Tòa án Anh xem xét Bitcoin có phải hoàn trả bằng Bitcoin không?

Một vụ việc tại London đang đặt ra câu hỏi pháp lý quan trọng: tòa án ở Anh có thể buộc hoàn trả Bitcoin hay chỉ có thể yêu cầu trả bằng bảng Anh tương đương.

Vấn đề này đặc biệt đáng chú ý vì giá Bitcoin biến động mạnh có thể làm thay đổi đáng kể số tiền thực nhận, tùy việc nghĩa vụ được thực thi bằng BTC hay bằng tiền pháp định.

Vụ Hussain v Fix xoay quanh 7,8 BTC và cách hoàn trả

Hussain v Fix là vụ kiện được nghe tại London ngày 18/6, trong đó nguyên đơn yêu cầu thu hồi 7,8 BTC liên quan đến chi phí kinh doanh theo một thỏa thuận trước đó. Bị đơn không xuất hiện để phản đối yêu cầu.

Tình huống này làm nổi bật một điểm còn bỏ ngỏ trong thực thi pháp luật: nghĩa vụ thanh toán bằng tài sản số có thể được tòa án xử lý ra sao khi tranh chấp phát sinh.

Bitcoin được công nhận là tài sản theo luật Anh

Bitcoin là tài sản theo luật Anh, nhưng việc công nhận này không tự động đồng nghĩa với việc tòa có thể buộc một bên giao nộp BTC thay vì trả tiền mặt. Cách phân biệt giữa “quyền sở hữu tài sản” và “cơ chế thực thi nghĩa vụ” đang là điểm mấu chốt của vụ việc.

Thẩm phán trong vụ này đã nhắc lại lập trường được giới chức pháp lý Anh chấp nhận rộng rãi từ kết luận năm 2019 của UK Jurisdiction Taskforce. Kết luận đó xác định Bitcoin đủ điều kiện là tài sản để các bên có thể theo đuổi tranh chấp dân sự liên quan đến coin của mình.

Điểm chưa rõ nằm ở việc buộc trả bằng Bitcoin hay bảng Anh

Điều chưa được xác lập là liệu tòa án ở Anh có quyền buộc con nợ thanh toán bằng chính Bitcoin hay không. Hiện nay, tòa án đã quen với việc thực thi nghĩa vụ bằng tài sản phi tiền mặt như cổ phiếu hoặc hàng hóa hữu hình, nhưng với một loại tiền điện tử cụ thể thì tiền lệ vẫn chưa rõ ràng.

Nếu hợp đồng không ghi rõ nghĩa vụ hoàn trả bằng cryptocurrency, tòa có thể chọn phương án hoàn trả bằng tiền pháp định. Khi đó, biến động tỷ giá giữa BTC và bảng Anh sẽ làm thay đổi giá trị thực của khoản thanh toán.

Rủi ro tỷ giá có thể nghiêng lợi ích về một bên

Rủi ro nằm ở chỗ giá trị khoản nợ có thể thay đổi mạnh theo thời gian. Nếu một bên cho vay 7,8 BTC khi giá Bitcoin ở mức 30.000 USD nhưng chỉ được hoàn trả bằng bảng Anh khi Bitcoin đã vượt 100.000 USD, số tiền quy đổi có thể thấp hơn đáng kể so với giá trị ban đầu.

Ngược lại, nếu Bitcoin giảm giá mạnh, bên phải trả nợ sẽ chịu bất lợi lớn hơn. Chính sự lệch pha này khiến cách ghi nhận nghĩa vụ thanh toán trong hợp đồng trở nên quan trọng.

Tranh luận pháp lý không chỉ diễn ra ở Anh

Nam Phi cũng đã xử lý một câu hỏi tương tự khi Tòa án cấp cao tuyên bố 1.680 BTC bị tịch thu từ một nhà giao dịch crypto là “capital” theo quy định kiểm soát ngoại hối. Thẩm phán Stuart David James Wilson cho rằng Bitcoin có thể được xem là vốn vì có thể mua bằng tiền địa phương, nắm giữ để đầu cơ và được một số thương nhân chấp nhận làm phương tiện thanh toán.

Quan điểm này khác với tuyên bố chung trước đó của Ngân hàng Dự trữ Nam Phi và Cơ quan Quản lý khu vực tài chính, theo đó crypto không phải là tiền pháp định hoặc tiền trong phạm vi Đạo luật Hệ thống Thanh toán Quốc gia. Sự khác biệt cho thấy khung pháp lý vẫn đang chạy sau thực tế sử dụng tài sản số.

Điểm cần theo dõi tiếp theo

Vụ Hussain v Fix có thể tạo thêm áp lực để Quốc hội Anh hoặc Law Commission làm rõ cách thực thi nghĩa vụ hoàn trả bằng crypto. Cho đến khi có hướng dẫn rõ hơn, các thỏa thuận vay mượn hoặc thanh toán bằng Bitcoin tại Anh vẫn có nguy cơ bị quy đổi sang bảng Anh khi tranh chấp xảy ra.

Vụ việc vẫn chưa kết thúc và hiện chưa có phán quyết từ cấp tòa cao hơn. Với các giao dịch liên quan đến Bitcoin, điều cần chú ý nhất là hợp đồng phải nêu rõ đồng tiền thanh toán và hình thức hoàn trả.

Tổng kết

Hussain v Fix cho thấy Bitcoin có thể được công nhận là tài sản, nhưng cách buộc hoàn trả bằng BTC hay bằng tiền mặt vẫn là khoảng trống pháp lý tại Anh. Trong khi chưa có hướng dẫn rõ ràng, điều khoản hợp đồng sẽ là yếu tố quyết định lớn nhất khi tranh chấp phát sinh.