Donald Trump tiếp tục cảnh báo Iran về tình hình ở eo biển Hormuz, trong khi Tehran được cho là đang xem xét gây sức ép mới lên hạ tầng cáp internet và dữ liệu dưới biển.
Diễn biến này gây chú ý vì có thể tác động đồng thời đến an ninh hàng hải, giá dầu và hạ tầng kết nối số giữa châu Á, châu Âu và Trung Đông. Hiện chưa rõ các đe dọa đó sẽ được thực thi đến đâu, nhưng thị trường đã bắt đầu phản ứng với rủi ro gián đoạn.
- Trump nói Iran cần hành động nhanh nếu không muốn đối mặt với “rắc rối nghiêm trọng”.
- Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng vì liên quan đến dầu, vận tải và kết nối dữ liệu toàn cầu.
- Iran được cho là cân nhắc áp phí hoặc gây sức ép lên các tuyến cáp internet dưới biển.
Trump cảnh báo Iran trên Truth Social nhưng không nêu điều kiện cụ thể
Trump viết trên Truth Social rằng với Iran, “thời gian đang cạn dần” và nước này nên “hành động nhanh”, nếu không sẽ “không còn gì”. Ông không nói rõ điều gì sẽ xảy ra hoặc Iran cần làm gì để tránh hậu quả.
Đây không phải lần đầu ông dùng ngôn từ cứng rắn với Iran. Trước đó, ông cũng từng đưa ra những lời đe dọa nặng nề hơn, bao gồm cả cảnh báo nhắm tới các mục tiêu dân sự như nhà máy điện và cầu, vốn gây tranh cãi về mặt luật chiến tranh quốc tế.
Quan hệ giữa hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận kể từ khi giao tranh dừng lại vào đầu tháng 4. Phía Mỹ muốn Iran dừng chương trình vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển, còn Iran muốn có tiền để khắc phục thiệt hại chiến tranh, chấm dứt phong tỏa cảng và ngừng mọi giao tranh, kể cả ở Lebanon.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn lớn của kinh tế toàn cầu
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, và bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể làm tăng chi phí năng lượng và vận tải trên diện rộng. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, giá dầu đã tăng và người tiêu dùng Mỹ cũng đang chịu áp lực lớn hơn tại trạm xăng.
Trên thực tế, giá xăng trung bình toàn quốc của Mỹ vào Chủ nhật là 4,51 USD mỗi gallon, theo AAA. Con số này cho thấy rủi ro địa chính trị ở khu vực Vịnh vẫn có thể nhanh chóng lan sang thị trường năng lượng.
Một yếu tố khiến tình hình nhạy cảm hơn là eo biển này không chỉ liên quan đến dầu mỏ mà còn gắn với hạ tầng kết nối toàn cầu. Khi tuyến vận tải bị đe dọa, tác động thường không dừng ở khu vực Trung Đông mà còn lan sang châu Á, châu Âu và các thị trường tài chính phụ thuộc vào luồng hàng hóa.
Iran được cho là đang xem xét cáp internet dưới biển như một đòn bẩy mới
Tehran đang nhìn vào các tuyến cáp dưới biển chạy qua khu vực eo biển Hormuz, vốn mang dữ liệu internet và thông tin tài chính giữa châu Âu, châu Á và vùng Vịnh. Nếu các tuyến này bị gián đoạn, tác động có thể vượt xa phạm vi một cuộc đối đầu song phương.
Iran muốn các công ty công nghệ lớn trả phí để sử dụng những tuyến cáp này. Một số cơ quan truyền thông có liên hệ với chính quyền Iran cũng ám chỉ rằng cáp có thể bị làm hư hại nếu doanh nghiệp không chấp nhận yêu cầu. Quốc hội Iran đã bàn về kế hoạch này trong tuần trước.
Người phát ngôn quân đội Iran, Ebrahim Zolfaghari, cho biết trên X rằng nước này sẽ áp phí đối với các tuyến cáp internet. Truyền thông gắn với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết kế hoạch này nhằm buộc các công ty như Google, Microsoft, Meta và Amazon tuân theo quy định của Iran, đồng thời chỉ công ty Iran mới được sửa chữa hoặc bảo trì cáp.
Tuy vậy, chưa rõ các tuyến cáp đó có thực sự đi qua vùng biển mà Iran kiểm soát hay không. Cũng chưa rõ Tehran sẽ làm cách nào để buộc các công ty nước ngoài thanh toán, trong khi các lệnh trừng phạt của Mỹ không cho phép chuyển tiền sang Iran. Vì vậy, nhiều bên có thể xem đây là đòn răn đe hơn là một cơ chế có thể triển khai ngay.
Rủi ro với internet, tài chính và thương mại có thể lan ra ngoài khu vực
Nếu cáp dưới biển bị ảnh hưởng, hệ quả có thể không chỉ là gián đoạn internet. Các kênh truyền dữ liệu giữa châu Âu và châu Á có thể chậm lại, giao dịch tài chính xuyên biên giới bị ảnh hưởng và một số khu vực ở Đông Phi thậm chí có thể mất kết nối.
Truyền thông Iran đã cảnh báo rằng thiệt hại với hệ thống cáp có thể ảnh hưởng tới lượng dữ liệu trị giá hàng nghìn tỷ USD và làm xáo trộn kết nối trên toàn cầu. Dù vậy, hiện chưa có thêm chi tiết nào cho thấy một sự cố như vậy đã xảy ra.
Điều đáng theo dõi là khả năng căng thẳng hải trình ở Hormuz chuyển thành áp lực lên hạ tầng số. Nếu kịch bản này tiến xa hơn lời đe dọa, tác động có thể lan từ năng lượng sang công nghệ, tài chính và logistics quốc tế.
Ông Trump nói Tập Cận Bình đồng ý mở eo biển, nhưng Bắc Kinh chưa xác nhận
Trump nói Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đồng ý rằng Iran phải mở eo biển Hormuz, nhưng phía Trung Quốc chưa xác nhận thông tin này. Tập cũng không công khai bình luận về các trao đổi liên quan đến Iran với Trump.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ gọi cuộc chiến là một cuộc xung đột “không nên xảy ra, và không có lý do để tiếp diễn”. Cách phản hồi này cho thấy Bắc Kinh vẫn giữ lập trường thận trọng, chưa đứng ra xác nhận vai trò trung gian hay cam kết cụ thể nào.
Ở chiều ngược lại, Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh của quốc hội Iran, nói trên X rằng Iran đã chuẩn bị một hệ thống quản lý luồng tàu thuyền qua eo biển trên một tuyến riêng sẽ sớm được công bố. Ông cho biết chỉ các tàu thương mại và tàu hợp tác với Iran mới được hưởng lợi, đồng thời sẽ thu phí cho một số dịch vụ đặc biệt.
Tổng kết
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang tập trung vào eo biển Hormuz, nơi có thể ảnh hưởng cùng lúc đến dầu mỏ, vận tải biển và hạ tầng internet dưới biển. Hiện vẫn chưa rõ các cảnh báo và kế hoạch được nêu sẽ được thực thi ở mức nào, nhưng rủi ro gián đoạn đã trở thành yếu tố cần theo dõi sát.
