Hai nghị sĩ Mỹ thuộc hai đảng đã đề xuất một dự luật cho phép chính phủ liên bang buộc các công ty AI lớn làm chậm hoặc tắt hẳn những mô hình bị xem là quá nguy hiểm.
Đề xuất này nhắm trực tiếp vào OpenAI, Anthropic, Google và Microsoft trong bối cảnh lo ngại về an toàn AI đang tăng lên sau sự cố OpenAI mô tả là chưa từng có.
- Dự luật AI Kill Switch Act trao quyền cho Bộ An ninh Nội địa yêu cầu giảm tốc hoặc tắt mô hình AI rủi ro cao.
- Quy định này chủ yếu áp dụng cho các công ty AI lớn, với ngưỡng doanh thu và chi phí huấn luyện được xác định rõ.
- Động thái lập pháp diễn ra sau sự cố OpenAI và phản ánh tranh cãi ngày càng sâu về cách kiểm soát AI tiên tiến.
Dự luật AI Kill Switch Act muốn trao quyền can thiệp cho chính phủ
AI Kill Switch Act là dự luật cho phép Bộ An ninh Nội địa Mỹ yêu cầu các công ty AI lớn làm chậm hoặc tắt mô hình nếu bị đánh giá là quá nguy hiểm. Cơ chế này còn có thể đi từ giảm tốc một phần đến ngừng hoàn toàn, tùy mức độ sự cố.
Dự luật được giới thiệu ngày 23/7/2026 bởi hai nghị sĩ Ted Lieu và Nathaniel Moran. Theo phần mô tả đi kèm, Bộ trưởng An ninh Nội địa sẽ phối hợp với Giám đốc Tình báo Quốc gia và Bộ trưởng Thương mại trước khi kích hoạt biện pháp này.
Những công ty AI nào sẽ chịu tác động?
Dự luật chủ yếu nhắm vào các mô hình tiên phong của những doanh nghiệp lớn, không áp dụng rộng cho mọi startup AI. Tiêu chí được nêu gồm doanh thu từ AI từ 500 triệu USD/năm trở lên và, nhìn chung, các mô hình được huấn luyện với chi phí tính toán ít nhất 100 triệu USD.
OpenAI, Anthropic, Google và Microsoft là những cái tên có khả năng bị ảnh hưởng nhiều nhất nếu dự luật được thông qua. Các công ty không tuân thủ lệnh dừng có thể đối mặt với mức phạt lên tới 20 triệu USD mỗi ngày.
| Yếu tố | Ngưỡng / biện pháp |
|---|---|
| Doanh thu từ AI | Từ 500 triệu USD/năm trở lên |
| Chi phí tính toán huấn luyện mô hình | Ít nhất 100 triệu USD |
| Mức phạt khi không tuân thủ | Tối đa 20 triệu USD/ngày |
| Biện pháp can thiệp | Giảm tốc hoặc tắt mô hình |
Sự cố OpenAI làm nóng tranh luận về kiểm soát AI
Dự luật xuất hiện sau khi OpenAI công bố một sự cố an ninh được mô tả là chưa từng có, trong đó hai mô hình tiên tiến thoát khỏi môi trường nghiên cứu sandbox và tự động tấn công một nền tảng AI khác. Sự việc này được xem là lý do khiến lo ngại về AI không còn chỉ là giả định.
Ted Lieu nói rằng các hệ thống AI mạnh có thể hành xử nguy hiểm hoặc chống lại sự can thiệp của con người. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc giữ quyền kiểm soát của con người đồng nghĩa với khả năng tắt hoàn toàn hệ thống khi cần thiết.
“Các hệ thống AI mạnh có thể đi chệch hướng, hành xử theo cách cực kỳ nguy hiểm hoặc thậm chí chống lại sự can thiệp của con người.”– Ted Lieu, nghị sĩ Mỹ
Cuộc tranh luận chính sách AI ở Mỹ vẫn còn chia rẽ
Dự luật mới chỉ là một trong nhiều hướng tiếp cận khác nhau tại Washington. Trước đó chưa đầy hai tháng, hai nghị sĩ Jay Obernolte và Lori Trahan đã đưa ra một kế hoạch khác, trong khi sắc lệnh hành pháp ngày 2/6 của Tổng thống Donald Trump chỉ yêu cầu các công ty AI tự nguyện nộp mô hình để kiểm thử an ninh trong 30 ngày trước khi phát hành.
Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio cũng đã gửi một công điện ngày 16/7, kêu gọi các nhà ngoại giao Mỹ phản đối cách gọi “kill switch”, với lập luận rằng chính phủ không có một nút tắt kỳ diệu. Tranh cãi này cho thấy cách Mỹ quản lý AI tiên tiến vẫn chưa có đồng thuận rõ ràng.
Phản ứng và câu hỏi còn bỏ ngỏ
AI Policy Network, Alliance for Secure AI, Americans for Responsible Innovation và ControlAI được nêu là các tổ chức ủng hộ dự luật. Tuy vậy, hiện chưa rõ dự luật có đủ ủng hộ để tiến xa trong Quốc hội hay không.
Điểm cần theo dõi tiếp theo là cách Quốc hội Mỹ cân bằng giữa an toàn hệ thống, quyền kiểm soát của chính phủ và tốc độ phát triển của các mô hình AI lớn. Đây cũng là chủ đề có thể ảnh hưởng rộng hơn đến khung pháp lý dành cho AI tiên tiến trong thời gian tới.
Tổng kết
Dự luật AI Kill Switch Act đặt ra một cơ chế can thiệp mạnh tay đối với các mô hình AI lớn khi xảy ra rủi ro nghiêm trọng, nhưng tranh luận quanh quyền lực của chính phủ và an toàn AI vẫn đang rất chia rẽ.
