Giá năng lượng tăng do xung đột tại Iran đang đẩy Chủ tịch Fed Jerome Powell vào lựa chọn khó nhất: giữ lãi suất cao để chặn lạm phát hay cắt giảm sớm và chấp nhận rủi ro lạm phát quay lại.
Xung đột lan rộng làm dầu và khí đốt tăng, gây áp lực lên lạm phát đúng lúc thị trường từng kỳ vọng Fed sớm nới lỏng. Trong bối cảnh việc làm yếu đi, quyết định lãi suất lần này có thể ảnh hưởng mạnh tới USD, tài sản rủi ro và thị trường tiền điện tử.
- Giá dầu khí tăng vì rủi ro hạ tầng và vận tải ở Trung Đông khiến Fed khó cắt lãi suất.
- Thị trường đang định giá gần như chắc chắn Fed giữ lãi suất mục tiêu 3,5%–3,75% ngày 18/3.
- Dữ liệu việc làm yếu và xu hướng “giữ nguyên” của nhiều ngân hàng trung ương làm triển vọng tăng trưởng thêm mong manh.
Giá năng lượng tăng khiến Fed khó cắt lãi suất trong ngắn hạn
Khi dầu và khí đốt tăng trở lại, Fed có xu hướng giữ lãi suất cao hơn để hạn chế nguy cơ lạm phát lan rộng sang giá vé máy bay, vận chuyển và thực phẩm.
Xung đột tại Iran làm gia tăng rủi ro gián đoạn hạ tầng năng lượng và vận tải tại Trung Đông, kéo giá nhiên liệu đi lên. Với chính sách tiền tệ, cú sốc năng lượng thường không chỉ nằm ở một nhóm hàng hóa, mà truyền vào các chi phí đầu vào và dịch vụ, từ đó tạo sức ép lên lạm phát lõi.
Nút thắt của Fed là độ trễ dữ liệu. Chỉ số CPI công bố ngày 11/3 tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước, bằng mức tăng năm của tháng 1, nhưng phần lớn dữ liệu được thu thập trước khi xung đột bùng phát. Vì vậy, CPI hiện tại có thể chưa phản ánh đầy đủ mức tăng mới nhất của giá nhiên liệu.
Trong bối cảnh đó, giữ lãi suất “cao lâu hơn” sẽ giúp Fed có thêm lớp phòng thủ nếu vòng lạm phát mới hình thành. Ngược lại, nếu cắt giảm đúng lúc chi phí năng lượng bắt đầu thấm vào nền kinh tế, Fed có thể bị xem là nới lỏng quá sớm.
Thị trường định giá Fed gần như chắc chắn giữ lãi suất ngày 18/3
Theo công cụ định giá từ hợp đồng tương lai lãi suất, thị trường đang nghiêng mạnh về kịch bản Fed không thay đổi lãi suất mục tiêu trong cuộc họp ngày 18/3.
CME FedWatch (dựa trên 30-Day Fed funds futures) cho thấy xác suất 99% Fed giữ lãi suất chuẩn trong biên 3,5%–3,75% vào ngày 18/3. Mức kỳ vọng này phản ánh việc nhà đầu tư ưu tiên phòng ngừa rủi ro lạm phát từ năng lượng hơn là đặt cược vào cắt giảm sớm.
Xu hướng “diều hâu” cũng thể hiện ở các cuộc họp sau. Xác suất giữ nguyên biên lãi suất vào ngày 30/4 được ghi nhận ở mức 95% tại thời điểm cập nhật. Với tháng 6, xác suất “không đổi” là 77%.
Mức dịch chuyển kỳ vọng diễn ra nhanh: một tháng trước, thị trường ước tính 70% cho tháng 4 và 31% cho tháng 6. Điều này cho thấy cú sốc năng lượng và bất định địa chính trị đã tái định hình đường đi kỳ vọng lãi suất trong vài tuần.
Áp lực chính trị gia tăng khi Nhà Trắng kêu gọi Fed cắt lãi suất
Tổng thống Mỹ tiếp tục công khai gây sức ép, kêu gọi Fed tổ chức họp đặc biệt để cắt lãi suất ngay, làm bối cảnh quyết định của Fed thêm nhạy cảm về truyền thông.
Trong khi Fed bước vào cuộc họp, ông Trump lại đưa ra yêu cầu cắt lãi suất lập tức và chỉ trích Chủ tịch Powell. Đáng chú ý, lời kêu gọi này được đưa ra cùng lúc lịch họp chính sách đã được ấn định, thay vì dựa trên một thay đổi dữ liệu cụ thể.
Nhà đầu tư theo dõi sát lịch các cuộc họp FOMC và thông điệp đi kèm vì đây thường là chất xúc tác lớn cho biến động của USD, lợi suất trái phiếu và các thị trường rủi ro, bao gồm tiền điện tử. Lịch họp chính sách của Fed được công bố tại lịch họp FOMC.
Dữ liệu việc làm yếu làm tăng rủi ro tăng trưởng, nhưng chưa đủ để Fed nới lỏng
Thị trường lao động suy yếu tạo áp lực giảm lãi suất, nhưng khi chi phí năng lượng đi lên, Fed không có “lối ra” dễ dàng giữa mục tiêu lạm phát và tăng trưởng.
Báo cáo việc làm tháng 2 cho thấy Mỹ giảm 92.000 việc làm trong tháng. Tỷ lệ thất nghiệp cũng tăng lên 4,4%, đảo chiều so với tháng 1 và khiến triển vọng lao động kém tích cực hơn so với kỳ họp trước của Fed.
Sự kết hợp giữa tăng trưởng yếu và rủi ro lạm phát do năng lượng tạo ra “thế kẹt” cho chính sách tiền tệ. Nếu Fed ưu tiên tăng trưởng bằng cách cắt giảm, rủi ro là lạm phát có thể tăng trở lại khi giá nhiên liệu lan sang các nhóm chi phí khác. Nếu Fed giữ nguyên, điều kiện tài chính chặt có thể tiếp tục gây sức ép lên tiêu dùng và tuyển dụng.
Các ngân hàng trung ương lớn cũng nghiêng về giữ nguyên lãi suất
ECB, BoE và ngân hàng trung ương Thụy Sĩ được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất, vì họ đối mặt cùng lúc với giá năng lượng cao, rủi ro lạm phát và tăng trưởng yếu.
Bối cảnh “giữ nguyên” không chỉ ở Mỹ. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài biến động khi nhà đầu tư cân nhắc tác động lạm phát của dầu cao so với rủi ro tăng trưởng của khu vực đồng euro.
Chủ tịch ECB Christine Lagarde phát biểu trên truyền hình Pháp rằng các nhà hoạch định chính sách sẽ không để châu Âu trải qua cú sốc lạm phát như giai đoạn sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022.
Các nhà hoạch định chính sách sẽ không để châu Âu trải qua cú sốc lạm phát như giai đoạn sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022.
– Christine Lagarde, Chủ tịch ECB, phỏng vấn truyền hình Pháp/2025
Với Anh, chi phí nhiên liệu tăng khiến khả năng cắt giảm sớm kém hơn, dù thị trường lao động hạ nhiệt và tăng trưởng GDP đi ngang. Thụy Sĩ có lạm phát thấp hơn nhiều nền kinh tế khác, nhưng triển vọng đang đổi chiều khi cú sốc năng lượng có thể đẩy chi phí tiêu dùng lên và buộc Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ thận trọng hơn.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao giá dầu và khí đốt tăng lại khiến Fed khó cắt lãi suất?
Vì năng lượng là đầu vào của vận tải, sản xuất và dịch vụ. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí có thể lan sang giá hàng hóa và dịch vụ, khiến lạm phát cao hơn. Fed thường tránh nới lỏng khi rủi ro lạm phát đang gia tăng.
CPI 2,4% (công bố 11/3) có phản ánh tác động xung đột Iran chưa?
Chưa đầy đủ. Phần lớn dữ liệu cho báo cáo CPI đó được thu thập trước khi xung đột bắt đầu, nên con số có thể chưa ghi nhận mức tăng mới nhất của giá nhiên liệu.
Thị trường đang kỳ vọng Fed làm gì trong cuộc họp ngày 18/3?
CME FedWatch cho thấy xác suất 99% Fed giữ lãi suất chuẩn trong biên 3,5%–3,75% vào ngày 18/3, phản ánh kỳ vọng Fed ưu tiên kiểm soát lạm phát trước rủi ro năng lượng tăng.
Dữ liệu việc làm yếu có đủ để Fed chuyển sang cắt lãi suất sớm không?
Dữ liệu việc làm yếu làm tăng rủi ro tăng trưởng, nhưng nếu giá năng lượng tiếp tục đi lên, Fed có thể vẫn thận trọng vì lo ngại lạm phát. Do đó, việc làm yếu chưa chắc đủ để tạo “đường băng” cho cắt giảm ngay.
