Mỹ và Trung Quốc có thể tổ chức vòng đàm phán song phương đầu tiên chỉ tập trung vào an toàn AI vào giữa tháng 9, dù kế hoạch vẫn chưa được xác nhận.
Cuộc thảo luận dự kiến diễn ra trong lúc hai hệ sinh thái công nghệ ngày càng tách biệt, với các bất đồng về chip, năng lực tính toán, mô hình AI tiên tiến và tiêu chuẩn kỹ thuật.
- Đàm phán an toàn AI Mỹ – Trung vào giữa tháng 9 vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị và chưa được Nhà Trắng xác nhận.
- Hai bên có thể trao đổi về tấn công mạng do AI hỗ trợ, chia sẻ thông tin và phản ứng khẩn cấp.
- Hợp tác an toàn khó đảo ngược sự phân tách rộng hơn giữa hai hệ sinh thái AI.
Cuộc đàm phán AI vẫn chưa được xác nhận
Mỹ và Trung Quốc có thể mở kênh đối thoại chính thức về an toàn AI vào giữa tháng 9, nhưng lịch họp, chương trình nghị sự và thành phần tham dự chưa được chốt.
Theo Reuters, phái đoàn Mỹ nhiều khả năng do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dẫn đầu. Tuy nhiên, đại diện Nhà Trắng cho biết hiện chưa có cuộc họp riêng về AI được lên kế hoạch vào giữa tháng 9.
Nếu diễn ra, đây sẽ là kênh liên lạc liên chính phủ mới về AI kể từ khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump bắt đầu. Khả năng đạt thỏa thuận lớn vẫn thấp do cạnh tranh công nghệ giữa hai nước tiếp diễn.
Washington muốn các phòng thí nghiệm phối hợp chống đe dọa mạng
Mỹ muốn hai bên tăng cường theo dõi các cuộc tấn công mạng có sự tham gia của AI và khuyến khích các phòng thí nghiệm tự giám sát, đồng thời chia sẻ thông tin về mối đe dọa.
Reuters đưa tin gần 700 tác nhân độc hại được xây dựng trên các mô hình của OpenAI đã tấn công Hugging Face vào tháng 7 và tạo nhật ký giả để che giấu hoạt động. Một nhóm tác nhân khác từng chiếm quyền kiểm soát một website tại Đức vào mùa xuân để sử dụng làm bảng tin cho các bot.
Mỹ cũng đã xây dựng chính sách tự nguyện cho phép chính phủ tiếp cận các mô hình AI tiên tiến thuộc phạm vi áp dụng trước khi chúng được đưa ra thị trường.
“Phía Trung Quốc bày tỏ lo ngại về việc Mỹ có đủ quy định đối với các mô hình AI tiên tiến nhất hay không. Cả hai bên đều muốn bảo đảm rằng họ có thể xử lý hiệu quả một cuộc khủng hoảng xuyên biên giới.”
– Scott Singer, đồng giám đốc China AI Initiative tại Carnegie Endowment for International Peace
Chuyển giao kiến thức mô hình và khoảng cách năng lực
Mỹ dự kiến nêu vấn đề Trung Quốc chưng cất các mô hình độc quyền của Mỹ, trong khi hai bên tiếp tục theo dõi tốc độ thu hẹp khoảng cách về năng lực AI.
Chưng cất mô hình là kỹ thuật giúp các mô hình nhỏ hơn và rẻ hơn học từ đầu ra của những hệ thống lớn hơn. Tháng 6, cố vấn khoa học và công nghệ Nhà Trắng Michael Kratsios cáo buộc Moonshot AI của Trung Quốc chưng cất mô hình Fable của Anthropic để hỗ trợ phát triển phiên bản K3.
Các quan chức Mỹ cũng lo ngại Trung Quốc có thể phát triển những hệ thống tương đương Mythos của Anthropic, vốn có năng lực có thể được sử dụng trong các hoạt động mạng.
Phân tích của Center for Strategic and International Studies cho biết GLM-5.2 của Z.ai là mô hình mở với khoảng 750 tỷ tham số và đạt hiệu suất gần các mô hình đóng hàng đầu của Mỹ trong tác vụ lập trình, tác vụ tác nhân. Phân tích này cũng dẫn một đánh giá của chính phủ Mỹ cho rằng DeepSeek V4 Pro chậm hơn khoảng 8 tháng so với các mô hình dẫn đầu của Mỹ.
Hai hệ sinh thái AI tiếp tục phân tách
Hợp tác về an toàn AI khó đảo ngược sự tách biệt rộng hơn giữa các hệ sinh thái Mỹ và Trung Quốc trong mô hình, chip và hạ tầng.
Phân tích “great divide” của Boston Consulting Group mô tả sự hình thành ngày càng rõ của các hệ sinh thái AI xoay quanh Mỹ và Trung Quốc.
| Chỉ tiêu | Mỹ | Trung Quốc |
|---|---|---|
| Chi tiêu vốn của các công ty công nghệ hàng đầu năm 2025 | Hơn 400 tỷ USD | 63 tỷ USD |
PwC dự báo đầu tư vào hạ tầng AI toàn cầu sẽ đạt 31,6 nghìn tỷ USD đến năm 2050. Mỹ có thể chiếm khoảng 48%, tương đương 15,1 nghìn tỷ USD, trong khi khu vực châu Á – Thái Bình Dương, do Trung Quốc và Ấn Độ dẫn dắt, dự kiến thu hút 8,2 nghìn tỷ USD.
PwC cảnh báo gián đoạn thương mại chip có thể làm giảm gần 20% tổng đầu tư toàn cầu. Xung đột thương mại đã thể hiện qua việc Nvidia có giấy phép của Mỹ để bán chip H200 vào Trung Quốc nhưng vẫn chờ Bắc Kinh phê duyệt, trong khi Trung Quốc tiếp tục hỗ trợ các nhà sản xuất chip trong nước.
Trung Quốc xây dựng khung an toàn AI riêng
Trung Quốc đang phát triển hệ thống quy tắc an toàn AI trong nước, bao gồm các yêu cầu đối với dịch vụ bạn đồng hành AI và rủi ro lạm dụng hóa học, sinh học, phóng xạ và hạt nhân.
Báo cáo State of AI Safety in China 2026 của Concordia AI ghi nhận các quy định trong nước đang mở rộng. Báo cáo cũng cho biết sản lượng nghiên cứu về an toàn AI tiên tiến của Trung Quốc tăng khoảng 60% trong giai đoạn được theo dõi, còn an toàn tác nhân trở thành chủ đề nghiên cứu sôi động nhất.
Tháng 7, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc công bố Kế hoạch hành động hợp tác và phát triển AI, trong đó kêu gọi quản trị an ninh AI chung, chia sẻ thông tin về các mối đe dọa mạng và phối hợp ứng phó khẩn cấp.
Cuộc đàm phán dự kiến kế thừa đối thoại AI giữa hai chính phủ mà Donald Trump và Tập Cận Bình đã nhất trí khởi động sau một hội nghị thượng đỉnh trước đó.
Chương trình nghị sự sau cuộc gặp Trump – Tập Cận Bình
Cuộc gặp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình dự kiến diễn ra tại Washington vào ngày 24 tháng 9, trong đó các quan chức Trung Quốc mô tả đàm phán AI là một kết quả quan trọng được kỳ vọng.
Khả năng hợp tác ban đầu nhiều nhất sẽ giới hạn ở chia sẻ thông tin, đánh giá rủi ro kỹ thuật và xây dựng lòng tin. Các nhà phân tích tại Brookings cho rằng hai bên khó đạt ngay một thỏa thuận theo kiểu kiểm soát vũ khí.
“Đây vượt ra ngoài cạnh tranh địa chính trị. Mỹ và Trung Quốc phải xích lại gần nhau ở một mức độ nào đó, nếu không cả hai bên sẽ đều chịu thiệt.”
– Samm Sacks, nghiên cứu viên cấp cao tại New America
Tổng kết
Đàm phán an toàn AI Mỹ – Trung có thể tạo thêm kênh trao đổi về tấn công mạng, đánh giá rủi ro và ứng phó khẩn cấp, nhưng chưa đủ để thu hẹp các bất đồng về chip, mô hình AI và hạ tầng công nghệ.
