a16z crypto cho rằng tốc độ xử lý giao dịch thuần túy không còn là tiêu chí đủ để đánh giá blockchain phục vụ giao dịch quy mô lớn.
Khả năng đưa giao dịch vào mạng lưới đúng thời điểm và theo thứ tự có thể dự đoán ngày càng quan trọng với ngân hàng, tổ chức phát hành tài sản và nhà tạo lập thị trường khi chuyển hoạt động lên blockchain.
- Thông lượng blockchain đã tăng hơn 100 lần trong 5 năm, nhưng tốc độ cao không bảo đảm giao dịch được xử lý đúng hạn.
- Trì hoãn hoặc sắp xếp lại giao dịch có thể làm nhà tạo lập thị trường chịu thiệt hại và khiến thanh khoản suy giảm.
- Cơ chế sắp xếp giao dịch công bằng, dễ dự đoán sẽ là yếu tố quan trọng để thu hút dòng lệnh tổ chức.
Thông lượng cao không còn là lợi thế duy nhất
Thông lượng blockchain chỉ phản ánh số giao dịch mạng lưới có thể xử lý, không cho biết thời điểm từng giao dịch được thực hiện hoặc thứ tự giao dịch được áp dụng.
Trong báo cáo State of Crypto 2025, a16z cho biết tổng thông lượng của các mạng lưới lớn đã tăng hơn 100 lần trong 5 năm, từ dưới 25 giao dịch mỗi giây lên hơn 3.400 giao dịch mỗi giây. Một số hệ thống vận hành thực tế được cho là đã xử lý hàng chục nghìn giao dịch mỗi giây.
Tuy nhiên, độ trễ một giây có thể chấp nhận được với thanh toán nhưng lại gây vấn đề nghiêm trọng trong thị trường giao dịch, đặc biệt khi giá biến động nhanh. Vì vậy, độ đúng hạn và khả năng dự đoán của việc thực thi giao dịch trở thành tiêu chí quan trọng hơn.
Blockchain nhanh vẫn có thể xử lý giao dịch kém
Một blockchain nhanh vẫn có thể tạo ra kết quả bất lợi nếu giao dịch bị trì hoãn hoặc sắp xếp lại ngoài dự đoán của người tham gia.
Trong ví dụ của a16z, một thông báo từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể khiến giá tài sản biến động mạnh. Nhà tạo lập thị trường khi đó cần hủy các báo giá cũ và thay thế bằng báo giá mới. Nếu lệnh hủy không được truyền đi kịp thời, bên kinh doanh chênh lệch giá có thể dựa vào báo giá cũ để giao dịch trước khi nhà tạo lập thị trường cập nhật lệnh, từ đó gây thiệt hại cho bên cung cấp thanh khoản.
Nghiên cứu trước đó của a16z về khả năng thực thi on-chain có thể dự đoán cho rằng các giao dịch hợp lệ cần được đưa vào quy trình và sắp xếp theo những quy tắc mà người tham gia có thể hiểu trước.
a16z cũng đề xuất khái niệm Strong Chain Quality, theo đó các bên tham gia được bảo đảm quyền tiếp cận một phần trong mỗi block. Cơ chế này nhằm hạn chế ảnh hưởng quá lớn của một bên đề xuất block hoặc các thành phần khác đối với thứ tự giao dịch.
MEV làm nổi bật rủi ro sắp xếp lại giao dịch
MEV là giá trị có thể thu được bằng cách thay đổi thứ tự, đưa vào hoặc loại bỏ giao dịch, qua đó làm rõ rủi ro khi thứ tự thực thi không công bằng hoặc khó dự đoán.
Một ví dụ là tấn công sandwich: kẻ tấn công đặt một giao dịch trước và một giao dịch sau lệnh của người dùng để hưởng lợi từ biến động giá do lệnh ở giữa tạo ra.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) từng cảnh báo vào tháng 6/2022 rằng các validator có thể khai thác việc sắp xếp giao dịch để thực hiện front-running và giao dịch sandwich, những hành vi không được phép trên các thị trường truyền thống.
Tháng 12/2023, IOSCO cũng đề cập đến vấn đề bảo vệ nhà đầu tư và tính toàn vẹn của thị trường trong chín khuyến nghị chính sách về tài chính phi tập trung.
Một nghiên cứu về sắp xếp giao dịch công bằng công bố vào tháng 9/2026 dẫn lại ước tính hơn 686 triệu USD giá trị đã bị trích xuất lũy kế từ người dùng Ethereum liên quan đến MEV. Con số này được nghiên cứu sử dụng từ một công trình trước đó, không phải tổng thiệt hại riêng của năm 2026.
Yêu cầu đối với blockchain khi dòng vốn tổ chức chuyển on-chain
Blockchain muốn thu hút dòng lệnh tổ chức cần duy trì sự công bằng và hiệu quả khi thị trường chịu áp lực cao, thay vì chỉ đạt thông lượng lớn trong điều kiện bình thường.
Khi ngày càng nhiều vốn chuyển lên blockchain, việc bảo vệ nhà tạo lập thị trường và người dùng khỏi sự trì hoãn hoặc sắp xếp giao dịch bất lợi có thể ảnh hưởng đến mức chênh lệch giá và thanh khoản chung.
Trên Solana, hoạt động sandwich độc hại được mô tả là đã trở thành một phần nhỏ trong hoạt động blockspace sau khi mạng lưới áp dụng các phương thức sắp xếp hiệu quả hơn, định tuyến giao dịch riêng tư và thực thi bảo mật.
Hoạt động trích xuất độc hại hiện chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong hoạt động blockspace, trong khi phần lớn giá trị từ việc sắp xếp giao dịch phản ánh sự cạnh tranh hợp pháp để được đưa vào block và xử lý nhanh.
– Lucas Bruder, đồng sáng lập kiêm CEO Jito Labs
Những cơ chế cần thiết cho việc thực thi công bằng và có thể dự đoán phức tạp hơn các công nghệ đang được sử dụng. a16z nhận định các cơ chế tối ưu hóa việc thực hiện lệnh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Tổng kết
Đối với blockchain phục vụ giao dịch, thông lượng cao cần đi kèm khả năng xử lý đúng hạn, sắp xếp công bằng và dễ dự đoán. Đây có thể là điều kiện quan trọng để các mạng lưới thu hút dòng lệnh tổ chức và duy trì thanh khoản.
