Trung Quốc vừa chuẩn hóa tên tiếng Trung chính thức cho “token” trong AI là “ciyuan”, cho thấy cách Bắc Kinh định vị token như đơn vị giá trị cốt lõi để đo lường, giao dịch và mở rộng nền kinh tế AI.
Việc đặt tên diễn ra trong bối cảnh token ngày càng được xem như “hàng hóa” mới của kỷ nguyên AI, khi cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp lớn tập trung vào đo lường sản lượng AI bằng token và xây dựng thị trường dữ liệu, tính toán quy mô quốc gia.
- Trung Quốc chọn “ciyuan” làm tên chính thức cho “token”, nhấn mạnh token là “mỏ neo giá trị” của AI.
- Mức sử dụng token theo ngày tại Trung Quốc được nêu đã vượt 140 nghìn tỷ, tăng mạnh so với đầu 2024.
- Chiến lược “điện năng → sức mạnh tính toán → token” và khung pháp lý dữ liệu quốc gia được đẩy nhanh.
“Ciyuan” trở thành tên chính thức cho token AI tại Trung Quốc
Trung Quốc chọn “ciyuan” (tổ hợp “ci” nghĩa là “từ” và “yuan” là đơn vị tiền tệ cơ bản) làm cách gọi tiếng Trung chuẩn cho “token”.
Tuyên bố được công bố chính thức trong một bài phát biểu tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc 2026 bởi Liu Liehong, lãnh đạo Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia. Trước đó, trong nước đã có tranh luận về cách dịch “token” sang tiếng Trung.
Theo nội dung bài phát biểu được tường thuật, Liu xem token như “mỏ neo giá trị” của thời đại AI, nhằm giải quyết chênh lệch giữa “những gì công ty công nghệ cung cấp” và “những gì người dùng, doanh nghiệp cần”. Từ góc nhìn thị trường, cách định nghĩa này biến token thành đơn vị đo chuẩn cho đầu ra AI: sản xuất được bao nhiêu, bán được bao nhiêu và người dùng thực sự tiêu thụ bao nhiêu.
Thông tin công bố và bối cảnh sự kiện được nhắc trong liên kết: thông báo chính thức về tên gọi “ciyuan”.
Token được xem như “hàng hóa” mới của kỷ nguyên AI
Token ngày càng được mô tả như một loại hàng hóa tiêu chuẩn, dùng để quy đổi hoạt động AI thành giá trị thương mại có thể đo đếm.
Điểm đáng chú ý là lập luận của phía Trung Quốc xuất hiện gần thời điểm CEO Nvidia Jensen Huang nêu quan điểm tương tự tại hội nghị GTC. Trong phần trình bày, ông nói token là “hàng hóa mới” và Nvidia nên được nhìn nhận như đơn vị xây “nhà máy AI” tạo ra token với quy mô lớn.
Video bài phát biểu được trích dẫn có tại: phần chia sẻ của Jensen Huang về token. Dù cách diễn đạt khác nhau, cả hai lập luận đều cùng hướng tới một điểm: token trở thành “đơn vị sản lượng” của AI, từ đó khiến mô hình kinh doanh, định giá hạ tầng và cạnh tranh quốc gia dồn trọng tâm vào năng lực tạo token thay vì chỉ nói về mô hình hay phần cứng.
“Xuất khẩu token” phản ánh sự dịch chuyển của nền kinh tế AI
Khái niệm “xuất khẩu token” được dùng để mô tả việc bán năng lực tạo token ra bên ngoài, cho thấy AI đang chuyển từ dịch vụ nội địa sang năng lực cung ứng mang tính thương mại và xuyên biên giới.
Liu cho rằng token đang thay đổi cách AI vận hành và một dạng kinh tế mới hình thành khi con người “dùng, chia sẻ và trả tiền” bằng token. Ông cũng nói AI hiện phụ thuộc mạnh vào cơ chế này để tạo doanh thu, và đưa “xuất khẩu token” như một dấu hiệu Trung Quốc tham gia chủ động hơn vào thay đổi đó.
Một thống kê được dẫn lại cho biết mức sử dụng token mỗi ngày trên toàn Trung Quốc đã vượt 140 nghìn tỷ trong tháng này, cao hơn hơn 1.000 lần so với mức 100 tỷ/ngày ở đầu năm 2024. So với mức 100 nghìn tỷ được nêu ở cuối năm trước, con số tháng này cao hơn 40%.
Theo lập luận đi kèm, mức tăng này phản ánh hệ sinh thái AI chuyển từ các chatbot đơn giản sang những hệ thống có thể “đưa ra phán đoán” và “thực thi tác vụ” trong môi trường thực tế. Ngoài ra, bài viết còn nêu rằng trong 20 ngày của tháng này, một số startup AI đã kiếm nhiều tiền hơn cả năm 2025, nhưng không kèm số liệu doanh thu chi tiết.
Điện năng giá rẻ được chuyển hóa thành lợi nhuận thông qua token
Trung Quốc tận dụng nguồn điện tái tạo giá thấp ở phía tây để tạo sức mạnh tính toán, rồi bán giá trị ra toàn cầu dưới dạng token, thay vì bán điện thô.
Lập luận được gắn với mạng lưới điện: Trung Quốc là nước sản xuất điện lớn nhất thế giới, và các khu vực phía tây có nguồn năng lượng tái tạo chi phí thấp. Khi chuyển điện thành năng lực tính toán cho AI, phần “giá trị tạo ra” có thể cao hơn nhiều so với bán điện trực tiếp.
Một so sánh được nêu: nếu bán điện thô thì thu khoảng 0,5 nhân dân tệ/kWh (xấp xỉ 0,07 USD). Nhưng khi dùng cùng lượng điện đó cho công việc AI, nó có thể tạo ra “tối đa gấp 22 lần giá trị”, theo dữ liệu ngành được trích trong bài.
Hướng đi “từ mô hình sang token” cũng xuất hiện ở doanh nghiệp. Alibaba được nêu là đã lập công ty con chuyên biệt “Alibaba Token Hub” nhằm phù hợp với quan điểm này, với mục tiêu chuyển trọng tâm nỗ lực AI từ mô hình sang token.
Doanh nghiệp toàn cầu theo dõi token như một chỉ số năng suất
Một số công ty lớn bắt đầu giám sát mức token theo nhân viên và cấp “phụ cấp token”, cho thấy token trở thành ngân sách vận hành AI tương tự chi phí phần mềm và hạ tầng.
Nội dung cho biết các tập đoàn Mỹ như Meta và OpenAI đã bắt đầu theo dõi mức sử dụng token trên mỗi nhân viên và đưa “token allowance” như một phúc lợi. Cách làm này biến token từ đơn vị kỹ thuật thành chỉ số quản trị: đo cường độ dùng AI, kiểm soát chi phí, và đánh giá năng suất theo mức tiêu thụ.
Với các tổ chức, token còn giúp chuẩn hóa mua sắm nội bộ: thay vì dự toán mơ hồ cho “AI”, doanh nghiệp có thể phân bổ theo hạn mức token, đo được mức dùng theo dự án, phòng ban hoặc cá nhân. Điều này cũng tạo tiền đề cho những thị trường thứ cấp và các công cụ tối ưu chi phí dựa trên token.
Trung Quốc thúc đẩy hệ thống quyền sở hữu dữ liệu và thị trường dữ liệu quốc gia
Chính phủ Trung Quốc muốn xây một hệ thống quốc gia về quyền sở hữu dữ liệu và một thị trường dữ liệu thống nhất, tạo nền tảng pháp lý cho việc định giá và lưu thông “yếu tố dữ liệu” phục vụ AI.
Động thái chính sách được nêu rõ trong thông báo: kế hoạch xây một hệ thống quốc gia về quyền sở hữu dữ liệu và thị trường dữ liệu. Bài viết cũng cho biết các quan chức đặt tên năm nay là “Năm giải phóng giá trị của yếu tố dữ liệu”.
Về dữ liệu, đến cuối năm 2025, Trung Quốc được nêu đã tổng hợp hơn 100.000 bộ dữ liệu chất lượng cao với tổng dung lượng hơn 890 petabyte, tương đương khoảng 310 lần “bộ sưu tập số” của Thư viện Quốc gia Trung Quốc (theo so sánh trong bài).
Token giá cạnh tranh có thể mở rộng tiếp cận AI cho người dùng nhỏ
Token có giá cạnh tranh được cho là giúp cá nhân và doanh nghiệp nhỏ ở các nước đang phát triển tiếp cận công nghệ AI, giảm rào cản chi phí so với việc phải đầu tư hạ tầng lớn.
Token được định giá cạnh tranh giúp công nghệ AI trở nên dễ tiếp cận hơn với cá nhân ở các quốc gia đang phát triển, doanh nghiệp nhỏ và lập trình viên độc lập vốn trước đây không đủ khả năng chi trả.
– Wang Peng, nhà nghiên cứu, Viện Khoa học Xã hội Bắc Kinh
Lập luận trên gợi ý rằng khi token trở thành “đơn vị mua AI” phổ biến, AI có thể được tiêu thụ như tiện ích: trả theo mức dùng, không cần sở hữu hạ tầng. Đồng thời, nếu quốc gia có lợi thế về điện, tính toán và dữ liệu, họ có thể “xuất khẩu” năng lực AI thông qua token theo mô hình tương tự xuất khẩu dịch vụ số.
Những câu hỏi thường gặp
“Ciyuan” nghĩa là gì và vì sao được chọn để chỉ token?
“Ciyuan” ghép từ “ci” (nghĩa là “từ”) và “yuan” (đơn vị cơ bản của tiền tệ Trung Quốc). Cách đặt tên nhấn mạnh token như một “đơn vị giá trị” trong AI, vừa mang tính ngôn ngữ (từ/ngữ cảnh) vừa mang tính định lượng giống tiền tệ.
Vì sao token được xem là đơn vị đo của kinh doanh AI?
Token là đơn vị chuẩn hóa cho đầu vào/đầu ra khi dùng mô hình AI, nên có thể quy đổi trực tiếp thành chi phí và doanh thu. Theo lập luận trong bài, token giúp “đo lường rõ ràng” những gì doanh nghiệp AI sản xuất và bán, đồng thời giảm tranh cãi giữa nhà cung cấp và nhu cầu thực tế của khách hàng.
“Xuất khẩu token” trong AI được hiểu như thế nào?
Đây là cách nói về việc bán năng lực tạo token (năng lực tính toán và dịch vụ AI) ra thị trường bên ngoài. Trong bài, “xuất khẩu token” được dùng làm dấu hiệu cho thấy Trung Quốc tham gia tích cực hơn vào nền kinh tế AI, nơi token trở thành phương tiện sử dụng, chia sẻ và thanh toán.
Số liệu “140 nghìn tỷ token/ngày” có ý nghĩa gì?
Con số được trích trong bài cho thấy mức tiêu thụ token đã tăng rất mạnh so với đầu 2024 và so với cuối năm trước. Theo lập luận đi kèm, đà tăng phản ánh sự chuyển dịch từ chatbot đơn giản sang hệ thống AI thực thi tác vụ và tạo giá trị trong hoạt động kinh tế.
Vì sao điện năng có thể “biến thành lợi nhuận” thông qua AI token?
Bài viết nêu rằng bán điện thô chỉ tạo giá trị thấp theo kWh, trong khi dùng điện để chạy tác vụ AI tạo ra giá trị cao hơn. So sánh được đưa ra là cùng lượng điện, khi dùng cho AI có thể tạo tối đa gấp 22 lần giá trị so với bán điện trực tiếp, theo dữ liệu ngành được trích dẫn.
Trung Quốc đang làm gì với quyền sở hữu dữ liệu và thị trường dữ liệu?
Bài viết cho biết chính phủ muốn xây một hệ thống quốc gia về quyền sở hữu dữ liệu và một thị trường dữ liệu thống nhất. Mục tiêu là chuẩn hóa cách xác lập quyền, lưu thông và định giá dữ liệu, qua đó hỗ trợ thương mại hóa AI và “giải phóng giá trị” của yếu tố dữ liệu.
