Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo stablecoin không nên được quản lý theo từng quốc gia riêng lẻ vì cách tiếp cận này có thể làm gia tăng rủi ro cho thị trường xuyên biên giới.
BIS cho rằng stablecoin đang có nhu cầu thực tế trong crypto, nhưng cấu trúc hiện tại chưa đủ mạnh để trở thành công cụ thanh toán được chấp nhận rộng rãi và an toàn ở quy mô toàn cầu.
- BIS lo ngại quy định rời rạc giữa các nước sẽ làm tăng rủi ro lan truyền trên thị trường stablecoin.
- Stablecoin có thể làm suy yếu vai trò ngân hàng trong huy động tiền gửi và chuyển tín dụng sang khu vực phi ngân hàng.
- Tác động đáng chú ý gồm rủi ro rửa tiền, kiểm soát vốn khó hơn và áp lực lên chính sách tiền tệ ở nhiều nền kinh tế.
Vì sao BIS cho rằng stablecoin là rủi ro xuyên biên giới?
BIS lo ngại stablecoin hoạt động trên phạm vi toàn cầu nhưng lại bị quản lý theo từng nước, trong khi dòng tiền có thể di chuyển rất nhanh qua các biên giới. Nếu tiêu chuẩn khác nhau giữa các quốc gia, rủi ro giám sát và xử lý sự cố sẽ tăng lên.
Trong quan điểm của BIS, bản chất xuyên biên giới của stablecoin khiến một khung quản lý phân mảnh khó theo kịp tốc độ vận hành của thị trường. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi giá trị thị trường stablecoin đang tăng và được dùng nhiều hơn trong hệ sinh thái crypto.
Stablecoin có thể tác động thế nào đến hệ thống ngân hàng?
BIS cho rằng stablecoin giống mô hình “ngân hàng hẹp”, tức tiền gửi được hậu thuẫn bằng tài sản an toàn và thanh khoản cao như dự trữ tại ngân hàng trung ương hoặc trái phiếu chính phủ.
Nếu mô hình này mở rộng, mối liên kết truyền thống giữa nhận tiền gửi và cho vay có thể yếu đi. Khi đó, hoạt động cho vay nhiều hơn có thể chuyển sang các tổ chức tài chính phi ngân hàng, những bên thường nhạy cảm hơn với chênh lệch tín dụng và thanh khoản thị trường.
BIS cũng cảnh báo rằng nếu xảy ra làn sóng rút stablecoin, nhà phát hành có thể phải bán nhanh tài sản dự trữ. Áp lực này có thể lan sang thị trường nắm giữ các tài sản đó, rồi tiếp tục ảnh hưởng đến ngân hàng nếu tiền gửi ngân hàng bị rút để đáp ứng nhu cầu quy đổi.
Rủi ro về rửa tiền và kiểm soát chính sách là gì?
Theo BIS, public blockchain và ví không lưu ký thường nằm ngoài khuôn khổ giám sát thông thường và không có kiểm tra KYC đầy đủ. Trong hệ thống ngân hàng, các trung gian đảm nhiệm nghĩa vụ AML/CFT, còn trên blockchain, địa chỉ ví không đồng nghĩa với danh tính rõ ràng của người dùng.
BIS thừa nhận các nhà phát hành stablecoin lớn có thể đóng băng hoặc đốt token liên quan đến tác nhân xấu đã xác định, nhưng người dùng bất hợp pháp vẫn liên tục tìm cách chuyển tiền sang địa chỉ mới. Vì vậy, cơ quan này cho rằng cần tăng cường kiểm tra ở các điểm vào và ra giữa crypto và ngân hàng.
BIS cũng cho biết công cụ AI phân tích lịch sử blockchain có thể hỗ trợ phát hiện các luồng stablecoin đáng ngờ. Một số ước tính còn cho thấy stablecoin đang ở trung tâm của phần lớn giao dịch crypto có yếu tố bất hợp pháp.
Stablecoin có thể ảnh hưởng đến tiền tệ quốc gia như thế nào?
BIS cho rằng rủi ro tăng mạnh nếu stablecoin không chỉ được dùng để lưu trữ giá trị mà còn để định giá hàng hóa, trả lương và thanh toán giao dịch. Khi đó, ảnh hưởng tới chủ quyền tiền tệ sẽ trực tiếp hơn.
Nguy cơ này không chỉ xảy ra ở các nước đã có hệ thống đô la hóa mạnh. Ngay cả tại nơi người dân khó tiếp cận tài khoản USD thông thường, dòng tiền vào stablecoin neo theo USD vẫn có thể tạo khoảng cách giá so với thị trường ngoại hối giao ngay và làm suy yếu đồng nội tệ.
BIS cũng cảnh báo rằng dòng vốn có thể trở nên lớn và biến động hơn vì stablecoin giúp người dùng lách kiểm soát vốn. Trong bối cảnh hoạt động xuyên biên giới khó bị một cơ quan địa phương kiểm soát hoàn toàn, rủi ro rò rỉ dòng tiền vẫn hiện hữu.
Cuộc tranh luận quốc tế về tiêu chuẩn stablecoin đang đi tới đâu?
Vấn đề này không chỉ xuất hiện trong cảnh báo của BIS. Tuần trước đó, Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey cũng nói tiến trình xây dựng chuẩn quốc tế cho stablecoin đã chậm lại trong năm qua.
Ông nhấn mạnh cần có tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm giá trị của stablecoin, thay vì để mỗi quốc gia đặt ra một bộ quy tắc giao dịch khác nhau. Điều này cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang cùng chia sẻ lo ngại về tính nhất quán của khung quản lý hiện tại.
Tổng kết
BIS đang xem stablecoin như một công nghệ có nhu cầu thật nhưng còn nhiều khoảng trống về giám sát, an toàn thanh khoản và tác động vĩ mô. Điểm cần theo dõi là cách các nước xây dựng tiêu chuẩn chung để giảm rủi ro xuyên biên giới mà không làm đứt gãy thị trường.
