Nhiều blockchain mới từng huy động tới 1,2 tỷ USD nhưng phần lớn sụt hơn 96% so với đỉnh, cho thấy vốn VC lớn không đảm bảo dự án có người dùng, phí, thanh khoản hay hệ sinh thái ứng dụng.
Làn sóng gọi vốn vẫn diễn ra mạnh, nhưng dữ liệu gần đây cho thấy nhiều mạng lưới “được rót tiền quá mức” nhanh chóng mất hoạt động sau giai đoạn hype, airdrop hoặc ưu đãi, khiến các chỉ số sử dụng và phát triển lao dốc.
- Nhiều dự án blockchain gọi vốn lớn đang giảm trên 96% so với đỉnh và hụt hơi về hoạt động on-chain.
- Tăng trưởng nhờ airdrop/khuyến khích thường không bền vững, nhu cầu thực tập trung ở Ethereum, Solana và BNB Chain.
- Hoạt động developer là chỉ báo quan trọng, nhiều chain thiếu đội ngũ phát triển và dApp mới dù được cấp vốn.
Các blockchain gọi vốn lớn đang kém hiệu quả so với kỳ vọng
Ngay cả những chain huy động tối đa 1,2 tỷ USD cũng ghi nhận hiệu suất yếu, với nhóm 10 thương vụ gọi vốn gần đây đều giảm hơn 96% so với mức đỉnh.
Dữ liệu từ CryptoRank cho thấy nhiều dự án nổi bật trong vài năm gần đây đã tiếp cận nguồn vốn rất lớn nhưng vẫn “underperform” so với kỳ vọng thị trường, tham khảo tại dữ liệu CryptoRank.
Trong nhóm các thương vụ huy động vốn lớn gần đây, toàn bộ top 10 đều giảm trên 96% so với đỉnh. Kadena được mô tả là phải dựa vào nỗ lực cộng đồng và gần như trở thành chain “chết”, thiếu giao dịch và thanh khoản.
Một số dự án khác cũng yếu về lực kéo người dùng và doanh thu phí. Moonbeam chỉ quanh khoảng 200 người dùng mỗi ngày, trong khi Scroll tạo ra dưới 500 USD phí hằng ngày dù đã huy động 80 triệu USD.
Với Berachain, dữ liệu theo dõi on-chain cho thấy dự án thường xuyên có dưới 100 USD phí hằng ngày, tham khảo tại trang thống kê Berachain trên DefiLlama. Bức tranh chung là nhiều dự án giảm trên hầu hết thước đo: cộng đồng, thanh khoản và số ứng dụng được triển khai.
Việc dự án crypto thất bại không hiếm, nhưng mức độ suy giảm trở nên cực đoan hơn ở các chain thu hút nhiều vốn VC. Gọi vốn phản ánh niềm tin và sentiment, nhưng không đủ để tự tạo ra hệ sinh thái sôi động nếu thiếu nhu cầu thực và sản phẩm phù hợp.
Các chain “được rót tiền quá mức” đã mất hoạt động on-chain
Nhiều chain từng được thổi phồng thường tụt mạnh về hoạt động, đặc biệt sau khi hết động lực airdrop hoặc ưu đãi, cho thấy tăng trưởng không đến từ nhu cầu tự nhiên.
Không chỉ các dự án mới, một số mạng từ chu kỳ bull trước cũng suy yếu. Polkadot hiện chỉ còn một lượng nhỏ giao dịch hằng ngày và khoảng 6.249 tài khoản theo trang theo dõi, xem tại trình theo dõi Polkadot.
Các mạng như BOBA, BLAST, CELO, MANTA và một số dự án khác thường chỉ “nóng” trong mùa airdrop hoặc mùa khuyến khích. Khi ưu đãi kết thúc, hoạt động giảm ngay lập tức, hàm ý nhu cầu ngoài các hệ như Ethereum, Solana và BNB Chain vẫn hạn chế.
Một trở ngại khác của nhiều mạng mới là phụ thuộc market maker để tạo thanh khoản cho token. Với MANTA, dự án bị ảnh hưởng nặng khi các yếu tố liên quan market maker làm sụp đổ niềm tin và tổn hại danh tiếng.
Trước đây, ngay cả các chain ít hoạt động vẫn có thể “hứa hẹn” phát triển trong tương lai. Nhưng bối cảnh được mô tả cho năm 2026 cho thấy các bên thắng cuộc đã lộ diện, khiến nhiều mạng còn lại dễ bị lãng quên hoặc đi tới đóng cửa.
Hoạt động developer là chỉ báo sống còn của một blockchain
Số developer và tần suất triển khai smart contract là thước đo quan trọng, vì đội ngũ thường chọn mạng có thanh khoản và người dùng cao thay vì chạy theo ưu đãi ngắn hạn.
Một chỉ báo thay thế cho thành công của chain là hoạt động developer và số lần triển khai smart contract. Developer khan hiếm, và các team thường ưu tiên mạng có thanh khoản tốt; vì vậy, nhiều chain chỉ có “đỉnh” phát triển ban đầu nhờ incentive rồi nhanh chóng đóng băng khi không còn ứng dụng mới.
Các chain non-EVM (ngoài Solana) bị ảnh hưởng rõ rệt, do rào cản ngôn ngữ lập trình và tech stack mới. Điều này khiến đội ngũ ngại thử chain mới nếu không có khuyến khích đủ mạnh hoặc lợi thế sản phẩm rõ ràng.
Một hệ quả được nêu là Moonbeam chỉ thu hút 217 developer, trong khi Solana có hơn 10.000 developer triển khai. Dòng chảy developer vì thế tập trung vào các chain EVM, các L2 và các mạng “legacy” từ chu kỳ trước, còn một số dự án gọi vốn lớn như Kadena lại không xây được cộng đồng developer tương xứng.
Trong vài năm tới, có thể sẽ xuất hiện thêm các “dead chain” khi ứng dụng Web3 đặt nặng yếu tố thanh khoản và phân phối người dùng. Các L1 thay thế dễ trở nên trùng lặp, còn VC có xu hướng chọn lọc hơn, tham khảo danh sách vòng gọi vốn tại trang Funding Rounds của CryptoRank.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao blockchain gọi vốn lớn vẫn có thể thất bại?
Vì vốn VC chủ yếu phản ánh kỳ vọng ở thời điểm gọi vốn, nhưng không đảm bảo có nhu cầu sử dụng thật, thanh khoản bền vững, dApp đủ hấp dẫn hoặc cộng đồng developer mạnh. Khi các chỉ số người dùng, phí và ứng dụng không tăng tự nhiên, dự án dễ suy giảm mạnh.
Airdrop và chương trình khuyến khích ảnh hưởng thế nào đến số liệu hoạt động?
Nhiều chain tăng hoạt động mạnh trong giai đoạn airdrop/incentive, nhưng giảm ngay khi ưu đãi kết thúc. Điều này cho thấy tăng trưởng có thể không mang tính hữu cơ, và người dùng chỉ “đến vì phần thưởng” thay vì vì sản phẩm.
Chỉ số nào giúp đánh giá sức khỏe hệ sinh thái blockchain?
Các chỉ số thường được dùng gồm hoạt động developer, số dApp/smart contract mới, người dùng hằng ngày, phí tạo ra, thanh khoản và mức độ bền vững của cộng đồng. Thiếu một hoặc nhiều trụ cột này, chain dễ rơi vào trạng thái kém hoạt động.
Vì sao developer thường chọn các mạng có thanh khoản cao?
Thanh khoản giúp dApp dễ có người dùng, dòng tiền và cơ hội doanh thu, đồng thời giảm rủi ro vận hành. Vì vậy, nhiều team ưu tiên triển khai trên các hệ có hệ sinh thái lớn và sẵn người dùng, thay vì một chain mới chỉ dựa vào incentive.
