Liên minh châu Âu (EU) đã đưa vào gói trừng phạt thứ 21 một cơ chế mới cho phép chặn toàn bộ một quốc gia thứ ba cung cấp dịch vụ crypto nếu bị xem là hỗ trợ Nga né trừng phạt.
Đây là bước đi đáng chú ý vì lần đầu tiên EU tạo cơ sở pháp lý để nhắm tới cả một khu vực pháp lý, thay vì chỉ xử lý từng công ty riêng lẻ. Gói này cũng đi kèm các biện pháp trực tiếp với 14 doanh nghiệp liên quan đến dịch vụ crypto.
- EU có thể cấm toàn bộ một quốc gia thứ ba cung cấp dịch vụ crypto nếu phát hiện hỗ trợ né trừng phạt.
- 14 doanh nghiệp liên quan đến crypto từ nhiều khu vực đã bị thêm vào danh sách cấm giao dịch.
- Cơ chế này hiện là đòn răn đe pháp lý, chưa được kích hoạt thành lệnh cấm thực tế.
Cơ chế mới của EU nhắm tới toàn bộ quốc gia thứ ba
EU đã xây dựng một công cụ pháp lý cho phép chặn giao dịch crypto với cả một khu vực pháp lý bên ngoài khối nếu khu vực đó bị đánh giá là giúp Nga né trừng phạt. Cơ chế này được mô tả như một “lệnh cấm toàn diện đối với dịch vụ crypto-asset từ quốc gia thứ ba”.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ EU chưa cần áp dụng ngay. Trên thực tế, đây là một đòn răn đe mạnh, cho phép Brussels tạo sức ép trước khi quyết định có kích hoạt biện pháp hay không.
14 doanh nghiệp crypto đã bị đưa vào danh sách cấm giao dịch
Gói trừng phạt mới đã bổ sung 14 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ liên quan đến crypto vào danh sách cấm giao dịch của EU. Các đơn vị này đến từ Georgia, Panama, UAE, quần đảo Marshall, Kyrgyzstan và Belarus.
Song song với đó, Ủy ban châu Âu cũng mở rộng hạn chế với công dân Nga, theo đó họ không còn được phép sở hữu hoặc quản lý bất kỳ doanh nghiệp nào liên quan đến crypto.
Tác động vượt ra ngoài Nga và thị trường châu Âu
Biện pháp này không chỉ tác động đến các tổ chức liên quan trực tiếp đến Nga mà còn có thể ảnh hưởng tới doanh nghiệp crypto ở các nước trung gian. Nếu lệnh cấm toàn bộ quốc gia thứ ba được kích hoạt, các công ty tại những nơi như Panama hoặc UAE có thể phải chọn giữa thị trường EU và khách hàng Nga.
Bên cạnh crypto, gói trừng phạt còn nằm trong chiến lược siết rộng hơn với tài chính và năng lượng, bao gồm các hạn chế với hơn 100 ngân hàng Nga và việc ngăn họ sử dụng dịch vụ nhắn tin tài chính. Một số ý kiến lo ngại các biện pháp này có thể tạo lợi thế chiến lược cho bên khác thay vì chỉ làm suy yếu kinh tế Nga.
Gói trừng phạt được thông qua sau nhiều tuần đàm phán
Việc chốt gói trừng phạt mất nhiều tuần vì các nước thành viên còn bất đồng về một số nội dung. Do yêu cầu đồng thuận tuyệt đối, từng quốc gia đều có thể tác động đến bản cuối cùng.
Một số đề xuất đã bị loại bỏ hoặc nới nhẹ, gồm các biện pháp với nhập khẩu cá Nga và với Thượng phụ Kirill. Biện pháp với nhà máy lọc dầu Kulevi ở Georgia cũng được thiết kế với giai đoạn chuyển tiếp 6 tháng trước khi áp dụng lệnh cấm giao dịch.
EU đang phát tín hiệu gì tiếp theo?
EU đang cho thấy sẽ tiếp tục tăng áp lực lên các cấu trúc bị nghi ngờ hỗ trợ Nga né trừng phạt, nhưng vẫn giữ khoảng trống để lựa chọn thời điểm triển khai. Gói trừng phạt thứ 22 đã được nhắc đến như bước tiếp theo đang được chuẩn bị.
Đối với các công ty crypto ngoài EU, rủi ro trước mắt không nằm ở cú sốc tức thì mà ở khung pháp lý đã được đặt sẵn. Nếu các tuyến trung gian tiếp tục bị xem là kênh né trừng phạt, Brussels có sẵn công cụ để mở rộng biện pháp sang cả một quốc gia.
Trường hợp Arkady Dvorkovich nằm trong danh sách cá nhân bị trừng phạt
Arkady Dvorkovich, Chủ tịch Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE), đã cho biết ông tạm dừng hoạt động tại tổ chức sau khi bị đưa vào danh sách trừng phạt mới của EU. Ông gọi quyết định này là “bất hợp pháp và không công bằng”.
Ông cũng nói sẽ thách thức biện pháp này bằng mọi cách có thể. Dvorkovich là cựu phó thủ tướng Nga, còn Viswanathan Anand sẽ đảm nhiệm vai trò chủ tịch lâm thời của FIDE.
Tổng kết
Gói trừng phạt thứ 21 của EU không chỉ mở rộng danh sách mục tiêu mà còn tạo ra một công cụ mới có thể tác động tới cả một quốc gia thứ ba trong lĩnh vực crypto. Hiện cơ chế này mới là đòn cảnh báo, nhưng nó cho thấy EU đang sẵn sàng siết mạnh hơn nếu cho rằng việc né trừng phạt vẫn tiếp diễn.
