng khoảng 300 tàu chở dầu, làm tăng chi phí vận tải.
- Trung Quốc thúc đẩy Iran đảm bảo “hành lang an toàn” cho tàu dầu và LNG, trong khi các hãng xe theo dõi tác động lên doanh số và logistics.
Toyota, Hyundai và các hãng xe Trung Quốc đối mặt rủi ro lớn tại Trung Đông
Theo Bernstein, nhóm hãng xe nước ngoài này có mức độ rủi ro cao nhất khi xung đột ảnh hưởng các tuyến hàng hải và năng lượng trọng yếu, từ đó tác động trực tiếp đến vận chuyển xe, phụ tùng và chi phí logistics.
Bernstein ước tính thị phần tại khu vực Trung Đông (trong phạm vi thị trường liên quan của báo cáo) gồm Toyota khoảng 17%, Hyundai khoảng 10% và Chery khoảng 5%, tổng cộng xấp xỉ một phần ba doanh số được đề cập.
Tại Iran, các thương hiệu nội địa Iran Khodro và SAIPA vẫn dẫn trước, còn Chery đứng sau với khoảng 6% thị phần theo cùng báo cáo.
Bernstein cũng cảnh báo các hãng xe Trung Quốc khác chịu rủi ro do Trung Đông ngày càng là đầu ra lớn hơn cho xuất khẩu xe Trung Quốc. Năm 2025, khu vực này nhận khoảng 17% lượng xuất khẩu xe du lịch của Trung Quốc.
Eo biển Hormuz là điểm nghẽn năng lượng và logistics của ngành ô tô
Eo biển Hormuz vừa là tuyến vận chuyển năng lượng bận rộn, vừa là hành lang quan trọng cho tàu chở xe và linh kiện vào Trung Đông, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể làm tăng thời gian quá cảnh và chi phí chuỗi cung ứng.
Eo biển Hormuz nằm giữa Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman và Ấn Độ Dương. AlixPartners cho biết khoảng 20 triệu thùng dầu thô đi qua đây mỗi ngày, cho thấy mức độ phụ thuộc của thương mại năng lượng toàn cầu vào tuyến này.
Bernstein nhấn mạnh cùng tuyến này cũng mang tính “sống còn” cho vận chuyển xe và phụ tùng vào Trung Đông. Khi chiến sự tác động trực tiếp lên Hormuz, ngành ô tô bị ảnh hưởng trên đúng tuyến hàng hải đang duy trì cả thương mại năng lượng lẫn thương mại xe tại vùng Vịnh.
Đóng eo biển Hormuz có thể kéo dài thời gian vận chuyển thêm 10–14 ngày
Bernstein cho biết việc đóng eo biển Hormuz có thể khiến thời gian quá cảnh tăng thêm 10–14 ngày, kéo theo nguy cơ giảm doanh số, tăng chi phí logistics và chậm giao hàng nếu xung đột kéo dài.
Eunice Lee (Bernstein) viết trong ghi chú gửi nhà đầu tư rằng: “Việc đóng Eo biển Hormuz làm tăng thêm 10–14 ngày vào thời gian vận chuyển”, đồng thời cảnh báo “xung đột kéo dài và việc đóng eo biển sẽ làm giảm doanh số, tăng chi phí logistics và trì hoãn giao hàng”.
“Việc đóng Eo biển Hormuz làm tăng thêm 10–14 ngày vào thời gian vận chuyển… Xung đột kéo dài và việc đóng eo biển sẽ làm giảm doanh số, tăng chi phí logistics và trì hoãn giao hàng.”
– Eunice Lee, Bernstein, ghi chú nhà đầu tư
Giá dầu tăng hơn 15% và ùn ứ tàu chở dầu làm chi phí vận tải leo thang
Khi nguồn cung dầu và LNG qua Hormuz bị đe dọa, giá dầu đã tăng hơn 15%, qua đó đẩy chi phí vận tải tăng theo, trước hết thể hiện ở cước vận chuyển rồi lan sang chi phí toàn chuỗi trong ngành ô tô.
Diễn biến được ghi nhận khi Tehran tấn công các cơ sở năng lượng ở vùng Vịnh và các tàu qua eo biển. Trong thực tế logistics, giá nhiên liệu cao thường phản ánh ngay vào phụ phí nhiên liệu và cước vận tải, khiến bài toán chi phí cho nhập khẩu xe và linh kiện trở nên khó dự báo hơn.
Dữ liệu lưu lượng cho thấy mức giảm mạnh: Vortexa cho biết lượng tàu chở dầu thô đi qua eo biển giảm còn 4 tàu vào ngày 1/3, ngay sau khi giao tranh bùng phát, trong khi mức trung bình ngày kể từ tháng 1 là 24.
Vortexa và Kpler cũng ghi nhận khoảng 300 tàu chở dầu vẫn ở bên trong eo biển, tạo ra tồn đọng lớn trên một tuyến mà cả ngành năng lượng lẫn ngành ô tô đều khó có thể thiếu.
Trung Quốc thúc đẩy “hành lang an toàn” vận tải qua Hormuz
Trung Quốc đang trao đổi với Iran để đảm bảo tàu chở dầu thô và khí LNG của Qatar có thể đi qua Hormuz an toàn, do nền kinh tế này phụ thuộc lớn vào tuyến hàng hải trên.
Theo Reuters dẫn ba nguồn ngoại giao, Bắc Kinh muốn bảo vệ quyền tiếp cận vận tải biển khi chiến sự tại Tehran leo thang. Trung Quốc có quan hệ thân thiện với Iran nhưng mức độ “phơi nhiễm” với Hormuz rất cao: nước này nhận khoảng 45% lượng dầu qua eo biển.
Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy một tàu tên Iron Maiden đã đi qua eo biển qua đêm sau khi đổi tín hiệu thành “China-owner”. Tuy nhiên, một chuyến qua lại đơn lẻ không đủ xoa dịu thị trường; tâm lý vẫn chờ thêm nhiều lượt tàu được khơi thông rõ rệt.
Tác động lên các hãng xe: Toyota theo dõi rủi ro, Stellantis bị chú ý vì độ nhạy với giá nhiên liệu
Bernstein đánh giá ảnh hưởng lên các hãng xe Nhật hiện “tạm thời có vẻ hạn chế”, nhưng cần theo dõi sát; ở châu Âu, Stellantis được xem là nhóm có mức độ nhạy cảm cao hơn do bối cảnh khó khăn sẵn có.
Toyota cho biết qua email rằng hãng “không kinh doanh tại Iran và không có nhân viên thường trú ở đó”, đồng thời “đang theo dõi chặt chẽ tình hình và ưu tiên an toàn cho nhân viên thường trú tại Trung Đông và các bên liên quan”.
Với châu Âu, Bernstein nêu Stellantis (công ty mẹ của Chrysler và Jeep) có thể là bên chịu phơi nhiễm lớn nhất. Eunice Lee viết rằng tác động của giá xăng tăng đã phản ánh vào việc cổ phiếu Stellantis giảm 11% kể từ khi đóng cửa phiên thứ Sáu tuần trước.
Stellantis cho biết tuần này rằng hãng “đang theo dõi chặt chẽ diễn biến trên các quốc gia bị ảnh hưởng” và “chưa thể đánh giá đầy đủ tác động tiềm tàng lên hoạt động địa phương”.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao eo biển Hormuz lại quan trọng với ngành ô tô ở Trung Đông?
Vì đây là tuyến hàng hải quan trọng không chỉ cho dầu và LNG mà còn cho vận chuyển xe và linh kiện vào Trung Đông. Khi Hormuz bị gián đoạn, thời gian vận chuyển và chi phí logistics có thể tăng, dẫn đến chậm giao xe và áp lực lên giá bán.
Thị phần của Toyota, Hyundai và Chery ở Trung Đông theo Bernstein là bao nhiêu?
Bernstein nêu Toyota khoảng 17%, Hyundai khoảng 10% và Chery khoảng 5% trong thị trường liên quan của báo cáo. Cộng lại, nhóm này chiếm xấp xỉ một phần ba doanh số được đề cập.
Đóng eo biển Hormuz có thể làm chậm giao hàng bao lâu?
Bernstein cho biết việc đóng Hormuz có thể khiến thời gian quá cảnh tăng thêm 10–14 ngày. Nếu xung đột kéo dài, rủi ro có thể mở rộng sang giảm doanh số, tăng chi phí logistics và trì hoãn giao hàng.
Tại sao giá dầu tăng lại ảnh hưởng đến hoạt động bán và giao xe?
Khi giá dầu tăng, chi phí vận tải thường tăng theo thông qua cước vận chuyển và phụ phí nhiên liệu. Điều này làm tăng chi phí nhập khẩu xe, linh kiện và phân phối nội địa, tạo áp lực lên biên lợi nhuận và có thể ảnh hưởng đến giá tới tay người mua.
Trung Quốc liên quan gì đến căng thẳng tại Hormuz?
Trung Quốc phụ thuộc lớn vào tuyến Hormuz và được nêu là nhận khoảng 45% lượng dầu qua eo biển. Vì vậy, Trung Quốc được cho là đang trao đổi với Iran để thúc đẩy việc bảo vệ luồng vận tải an toàn cho tàu dầu và LNG.
