Tranh chấp quanh eo Hormuz đang làm gia tăng sức ép ngoại giao và gây biến động thị trường dầu, khi Trung Quốc kêu gọi duy trì luồng hàng hải mở và thúc đẩy ngừng bắn giữa Iran với các bên liên quan.
Diễn biến này đáng chú ý vì eo Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, còn việc hạn chế tàu thuyền có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu, tâm lý nhà đầu tư và giá tài sản rủi ro trên toàn cầu.
- Ông Tập Cận Bình nói với Thái tử Mohammed bin Salman rằng eo Hormuz cần được giữ mở cho tàu thuyền đi lại bình thường.
- Trung Quốc muốn chấm dứt xung đột Iran bằng ngoại giao, đồng thời phản đối mọi hành động làm leo thang căng thẳng trên tuyến hàng hải này.
- Khủng hoảng đã bắt đầu ảnh hưởng đến dầu mỏ và chứng khoán khi Kuwait tuyên bố bất khả kháng và tâm lý thị trường đảo chiều.
Trung Quốc thúc ép giữ eo Hormuz thông suốt
Trung Quốc đang gây sức ép ngoại giao để eo Hormuz không bị đóng đối với luồng vận chuyển thương mại. Trong cuộc điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng tuyến hàng hải này nên được mở cho việc đi lại bình thường vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế.
Cuộc gọi diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh tăng cường nỗ lực hỗ trợ chấm dứt chiến tranh Iran. Ông Tập nói Trung Quốc ủng hộ ngừng bắn và muốn xử lý khủng hoảng bằng đối thoại, không phải bằng việc tiếp tục giao tranh. Trước đó, ông cũng nêu cùng thông điệp về tôn trọng luật pháp quốc tế trong một cuộc gặp tại Bắc Kinh với Thái tử Abu Dhabi.
Vì sao Mỹ và Iran đang khiến nguồn cung dầu căng thẳng hơn?
Nguyên nhân chính là các động thái siết kiểm soát tàu chở hàng của hai bên đã đẩy rủi ro hàng hải lên cao. Iran đã đóng eo Hormuz với các tàu không thuộc sở hữu của mình sau khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh hồi tháng 2, trong khi chính quyền Trump cũng áp đặt phong tỏa với tàu Iran từ tuần trước.
Washington nói đã bắn và bắt giữ một tàu chở hàng Iran bị cho là cố vượt phong tỏa các cảng Iran. Phía Iran nói tàu này đến từ Trung Quốc và gọi đây là “hải tặc có vũ trang” của quân đội Mỹ, đồng thời đe dọa trả đũa. Bắc Kinh đáp lại rằng các bên cần tiếp tục ngừng bắn và đàm phán.
Thị trường đang phản ứng như thế nào?
Căng thẳng trên tuyến vận tải dầu đã bắt đầu tác động đến thị trường hàng hóa và cổ phiếu. Kuwait tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các lô hàng dầu khi Iran đóng eo Hormuz. Trước chiến tranh Iran, Kuwait sản xuất 2,5 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Tâm lý thị trường từng cải thiện khi eo Hormuz mở lại ngắn ngủi vào thứ Sáu, nhưng đà đó không kéo dài. Cổ phiếu tăng mạnh trong tuần trước khi nhà đầu tư kỳ vọng xung đột Gulf đang hạ nhiệt sau thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran được đạt vào ngày 7 tháng 4. Khi lưu thông qua eo bị gián đoạn trở lại vào thứ Hai, thị trường toàn cầu quay đầu giảm.
Sức ép không chỉ nằm ở giá dầu, mà còn ở cách nhà đầu tư định giá rủi ro chiến tranh. S&P 500 tăng 4,5% trong tuần trước, Nasdaq Composite tăng 6,8%, và phiên thứ Sáu đánh dấu chuỗi 13 phiên tăng liên tiếp. Tuy nhiên, các chiến lược gia cảnh báo nhà đầu tư có thể đang đánh giá quá nhẹ mức độ ảnh hưởng của căng thẳng Iran lên giá tài sản trước khi thỏa thuận ngừng bắn hết hạn vào thứ Ba.
Những điểm cần theo dõi tiếp theo
Diễn biến quan trọng nhất là liệu eo Hormuz có tiếp tục mở cho tàu thương mại hay lại bị gián đoạn. Đây là yếu tố có thể tác động trực tiếp đến vận chuyển dầu, tâm lý rủi ro trên thị trường và mức độ căng thẳng giữa Mỹ, Iran cùng các bên liên quan trong khu vực.
Nếu các tuyên bố ngừng bắn tiếp tục được giữ, thị trường có thể bớt biến động. Ngược lại, bất kỳ hành động chặn tàu hoặc trả đũa mới nào cũng có thể làm giá dầu và cổ phiếu nhạy cảm hơn với tin tức địa chính trị.
Tổng kết
Eo Hormuz đang trở thành tâm điểm của cả ngoại giao lẫn thị trường, khi Trung Quốc kêu gọi duy trì luồng hàng hải mở còn các biện pháp phong tỏa và trả đũa tiếp tục tạo rủi ro cho nguồn cung dầu. Diễn biến tiếp theo của ngừng bắn và tuyến vận tải này sẽ là yếu tố cần theo dõi sát.
