Trung Quốc đang tái khởi động chiến dịch thu hút doanh nghiệp nước ngoài bằng cam kết mở cửa thị trường, đối xử bình đẳng và thúc đẩy nhập khẩu để giảm áp lực thương mại.
Tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc ở Bắc Kinh, giới chức nhấn mạnh mục tiêu thương mại “cân bằng hơn” sau giai đoạn căng thẳng thuế quan, trong bối cảnh thặng dư thương mại lớn và dòng vốn FDI suy yếu buộc Bắc Kinh phải hành động thực chất.
- Trung Quốc nói sẽ mở rộng nhập khẩu, đảm bảo đối xử bình đẳng và cải thiện tiếp cận thị trường để hạ nhiệt áp lực thương mại.
- Bắc Kinh bảo vệ thặng dư thương mại bằng cách nhấn mạnh phải nhìn cả hàng hóa lẫn dịch vụ, và cả tài khoản vãng lai lẫn tài khoản tài chính.
- Tranh luận mới nổi về việc giảm dự trữ ngoại hối khi đồng nhân dân tệ được quốc tế hóa sâu hơn.
Trung Quốc dùng nhập khẩu và tiếp cận thị trường để giảm áp lực thương mại
Thông điệp từ Diễn đàn Phát triển Trung Quốc là Bắc Kinh muốn doanh nghiệp nước ngoài “đến, bán nhiều hơn, đầu tư nhiều hơn” bằng mở cửa thị trường, đối xử bình đẳng và khuyến khích nhập khẩu.
Diễn đàn thường niên kéo dài hai ngày (kết thúc vào thứ Hai) là sân khấu chính để Trung Quốc trình bày câu chuyện kinh tế trước lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế, quan chức, giới kinh tế và học thuật.
Thủ tướng Lý Cường nói Trung Quốc sẽ thúc đẩy thương mại cân bằng hơn với các đối tác toàn cầu sau một năm căng thẳng thuế quan và xung đột thương mại, đặc biệt với Mỹ và Liên minh châu Âu.
Động thái này diễn ra ngay sau khi Trung Quốc báo cáo mức thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD cho năm 2025, trong khi nhiều chính phủ chỉ trích mô hình thương mại của nước này vì tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và mức độ phụ thuộc vào nguồn cung Trung Quốc ở các ngành then chốt.
Một điểm đáng chú ý là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Trung Quốc giảm 5,7% so với cùng kỳ trong tháng 1 xuống “hơn 92 tỷ nhân dân tệ” (khoảng 13,36 tỷ USD), sau mức giảm rộng hơn 9,5% trong năm 2025. Điều này cho thấy động lực mở cửa không chỉ là thông điệp ngoại giao mà còn là phản ứng trước xu hướng dòng vốn rút đi.
Ngoài ra, quan chức cũng đề cập việc từ tháng 12, ông Tập Cận Bình đã bổ sung 200 lĩnh vực vào danh mục được hưởng ưu đãi đầu tư nước ngoài, gồm miễn/giảm thuế và ưu tiên sử dụng đất. Các lĩnh vực nhắm đến gồm sản xuất tiên tiến, dịch vụ hiện đại, công nghiệp xanh và những mảng công nghệ cao khác.
Trung Quốc bảo vệ thặng dư thương mại bằng cách nhìn rộng sang dịch vụ và tài khoản tài chính
Ngân hàng trung ương Trung Quốc lập luận rằng đánh giá mất cân đối toàn cầu không thể chỉ nhìn thặng dư hàng hóa, mà phải tính cả dịch vụ và luồng vốn trong tài khoản tài chính.
Tại cùng diễn đàn, Thống đốc PBOC Pan Gongsheng tìm cách hạ nhiệt tranh cãi về thặng dư thương mại. Trong bài phát biểu sau đó được đăng tải, ông nhấn mạnh việc phân tích mất cân đối kinh tế toàn cầu cần xem xét không chỉ thương mại hàng hóa mà cả dịch vụ, và không chỉ tài khoản vãng lai mà cả tài khoản tài chính.
“Phân tích mất cân đối kinh tế toàn cầu cần xem xét không chỉ thương mại hàng hóa mà cả dịch vụ, và không chỉ tài khoản vãng lai mà cả tài khoản tài chính.”
– Pan Gongsheng, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC)
Ông Pan cho biết Trung Quốc có thặng dư hàng hóa lớn nhất thế giới, nhưng đồng thời cũng có thâm hụt dịch vụ lớn nhất. Lập luận này nhằm chuyển trọng tâm thảo luận từ một chỉ số đơn lẻ sang bức tranh vĩ mô đầy đủ hơn.
Trung Quốc nói không cần phá giá nhân dân tệ để giành lợi thế thương mại
Giới chức tiền tệ Trung Quốc khẳng định “không cần và không có ý định” tạo lợi thế thương mại bằng cách làm suy yếu đồng nhân dân tệ.
Trong cùng phát biểu, ông Pan nói Trung Quốc “không cần và không có ý định” giành lợi thế thương mại thông qua phá giá tiền tệ. Thông điệp này nhằm trấn an đối tác về rủi ro cạnh tranh tỷ giá trong bối cảnh căng thẳng thương mại tái diễn.
Ông cũng nêu dự báo quy mô nền kinh tế Trung Quốc có thể đạt 175 nghìn tỷ nhân dân tệ (xấp xỉ 25,39 nghìn tỷ USD) vào năm 2030. Đây là cơ sở để lập luận rằng ổn định tiền tệ và tăng trưởng dài hạn quan trọng hơn các biện pháp ngắn hạn.
Tranh luận về việc giảm dự trữ ngoại hối khi nhân dân tệ được quốc tế hóa sâu hơn
Một báo cáo học thuật đề xuất Trung Quốc cân nhắc hạ dự trữ ngoại hối về mức “tương đối dồi dào”, nhất là nếu nhân dân tệ ngày càng được dùng rộng rãi cho thanh toán và lưu trữ giá trị.
Báo cáo mới từ Viện Tiền tệ Quốc tế thuộc Đại học Nhân Dân Trung Quốc khơi lại tranh luận về lượng “hỏa lực” ngoại hối mà Trung Quốc cần duy trì khi muốn thúc đẩy nhân dân tệ đi sâu hơn vào sử dụng toàn cầu.
Tác giả Sun Jiaqi (báo cáo công bố vào thứ Sáu) cho rằng Trung Quốc, quốc gia nắm dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới từ tháng 2/2006, nên cân nhắc giảm dự trữ xuống mức “tương đối dồi dào”. Tham khảo: bài viết về Trung Quốc.
Thảo luận tập trung một phần vào trái phiếu kho bạc Mỹ và vai trò của nhóm tài sản này nếu nhân dân tệ được sử dụng rộng rãi hơn trong thanh toán thương mại và như một kênh lưu trữ giá trị. Tác giả viết: “Để quốc tế hóa nhân dân tệ, duy trì dự trữ ngoại hối ở mức tương đối dồi dào có thể hỗ trợ đồng tiền.”
“Để quốc tế hóa nhân dân tệ, duy trì dự trữ ngoại hối ở mức tương đối dồi dào có thể hỗ trợ đồng tiền.”
– Sun Jiaqi, báo cáo của Viện Tiền tệ Quốc tế, Đại học Nhân Dân Trung Quốc
Tác giả cũng cho rằng việc giảm dần là khó tránh khỏi khi nhân dân tệ “trưởng thành” và được chấp nhận rộng rãi hơn như phương tiện thanh toán và lưu trữ giá trị, dựa trên “lượng lưu thông lớn ở nước ngoài”.
Báo cáo nêu thêm rằng khi đó Trung Quốc có thể không cần nắm giữ “quá nhiều” tài sản ngoại tệ để phòng ngừa, vì nhân dân tệ có thể thay thế nhiều vai trò vốn do dự trữ ngoại hối đảm nhiệm. Trong bối cảnh phi đô la hóa và rủi ro địa chính trị gia tăng, báo cáo cho rằng Trung Quốc cần tối ưu cấu trúc dự trữ nhằm tăng an ninh tài chính và phục vụ phát triển dài hạn.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Trung Quốc đẩy mạnh thông điệp mở cửa với doanh nghiệp nước ngoài lúc này?
Vì FDI suy giảm và áp lực quốc tế tăng lên quanh mô hình thặng dư thương mại, dư thừa công suất công nghiệp và phụ thuộc chuỗi cung ứng. Việc nhấn mạnh nhập khẩu, đối xử bình đẳng và tiếp cận thị trường là cách Bắc Kinh vừa trấn an nhà đầu tư vừa giảm căng thẳng thương mại.
Trung Quốc lập luận thế nào để “giảm nhiệt” tranh cãi về thặng dư thương mại?
Ngân hàng trung ương cho rằng phải nhìn cả thương mại dịch vụ và tài khoản tài chính, không chỉ thặng dư hàng hóa hay tài khoản vãng lai. Đồng thời họ nhấn mạnh Trung Quốc có thặng dư hàng hóa lớn nhưng cũng có thâm hụt dịch vụ lớn.
Trung Quốc có chủ trương phá giá nhân dân tệ để hỗ trợ xuất khẩu không?
Theo phát biểu của Thống đốc PBOC Pan Gongsheng, Trung Quốc nói “không cần và không có ý định” giành lợi thế thương mại thông qua phá giá tiền tệ.
Tại sao lại có đề xuất giảm dự trữ ngoại hối của Trung Quốc?
Báo cáo của Viện Tiền tệ Quốc tế (Đại học Nhân Dân Trung Quốc) cho rằng khi nhân dân tệ được quốc tế hóa sâu hơn và lưu thông rộng rãi ở nước ngoài, Trung Quốc có thể chỉ cần dự trữ ở mức “tương đối dồi dào”, đồng thời tối ưu cấu trúc dự trữ trong bối cảnh phi đô la hóa và rủi ro địa chính trị.
