Cơ quan quản lý Trung Quốc thúc đẩy nhân dân tệ số

Trung Quốc đang thúc đẩy sửa Luật Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc để có thể chính thức công nhận e-CNY (nhân dân tệ số) là “tiền pháp định”, nhằm đưa khung pháp lý theo kịp công nghệ và chuẩn hóa việc chấp nhận thanh toán như tiền mặt.

Trong khi đại lục tập trung vào địa vị pháp lý của tiền số do ngân hàng trung ương phát hành, Hong Kong lại siết cấp phép stablecoin với số lượng rất ít. Hai hướng đi này cho thấy cách Trung Quốc quản trị rủi ro tiền điện tử, nhưng vẫn mở cửa có kiểm soát cho đổi mới tài chính.

Trung Quốc thúc đẩy công nhận e-CNY là tiền pháp định

Đề xuất mới kêu gọi sửa Luật Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc để xác định rõ e-CNY là tiền pháp định, qua đó tạo nền tảng pháp lý quốc gia thay vì chỉ dựa vào thí điểm và mệnh lệnh hành chính.

Tại kỳ họp năm 2026 của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC) và Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (CPPCC), ông Fu Xiguo, đại biểu NPC và cựu lãnh đạo chi nhánh Liêu Ninh của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC), đã nộp kiến nghị chính thức nhằm đẩy nhanh việc sửa đổi Luật Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.

Luật hiện hành được sửa lần gần nhất vào năm 2003. Lập luận trung tâm của ông Fu là khung pháp lý từ năm 2003 không còn đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế hiện đại, đặc biệt khi các hạ tầng thanh toán và đổi mới công nghệ đã thay đổi mạnh.

Năm 2003, thanh toán di động và công nghệ blockchain chưa phổ biến trong đời sống kinh tế. Theo đó, luật hiện tại không định nghĩa rõ ràng e-CNY (nhân dân tệ số) là “tiền pháp định”, khiến việc triển khai thiếu một tiêu chuẩn pháp lý thống nhất trên phạm vi quốc gia.

Nếu e-CNY được công nhận là tiền pháp định bằng luật, mọi cá nhân và doanh nghiệp sẽ phải chấp nhận e-CNY để thanh toán, tương tự như tiền giấy và tiền xu. Đây là khác biệt cốt lõi giữa “được khuyến khích sử dụng” và “bắt buộc được chấp nhận” theo khuôn khổ tiền pháp định.

Tại Hội nghị Công tác Tài chính Trung ương năm 2023, mục tiêu xây dựng một hệ thống ngân hàng trung ương hiện đại đã được nêu ra. Theo dữ liệu công bố bởi PBoC, e-CNY đã được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như bán lẻ, giao thông và dịch vụ chính phủ, nhưng mức độ áp dụng chủ yếu dựa trên chỉ đạo hành chính và các chương trình thí điểm hơn là quy định luật ở cấp quốc gia.

Luật năm 2003 bị xem là không theo kịp kinh tế số

Lý do sửa luật là để cập nhật định nghĩa và cơ chế quản trị tiền tệ trong bối cảnh thanh toán số và công nghệ mới, khi các khái niệm của năm 2003 không còn bao phủ đầy đủ thực tiễn hiện nay.

Các hệ sinh thái thanh toán đã chuyển dịch từ tiền mặt sang thanh toán điện tử, và từ kênh truyền thống sang nền tảng số. Khi hạ tầng đổi mới phát triển nhanh, rủi ro cũng thay đổi, gồm an ninh tài chính, tính liền mạch của hệ thống thanh toán, và yêu cầu giám sát phù hợp với sản phẩm mang tính “tiền” trong môi trường số.

Trong bối cảnh đó, việc đưa e-CNY vào vị thế tiền pháp định có thể giúp xác lập nguyên tắc chấp nhận thanh toán, trách nhiệm của các bên liên quan, và chuẩn hóa thực thi trên toàn quốc. Đồng thời, nó giảm phụ thuộc vào các cơ chế thí điểm rời rạc, vốn có thể khác nhau giữa địa phương và theo từng giai đoạn.

Hong Kong siết cấp phép stablecoin để ưu tiên kiểm soát rủi ro

Hong Kong dự kiến chỉ cấp lô giấy phép stablecoin đầu tiên cho số lượng rất ít đơn vị, qua đó tăng khả năng giám sát từng nhà phát hành và giảm nguy cơ biến động thị trường.

Các báo cáo gần đây cho biết Cơ quan Tiền tệ Hong Kong (HKMA) dự kiến công bố lô giấy phép stablecoin đầu tiên không lâu sau “Lưỡng hội” năm 2026 tại Bắc Kinh. HKMA nhận hồ sơ từ 36 tổ chức, nhưng các nguồn tin cho biết lô đầu sẽ rất nhỏ, nhiều khả năng dưới 4 giấy phép.

RD Technologies, công ty có liên hệ với cựu Tổng giám đốc HKMA Norman Chan Tak-lam, từng tham gia quá trình thử nghiệm, nhưng được cho là có thể chưa nằm trong nhóm được cấp phép ngay ở đợt đầu tiên.

Trong khuôn khổ “Lưỡng hội”, ông Ding Xuexiang, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện phụ trách công việc Hong Kong và Macau, đã gặp các đoàn đại biểu để thảo luận vai trò của thành phố. Ông nhấn mạnh các ngành mới nổi như tài sản ảo và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển nhanh, vừa tạo động lực tài chính, vừa kéo theo rủi ro đáng kể đối với an ninh tài chính.

Ông Ding dùng ẩn dụ “mũi giáo và tấm khiên”: cần dùng công nghệ để tăng trưởng (mũi giáo) nhưng đồng thời phải dựng phòng tuyến (tấm khiên) để bảo vệ nền kinh tế. Với Hong Kong, an ninh tài chính của thành phố có tác động trực tiếp đến ổn định tài chính của toàn quốc.

Bằng cách giới hạn số lượng giấy phép stablecoin, HKMA có điều kiện giám sát chặt từng đơn vị phát hành, kiểm soát chất lượng dự trữ, quản trị rủi ro vận hành và tuân thủ. Cách tiếp cận “ít nhưng kiểm soát sâu” cũng nhằm tránh kịch bản biến động mạnh từng xảy ra trong các vụ sụp đổ stablecoin trên thị trường toàn cầu những năm trước.

Những câu hỏi thường gặp

Vì sao Trung Quốc muốn sửa Luật Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc?

Vì luật sửa lần gần nhất năm 2003 bị cho là không theo kịp nền kinh tế hiện đại, khi thanh toán di động và công nghệ blockchain phát triển mạnh. Việc sửa luật nhằm cập nhật khung pháp lý cho tiền tệ và làm rõ vị thế của e-CNY.

e-CNY là gì và “tiền pháp định” nghĩa là gì trong trường hợp này?

e-CNY là nhân dân tệ số do PBoC phát hành. Nếu được xác định là tiền pháp định bằng luật, e-CNY sẽ có địa vị tương tự tiền giấy và tiền xu, nghĩa là các bên trong nền kinh tế phải chấp nhận e-CNY để thanh toán theo quy định.

Hong Kong dự kiến cấp bao nhiêu giấy phép stablecoin trong đợt đầu?

HKMA nhận hồ sơ từ 36 tổ chức, nhưng các nguồn tin cho biết lô giấy phép stablecoin đầu tiên có thể rất ít, nhiều khả năng dưới 4 giấy phép.

Vì sao Hong Kong giới hạn số giấy phép stablecoin?

Giới hạn số giấy phép giúp HKMA giám sát sát sao từng nhà phát hành, giảm rủi ro đối với an ninh tài chính và hạn chế nguy cơ biến động thị trường. Cách làm này cũng nhằm tránh các cú sốc từng xảy ra trong các vụ sụp đổ stablecoin trên thị trường toàn cầu.