Thủ tướng Canada Mark Carney nói Ottawa sẽ làm “bất cứ điều gì cần thiết” để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp trong cuộc chiến thương mại đang leo thang với Mỹ.
Tuyên bố này được đưa ra khi Canada còn khoảng 27 ngày để đàm phán trước mốc 19/8. Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc hai bên có đạt được thỏa thuận hay không và Ottawa chọn đáp trả ở mức nào.
- Carney cho biết “mọi thứ đều trên bàn” nếu đàm phán không có kết quả trước hạn chót 19/8.
- Mỹ đã đe dọa áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ CAD hàng hóa Canada, trong khi một số nhóm hàng lớn như năng lượng và khoáng sản quan trọng chưa bị nhắm tới.
- Các tỉnh của Canada đang chia rẽ về cách đáp trả, từ cứng rắn hơn đến kiềm chế để tiếp tục thương lượng.
Carney đặt đàm phán thương mại lên ưu tiên trước mắt
Mark Carney cho biết Canada chưa nên phản ứng vội và cần để kết quả đàm phán quyết định bước đi tiếp theo. Ông nói các biện pháp thực tế lúc này gồm đa dạng hóa quan hệ thương mại ngoài Mỹ và củng cố những ngành dễ tổn thương.
Carney cũng đã trao đổi trực tiếp với Donald Trump vào sáng thứ Ba và hai bên đồng ý tăng tốc đàm phán. Điều đó khiến các nhà thương lượng chỉ còn khoảng 27 ngày để tìm ra lối thoát trước mốc 19/8.
Mỹ đang nhắm vào nhóm hàng nào?
Mỹ đã công bố mức thuế mới 50% đối với khoảng 20 tỷ CAD hàng hóa Canada, với lý do Canada đối xử không công bằng với xe hơi, sữa và rượu của Mỹ. Các mặt hàng tiêu dùng như rượu vang, gậy khúc côn cầu và một số sản phẩm công nghiệp như xi măng nằm trong diện bị ảnh hưởng.
Những nhóm xuất khẩu lớn như năng lượng, potash, khoáng sản quan trọng và sản phẩm thủy sản chưa bị nhắm tới trong đợt này. Việc loại trừ đó giúp giảm bớt rủi ro cho các ngành tài nguyên then chốt của Canada.
Các tỉnh của Canada đang không thống nhất về cách trả đũa
Doug Ford là người kêu gọi phản ứng mạnh hơn, gồm cả việc hạn chế xuất khẩu potash và dầu sang Mỹ. Ông nói Ontario sẽ không tiếp tục “chịu trận” trước Donald Trump.
Ngược lại, Danielle Smith cho rằng chưa nên trả đũa ngay và gọi cách tiếp cận của Carney là thận trọng. Alberta và Saskatchewan cũng đã loại trừ việc dùng hạn chế xuất khẩu hay thuế quan như một công cụ gây sức ép.
Andrew Furey của Newfoundland và Labrador thì phản đối lập luận “phá vỡ chuỗi cung ứng” mà Ford nêu ra, cho rằng tỉnh của ông gần như miễn nhiễm với thuế quan ở mức 97%.
Khả năng Ottawa đáp trả còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán
Carney nói mọi phương án đều có thể được cân nhắc nếu đàm phán thất bại, từ thuế trả đũa, giới hạn xuất khẩu, hạn chế mua sắm công, đến khiếu nại lên WTO hoặc phối hợp với các đồng minh G7. Hiện chưa rõ Ottawa sẽ chọn hướng nào nếu Mỹ thực sự triển khai mức thuế mới.
Dominic LeBlanc đang dẫn dắt đàm phán hằng ngày với Nhà Trắng, trong khi Mélanie Joly đã nêu khả năng xem xét biện pháp đối ứng với châu Âu. Trọng tâm hiện nằm ở việc hai bên có đạt được nhượng bộ đủ lớn trong 27 ngày tới hay không.
Tổng kết
Canada đang bước vào một giai đoạn đàm phán căng thẳng với Mỹ, khi đe dọa thuế 50% đã được đưa ra nhưng vẫn chưa thành hiện thực. Cách Ottawa phản ứng sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kết quả thương lượng trước hạn chót 19/8.
